Вы тут

Што вы ўбачыце на выстаўцы найвядомейшага беларускага канцэптуаліста


Карціна «Нягледзячы ні на што» задумвалася самадастатковай менавіта ў такім выглядзе. Абмежаванай планам — без прасторавага кантэксту, з наўмысна схаваным аб'ектам увагі персанажаў палатна. Сапраўды, яна выглядала б цалкам завершанай кампазіцыяй, але дзякуючы аднаму выпадку ўпісалася ў вандроўку і пераўтварылася ў цэлы арт-праект: аўтар Руслан Вашкевіч без задняй думкі пакінуў перад карцінай анучу і заўважыў, што героі выглядаюць якраз на ёй сканцэнтраванымі. З гэтага пачаўся доўгі і насычаны «палатняны трып», прычым у меншай ступені па музейных сценах.


Персанажам карціны — наўмысна звычайным тыпажам са знешнасцю абывацеляў, якія выглядаюць, як «далёкія сваякі альбо суседзі па лесвічнай пляцоўцы», — давялося пабываць у краме і на звалцы, у царкве і на могілках, у стрыптыз-клубе, моргу, калоніі строгага рэжыму. Вялікае палатно перавозілася, усталёўвалася на новым месцы, трапляла ў пэўнае асяроддзе, і аб'ект увагі герояў больш не быў адасобленым і невядомым, а наадварот, станавіўся жывым, рэальным, відавочным. Уявіце, як работа глядзелася б у вашай кватэры — я ўпэўнена, арганічна. Гэтая вандроўка — кожнае новае месца — фіксавалася на здымках. Таму цяпер карціна «Нягледзячы ні на што» ў мастацкай прасторы выстаўляецца абавязкова ў суправаджэнні гэтай фотасправаздачы.

Сёння і карціну, і фота яе перамяшчэнняў, і іншыя вядомыя і не вельмі працы Руслана Вашкевіча можна ўбачыць на адмысловай выстаўцы «Канал Культура», якая праходзіць у мастацкай галерэі «Дом карцін». Пад акампанемент дзяржаўнага радыё «Культура». У Год культуры. Для тлумачэння назвы падказкай будзе той факт, што слова «канал» — шматзначнае, а на першых кроках па выстаўцы наведвальніка сустракае табурэтка з бомбай запаволенага дзеяння.

Адзін з найвядомейшых канцэптуальных беларускіх мастакоў Руслан Вашкевіч не так даўно адзначыў круглы юбілей — сваё пяцідзесяцігоддзе. І, можна сказаць, адзначыў у тым ліку гэтай дзерзкай, па-хлапечы хуліганскай, свавольнай экспазіцыяй. У мінулы раз у Мінску персанальная выстаўка канцэптуаліста праходзіла ў Нацыянальным мастацкім музеі ў 2011 годзе, пасля якой аўтар пачаў ездзіць па іншых гарадах краіны, каб «дэцэнтралізаваць» сканцэнтраванасць сучаснага мастацтва ў сталіцы. Таму Вашкевіча на свае вочы бачылі ў Гомелі, Полацку, Віцебску. А чарговы праект у Мінску арганізаваны дзякуючы прывабнай прасторы Дома карцін. Мастак «прыйшоў, убачыў...», у сэнсе зацікавіўся заламі галерэі і загарэўся ідэяй арганізаваць тут выстаўку. І... «перамог», вядома, таксама.

Фішка сучаснага канцэптуальнага мастацтва такога кшталту і выстаўкі Руслана Вашкевіча ў прыватнасці ў тым, што ад гледача тут патрабуецца не толькі сузіранне, але і ўдзел. І не тое каб патрабуецца, ён узнікае сам сабой. Наведвальнік з задавальненнем уцягваецца ў гульню — бачыць новыя формы мастацтва, лёгка схоплівае зразумелыя і дакладныя вобразы і пасылы, становіцца ўдзельнікам гэтых кампазіцый.

Яны блізкія і даступныя настолькі, наколькі гэта магчыма — ніякага снабізму і ханжаства. Уявіце вітраж сабора кшталту гатычнай «ружы вятроў». А ці зможаце вы ўбачыць у ім анатомію? Руслан Вашкевіч стварыў праект «Таемная архітэктура» — шэраг палотнаў, дзе белым па чорным выкладзены дзівоснай прыгажосці ўзоры. З чалавечых касцей. З выяў чалавечых касцей. З'яўленне такой асацыяцыі, здавалася б, не надзвычайнае — спрацавалі ўважлівасць і знаходлівасць. Затое выкананне проста магічнае. Гэтыя палотны маглі б паслужыць не толькі «ружай вятроў» гатычнаму сабору, але і рытуальнай выявай, і акном у іншы свет.

