Вы тут

Стаўленне «выкарыстаў — выкiнуў» трэба мяняць на «адсарцiраваў — перапрацаваў»


Сучаснаму чалавеку трэба так шмат, што для вытворчасцi неабходных рэчаў выкарыстоўваецца не толькi мноста карысных выкапняў, але i ствараюцца матэрыялы, якiя не сустракаюцца ў прыродзе. Пры гэтым мы вырабляем не толькi рэчы, а i ўпакоўку для iх. Трацiна ўсiх бытавых адходаў на зямлi — гэта тара, для вытворчасцi якой неабходны прыродныя рэсурсы.


Тара з дрэў, пяску i нафты

Мяркуйце самi. Папяровая тара робiцца з дрэў, якiя становяцца пачкамi для сокаў, торбамi для крам i пакетамi для чабурэкаў.

Каб стварыць металiчную ўпакоўку i фольгу для кансерваванай ежы, дэзадарантаў цi газiроўкi патрэбны сталь i алюмiнiй. Iх здабываюць з руды на металургiчных заводах, якiя ствараюць яшчэ больш адходаў i забруджваюць паветра.

Нават для вытворчасцi шклянак i бутэлек, якiя могуць служыць паўторна, трэба мноства пяску i энергii для яго плаўлення. А каб стварыць неабходную тэмпературу ў 1500 °С, выкарыстоўваюць прыродны газ.

Выраб таннага, але вельмi небяспечнага для прыроды штучнага матэрыялу — пластыкавай упакоўкi — таксама не абыходзiцца без карысных выкапняў: газу i нафты.

— Цягам мiнулага стагоддзя карысных выкапняў здабылi больш, чым за ўсю папярэднюю гiсторыю чалавецтва. Iх вычарпальныя запасы ўрэшце скончацца, i чалавецтва вернецца назад у каменны век, калi не зменiць спосаб выкарыстання рэсурсаў, — упэўнена Нiна КУЛЬБЕДА-КАМШЫЛАВА, галоўны спецыялiст па iнфармацыйнай рабоце дзяржаўнай установы «Аператар другасных матэрыяльных рэсурсаў». — Для гэтага трэба перапрацоўваць адходы, выкарыстоўваючы iх паўторна для вытворчасцi замест прыродных выкапняў. Макулатура замест дрэў, шклянкi i бутэлькi замест пяску, металалом замест руды, пластык замест нафты i газу. Так мы зможам не толькi паменшыць аб'ёмы выкарыстання карысных выкапняў, але i знiзiць негатыўнае ўздзеянне на наваколле ад работы прадпрыемстваў па вырабе разнастайных рэчаў для чалавецтва, у тым лiку ўпакоўкi.

Чаго прырода не прымае

Разам з тым упакоўка робiць наша жыццё больш зручным. Прынамсi, яна абараняе прадукты ад дэфармацыi падчас транспарцiроўкi i дазваляе iм захоўвацца даўжэй i не псавацца. Аднак сучаснае жыццё адсоўвае гэтыя карысныя ўласцiвасцi на другi план. Усё большы акцэнт робiцца на ўздзеянне на спажыўца, каб матываваць яго захапiцца прыгожымi яркiмi этыкеткамi i прымусiць набыць тавар, якi часта яму непатрэбны, але здаецца прывабным i таму неабходным.

— Часта ў гонцы за пакупнiком памеры тары значна перавышаюць патрабуемыя для тавару. З-за ўпакоўкi такiм чынам колькасць смецця павялiчваецца ў сотнi разоў, — удакладнiла Нiна Кульбеда-Камшылава.

Рост якасцi i зручнасцi жыцця ўвёў ва ўжытак сiнтэтычныя рэчы, аднаразовыя рэчы, упакоўку. З'явiлася новая мадэль паводзiнаў: «выкарыстаў — выкiнуў».

