Вы тут

Восень жыцця ў часе і прасторы


Ці заўважалі вы, якімі прыгожымі бываюць старыя людзі? У маім рабочым архіве гадоў дваццаць захоўваецца здымак вясковай бабулькі, якая сядзіць за сталом у сваёй хаце. На стале палавіна бохана хлеба, малако ў слоіку. Жанчына падпірае твар рукой, углядаецца ўдалеч. А погляд светлы, вочы жывыя, з іскрынкай цікавасці да жыцця. На вуснах застыў напамін пра ўсмешку, нібы ў той Джаконды. Па руках можна здагадацца, колькі яны за гады перарабілі. Даўно няма ў жывых гераіні таго партрэта. Але ў маім разуменні менавіта так павінна выглядаць глыбокая старасць. Калі гаварыць пра сельскі яе варыянт.


Уяўляючы гарадскую пенсіянерку, успамінаю ветэранку вайны, пра якую давялося пісаць гадоў восем-дзевяць таму. Жанчына ў стыльным белым касцюме, з прычоскай і макіяжам прыйшла да мяне ў кабінет і пачала расказваць, што ўнук паставіў ёй камп'ютар, каб яна магла запісаць успаміны для будучых пакаленняў сям'і. Яна жартавала, весела смяялася, пра свае гады не гаварыла, але ж палічыць іх было нескладана.

...Сёння прыйшла на работу і адразу пачала шукаць здымак той вясковай бабулькі ў скрыні стала. Захацелася палюбавацца, бо пакуль ехала на работу ў аўтобусе, насупраць сядзела бабулька прыкладна ўзросту маіх гераінь. Але зусім іншая. Нават цяжка расказаць, чаму іншая. Калі адзенне і постаць наводзілі на думку пра недагледжанасць, то зусім крышачку. І жакет, і штаны, і сумачка былі звычайныя, крыху растрапанай выглядала хіба толькі прычоска. Але не гэта галоўнае, галоўнае — разгублены погляд. Яна азіралася па баках, раз-пораз глядзела ў акно, нібы хацела нешта ахапіць думкай і не магла.

Ледзь не да слёз зрабілася шкада гэтую старую. Было відавочна, што чалавек мае праблемы з памяццю і — як наступства — з успрыманнем усяго існага. Можа і некрытычныя пакуль тыя праблемы — адна ж ехала. Але і такое здараецца. Прыгадваю, як давялося суправаджаць у Брэст жанчыну, якая немаведама чаго прыехала цягніком у Дамачава, а пра мэту свайго падарожжа забылася. Тады ў сельсавеце здагадаліся паглядзець пашпарт пенсіянеркі і, упэўніўшыся, што перад імі жыхарка абласнога цэнтра, адправіць яе ў горад.

Нядаўна дачка на брэсцкім аўтавакзале стала сведкай непрыемнага інцыдэнту з састарэлай пасажыркай. Жанчына падышла да касы і сказала, што ёй трэба ехаць у Расію. А грошай у яе было літаральна некалькі рублёў. Маладзенькая касірка растлумачыла, што такой сумы не хапае на білет нават да Мінска альбо да Баранавіч. Але бабулька паўтарала і паўтарала, што ёй трэба ў Расію. Потым спытала: «А куды хопіць?» «Да Кобрына хопіць», — данеслася з акенца. «Ну тады давайце да Кобрына», — разгублена вымавіла старая.

Не ведаю, няўжо гэтых супрацоўніц вакзала не інструктуюць пра паводзіны ў падобных выпадках? Трэба было паклікаць дзяжурнага альбо міліцыянера, паглядзець дакументы. Можа на вакзал прыйшла брастаўчанка, якой і ехаць нікуды не трэба. Проста бывае, што чалавек губляецца ў часе і прасторы. Вельмі спадзяюся, што так і зрабілі потым супрацоўнікі вакзала, што не паехала жанчына ў Кобрын, дзе яе ніхто не чакаў.

Дык вось ехала я раніцай у 15-м аўтобусе насупраць разгубленай бабулькі і спрабавала ўявіць сябе ў глыбокай старасці. Цікава, якой я буду, калі дажыву? Можа, першы раз у жыцці задумалася пра гэта вось так рэальна, імкнулася намаляваць ва ўяўленні твар, рукі, постаць, вопратку... і не магла. Бо калі думаць у гэтым ключы пра іншых — калі ласка, калі ж пра сябе, дык не надта і атрымліваецца. Мы — у якім узросце ні былі б — далейшае жыццё ўяўляем амаль як бясконцую дарогу. Не хочам думаць пра нейкую рысу, гарызонт, за якім пустэча. І толькі часам падсвядомасць выхоплівае асобныя моманты, накшталт вось гэтага: гартаю ў інтэрнэце старонкі з краявідамі Парыжа і думаю: «Праз месяц буду ў Луўры»... Добра памятаю той дзень і тое адчуванне менавіта за сваім сталом, за сваім камп'ютарам. А вось ужо шэсць гадоў прайшло. Гэта няйнакш іранічны мозг пасылае ўспамін як сігнал, што ўсё мінае, усё хуткаплыннае, і старасць не за морам, нават калі табе сёння толькі сорак, не кажучы ўжо пра пяцьдзясят альбо шэсцьдзясят.

І ўсё ж уявіць сябе старым, нямоглым, бездапаможным амаль немагчыма. Бо ніхто не ведае, што наканавана, якія будуць дні той самай восені жыцця. Як на мой погляд, дык самае цяжкае і несправядлівае — застацца без памяці. Дастаткова ўспомніць, як дажывалі свой век Рональд Рэйган, Маргарэт Тэтчэр, а цяпер вось бліскучая Маргарыта Церахава. Не ведаю, адкуль усплыў у памяці радок «Легкой жизни я просил у Бога, легкой смерти надо бы просить». Ды і кожны з нас, думаю, выбраў бы лепш небыццё, чым існаванне без адэкватнага ўспрымання рэальнасці. Але ж выбіраць мы не можам. Таму застаецца прасіць лёс паслаць нам добрую і свядомую старасць са спакойнай развагай і яснымі вачыма, як у бабулькі на чорна-белым здымку.

Святлана ЯСКЕВІЧ

уасkеvісh@zvіаzdа.bу

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

На працягу стагоддзя «Звязда» застаецца зоркай беларускай перыёдыкі

На працягу стагоддзя «Звязда» застаецца зоркай беларускай перыёдыкі

Пра гэта ўчора казалі высокія госці на ўрачыстым мерапрыемстве, прымеркаваным да юбілею газеты.

Спорт

Анастасія Марыніна: Баскетбол 3х3 — гэта заўсёды відовішча

Анастасія Марыніна: Баскетбол 3х3 — гэта заўсёды відовішча

Гэта адзін з нямногіх гульнявых відаў спорту, што былі ўключаны ў праграму ІІ Еўрапейскіх гульняў. 

Грамадства

«Захад-2017». Постфактум

«Захад-2017». Постфактум

Задачы сумеснага стратэгічнага вучэння выкананы на высокім узроўні.

Грамадства

На Гродзеншчыне ўшанавалі хлеб, лён, бульбу, памідор і дуб

На Гродзеншчыне ўшанавалі хлеб, лён, бульбу, памідор і дуб

Самабытныя, смачныя і пазнавальна-творчыя святы адбыліся сёлета ў розных раёнах Гродзеншчыны.