Выстаўлена тут і нашумелая правакацыйная работа, на якой бачацца дзяўчаты ў вянках і нацыянальных касцюмах у палёце з подпісам sextourіsm.by. У свой час яна з'явілася ў сацсетцы Facebook з адмысловым суправаджальным тэкстам аўтара. І, зразумела ж, выклікала бурную дыскусію. Гэта сучаснае мастацтва, якое дысануе з разняволенымі Венерамі на карцінах класікаў. Можна ўспрыняць вялікае палатно sextourіsm.by як выхадку фрыка і абстрагавацца ад яе, а можна, наадварот, уцягнуцца ў гэту дыскусію з рэальнасцю, менавіта сучаснай і менавіта беларускай.

Культура ў розных яе стылях ці, можна сказаць, напрамках, увасоблена ў кампазіцыі «Лялькі», якая ўяўляе сабой кніжную шафу. На паліцах цэлыя зборнікі класічных аўтараў — Сервантэса, Гі дэ Мапасана, Уладзіміра Маякоўскага, Якуба Коласа, Антона Чэхава. Гэта таксама палатно, якое іграе колерамі кніжных серый. Высокае мастацтва, неабвержная класіка, мэтры літаратуры. А на карашках серый намаляваны парнаграфічныя карцінкі. Высокая літаратура і карцінкі. З аднаго боку, запоўненыя кніжныя паліцы могуць указваць на выключна вонкавую, фальшывую датычнасць да культуры. З другога, «Лялькі» паказваюць дысананс паміж неабвержным і папулярным, масавым, дзе апошняе выступае на першы план.

Як неад'емная частка культуры літаратура прысутнічае яшчэ ў адным экспанаце, што паказвае фокус, у якім тэнісныя шарыкі лунаюць над працуючымі фенамі (у гэтым выпадку шарыкі — гэта яшчэ і «вочы»). Калі ў побыце нам трэба нешта падняць, падтрымаць, нахіліць стол, мы выкарыстоўваем кнігі. Каб падтрымаць фены, выкарыстаны невыпадковыя томікі. Аўтар зноў жа ў «Фэйсбуку» задаў пытанне сваім сябрам, якія экзэмпляры яны ўзялі б на бязлюдны востраў. Адказы каля фенаў і ў стужцы сацсеткі, якая прадстаўлена на сцяне тут жа. Можна ўпісаць і свой варыянт. Біблію і «ўласную кнігу мемуараў» нехта ўжо накрэмзаў.

Шчыра кажучы, я не ўяўляю сабе наведвальніка, які б сышоў з выстаўкі Вашкевіча абыякавым. На свае вочы прыйшлося ўбачыць, як чалавек нетыпова для сябе страціў дах з жаданнем зрабіць фотаздымак ці не каля кожнага экспаната.

Выстаўка «Канал Культура» паказвае тое сучаснае мастацтва, якому не трэба запаўняць адсутнасць тэхнікі доўгімі тэкстамі; у адрозненне ад шматлікіх прыкладаў, яно не будуе шматпавярховых сэнсаў, а размаўляе з гледачом простай, зразумелай і дасціпнай мовай. Прастата гэтая таксама крыху падманлівая, бо канцэпцыю экспазіцыі яшчэ трэба разгадаць. І зрабіць гэта можна да 22 мая.

katsyalovіch@zvіazda.by

Загаловак у газеце: Гледзячы на ўсё

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Жыццёвы шлях Якава Крэйзера. Першы камдзiў, якi атрымаў Зорку Героя, заслужыў яе, абараняючы Барысаў

Жыццёвы шлях Якава Крэйзера. Першы камдзiў, якi атрымаў Зорку Героя, заслужыў яе, абараняючы Барысаў

У пачатковы перыяд Вялiкай Айчыннай вайны зацятыя баi разгарнулiся пры абароне Барысава — старадаўняга беларускага горада на Бярэзiне. 

Грамадства

Схадзіць на «Куфар» і застацца без грошай. На папулярным сайце можна сустрэць махляра, замаскіраванага пад пакупніка

Схадзіць на «Куфар» і застацца без грошай. На папулярным сайце можна сустрэць махляра, замаскіраванага пад пакупніка

«Лічбавыя жулікі», якія здымаюць грошы з чужых банкаўскіх карт, звычайна маскіруюцца пад інтэрнэт-рэсурсы, вартыя даверу.