— Склад смецця ў параўнаннi з папярэднiмi пакаленнямi рэзка змянiўся. Упакоўка, адзенне, рэчы з сiнтэтыкi, прадметы невысокай якасцi, якiя выкарыстоўваюцца аднамомантна, «электроннае» смецце з бытавых прыбораў. Усё гэта немагчыма перапрацаваць у новую сыравiну, — расказала прадстаўнiца Аператара ДМР. — У Беларусi ўжо 160 палiгонаў. Смецця ствараецца столькi, што за два гады звалкi вырастаюць на 15 метраў у вышыню, i зямлi пад iх займаецца ўсё больш. Толькi за апошнiя 15 гадоў вываз смецця на звалкi ўзрос удвая.

Гамак з джынсаў i сажалка з ванны

Пахаванне адходаў — самы просты i танны спосаб пазбавiцца ад iх, аднак ён шкодзiць наваколлю i здароўю чалавека. Смецце выдзяляе таксiчныя арганiчныя злучэннi i цяжкiя металы, якiя могуць трапiць у глебу i грунтавыя воды. А звалачны газ, якiя ствараецца з-за гнiення адходаў, — сумесь метану i дыаксiду вугляроду — уздымаецца ў паветра i паскарае стварэнне парнiковага эфекту. Эфект ад метану ў 25 разоў мацнейшы, чым ад вуглякiслага газу, падзялiлася спецыялiст:

— Калi ж на палiгоне здараецца пажар, у паветра ўздымаюцца ўсе таксiны, якiя ёсць у сучасным бытавым смеццi, накшталт асаблiва ўстойлiвых злучэнняў фуранаў i дыяксiнаў.

Каб планета не патанула ў смеццi, трэба вытрымлiваць тры правiлы. Прадухiляць стварэнне вялiзнай колькасцi адходаў, паўторна iх выкарыстоўваць i перапрацоўваць смецце. Раздзельна сабраныя i правiльна ўтылiзаваныя адходы паперы, шкла, пластыку могуць стаць новымi карыснымi рэчамi. Да таго ж, перапрацоўка дазваляе эканомiць прыродныя выкапнi пры вырабе новых рэчаў i памяншаць рост звалак.

Каб менш смецiць, трэба змянiць свае звычкi, ставячыся да набыцця рэчаў рацыянальна, а не бяздумна, скупляючы ўсё, што прыгожа ляжыць i выглядае.

— Адмоўцеся ад аднаразовых рэчаў. Непатрэбнае вам аддавайце тым, каму гэта абавязкова спатрэбiцца — у краiне шмат дабрачынных арганiзацый. Адрамантуйце зламаную тэхнiку, перш чым выкiдваць яе i набываць новую. Знайдзiце новае прымяненне старым рэчам. Са старых джынсаў можна змайстраваць цудоўны гамак, а непатрэбная ванна ператворыцца ў штучную сажалку на ўчастку. А вазоны для кветак можна ствараць увогуле з чаго заўгодна, — раiць Нiна Кульбеда-Камшылава. — У iнтэрнэце цяпер можна знайсцi процьму падказак i прапаноў, як самастойна зрабiць прыгажосць з таго, што вы збiраецеся выкiнуць.

Найлепшыя адходы — тыя, якiх няма!

Такога прынцыпу прытрымлiваецца Аператар ДМР. Каб дапамагчы людзям навучыцца адказнаму спажыванню i папулярызаваць раздзельны збор адходаў на Youtube пад тэгам #лучшиеотходы99 размясцiлi цэлую серыю ролiкаў пра рацыянальнае прыродакарыстанне i абыходжанне з адходамi: https://www.youtube.com/playlist?list=PLTiv3qYLSutDpsIuWV04t1ngSNNLtWBTw.

— Па ацэнках навукоўцаў, прыкладна 40 % пластыкавых вырабаў маюць тэрмiн службы менш за месяц. Пластыкавы пакет мы ўвогуле выкарыстоўваем каля гадзiны, пасля чаго часта выкiдваем. Такiм чынам атрымлiваецца, што мы проста набываем смецце, — мяркуе Наталля БУРАЯ, вядучы спецыялiст па iнфармацыйнай рабоце дзяржаўнай установы «Аператар другасных матэрыяльных рэсурсаў». З-за бясплатнай i неабмежаванай прапановы беларусы ўжываюць за год да чатырох мiльярдаў фасовачных пакетаў i 200 мiльёнаў адзiнак пластыкавага посуду. Прырода стварала карысныя выкапнi мiльёны гадоў, а чалавек ужывае ўпакоўку, вырабленую з iх, максiмум месяц.

Навучыцца захоўваць камфортны лад жыцця i пры гэтым выпраўляць смеццевае становiшча на планеце i заклiканы асветнiцкiя ролiкi руху «Мэта-99». Эксперты спадзяюцца, што атрыманыя з вiдэа веды беларусы ператвораць у штодзённыя звычкi i прынясуць карысць прыродзе i грамадству.

Дарэчы

«Пластыкавая рыбалка» на Лiманаднай планеце

Другая серыя мультсерыяла «Каманда 99», якi расказвае дзецям i iх бацькам аб правiльнай сарцiроўцы адходаў, выйшла ўчора на Youtube-канале Target99 Belarus. У першай серыi яноты-сарцiроўшчыкi перамаглi Папяровага монстра на Зялёнай планеце. Гэтым разам Кiвi, Лiмон i Ажына адпраўляюцца на «Дзiўную рыбалку», каб дапамагчы ачысцiць возера, якое забрудзiлася з-за таго, што жыхары Лiманаднай планеты закопвалi пластык у зямлю.

Мультсерыял створаны айчыннымi анiматарамi на заказ дзяржаўнай установы «Аператар другасных матэрыяльных рэсурсаў» у межах праекта «Рух «Мэта 99». У iм расказваецца, як важна берагчы прыродныя рэсурсы i клапацiцца пра наваколле, i тлумачыцца, што ў гэтым дапамагае раздзельны збор смецця i перапрацоўка адходаў.

Кожны рабочы дзень маленькiх супергерояў — заданне мiжпланетнага маштабу, а па мужнасцi i вынаходлiвасцi Лiмон, Кiвi i Ажына не саступаюць ратавальнiкам i дэтэктывам. Падчас сваiх прыгод яны робяць свет больш чыстым i вучаць гэтаму ўсiх.

— Разуменне правiльнага абыходжання з адходамi i непатрэбнымi рэчамi павiнна ўкаранiцца ў мысленнi дзяцей на ўзроўнi звычак асабiстай гiгiены. Яны павiнны ведаць, што сарцiроўка адходаў эканомiць прыродныя багаццi i прадухiляе стварэнне новых палiгонаў, а правiльная ўтылiзацыя не шкодзiць наваколлю i здароўю чалавека, — упэўнена Нiна КУЛЬБЕДА-КАМШЫЛАВА, галоўны спецыялiст па iнфармацыйнай рабоце дзяржаўнай установы «Аператар другасных матэрыяльных рэсурсаў». — Праз вясёлыя прыгоды янотаў дзецi зразумеюць, што збiраць адходы асобна — па сiлах кожнаму, i любы можа стаць супергероем.

Дзецi даведаюцца, што правiльна збiраць пластык — не толькi карысна, але i весела, калi яго плюшчыць, каб больш увайшло ў сметнiцу. А дарослыя зразумеюць, як самы паспяховы стартап па вытворчасцi лiманаду можа стацца экалагiчнай катастрофай.

Iрына СIДАРОК

Загаловак у газеце: Час ратаваць... прыродныя выкапнi

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

У архiтэктара Галiны Левiнай — Хатынь, творчая спадчына яе бацькi.

Грамадства

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Як сведчаць шматлiкiя даследаваннi, прывабным людзям прасцей прабiцца ў жыццi i яны дасягаюць у кар'еры большага поспеху. 

У свеце

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Сёлета еўрапейская эканомiка будзе перажываць глыбокую рэцэсiю з-за ўспышкi каранавiруса, нягледзячы на хуткiя i ўсёабдымныя антыкрызiсныя меры як на саюзным, так i на нацыянальным узроўнi.

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.