Вы тут

Замалёўкі Валянціны Доўнар


«Заўжды самотны восені прыход» — доўгія вечары. А будуць — яшчэ даўжэйшыя. Значыць, самы час дастаць з шуфляды пруткі, клубкі і клубочкі — пацягнуць за нітачку... Нешта, глядзіш, і звяжацца.


Кола

Маці прывучала блізнят да парадку: усталі, памыліся, прычасаліся, акуратна заслалі ложкі.

— А сэнс? Навошта? — у два галасы пыталіся малыя. — Каб вечарам зноў рассцілаць? Хай так пастаяць...

— І назбіраюць пылу з мікробамі? — даводзіла маці. — І ўсім пакажуць, што ў хаце ў нас гультаі...

Аргументы спрацоўвалі менш, а вось голас блізняты чулі...

Хутка падраслі. Іх маці, між іншым, — таксама: у яе цяпер досыць высокая пасада і вельмі шмат розных спраў: з самай раніцы і панеслася б... Ну сапраўды, які сэнс тармазіць, засцілаць тую пасцель? Але ж...

«Народны кантроль» у дзеянні:

— Ты што, — пачынаюць блізняты, — хочаш, каб у ложку мікробы жылі?

...Мы выхоўваем дзяцей, дзеці выхоўваюць нас.


Эстафета

Міхайлавіч расказваў, як малым сядзеў з дзядулем на лаўцы, як усе, хто праходзіў міма, паважліва прыпыняліся. Мужчыны рукаліся са старэйшым, а потым і з малым, пыталі (жанчыны і пагатоў!), чый жа гэта хлопчык, як завуць і колькі гадоў?

— Дзядуля, а цябе, што, усе-ўсе ў вёсцы ведаюць? — трохі падросшы, дзівіўся хлопчык.

— Ну, можа і не ўсе, — адказваў дзед, — бо народу тут шмат. Але ж, унучак, нават свіння, калі блізка падыдзеш, — рохне... Вось і ты глядзі — язык жа не адваліцца? — пажадай каму добрага дня, добрага здароўя...

Унук запомніў і... унукам сваім перадаў: цяпер тыя, ужо дарослыя, па-ранейшаму прыязджаючы ў вёску, з усімі вітаюцца.

А вось адказваюць ім не ўсе.

«Нешта парвалася», — кажа Міхайлавіч.


Героі нашага часу

Бабуля любіць чытаць газеты, а потым яшчэ і пераказваць.

Той раз яе мужчына адзін уразіў: у жонкі ягонай дзень народзінаў быў — ён дадому спяшаўся. Прычым — не з пустымі рукамі: каля крамы чужога сабачку адвязаў — пасадзіў за пазуху, прынёс — падарыў...

А следам прыйшла міліцыя.

— Гэта ж дадумацца, — такое «свята» жонцы зрабіў! — кажа бабуля ўнучцы.

Тая ў адказ:

— Во!.. А ты мяне замуж піхаеш... За каго?


Сон у халодную ноч

Восень, халадэча... І каб толькі на вуліцы... А то ж (пакуль ацяпленне не ўключана) мерзнем на рабоце і дома, падвышаем тэмпературу з дапамогай абагравальнікаў, кандыцыянераў, электра- ці газавых пліт...

У Яўгенаўны (ёй сорак з хвосцікам) яшчэ адна вынаходка: яна перад сном кладзе ў свой ложак дзве вялікія «пластмаскі» з гарачай вадой. З імі, кажа, хутчэй сагрэешся, болей паспіш...

Той раз — не атрымалася: апоўначы прачнулася ўся ў... мокрым (?!).

І зусім не гарачым, а яе ад нечаканасці быццам кіпнем абліло: «Гэта што — старасць?!»

...Потым зразумела — нічога такога: проста бутэлька адкаркавалася, вада разлілася.


Прызнанне

Каляжанка — чалавек вясковы: у горадзе жыла, пакуль вучылася, пакуль замуж не выйшла, не нарадзіла, а потым...

Муж, малайчына, знайшоў варыянт: купіў участак, наняў брыгаду — стаў будаваць дамок.

Жонка таксама на аб'ект прыязджала — што-нішто дапамагала, раіла, па сваёй вясковай вуліцы гуляла з сынком.

— Вой, які ж харошы хлопчык! — чула тады ад людзей. — Як жа цябе завуць?

Малы на гэта толькі ўсміхаўся, бо гаварыць не ўмеў.

— Сымон, — за яго адказвала маці.

— Праўда? — дзівіліся вяскоўцы. — Наша імя! З такім — не ў горадзе жыць!


Дзеткі з клеткі

Вёска, вольніца — дамы на адлегласці стаяць: праз сад-агарод, праз ручай, сенажаць. Пры кожным — кавалак зямлі, сады, пабудовы...

Пры гэтым — як вакол турмы — агароджа: высокая (толькі комін відаць), шчыльная, з усіх чатырох бакоў.

Хто ж паставіў яе і навошта?

Людзі сказалі, што хату купіла «наезджая» сям'я, што ў ёй двое дзяцей. Іх якраз і запіраюць, каб нікуды не выйшлі, каб не вылезлі — даслоўна: «Як тых свіней».


Мужчынскае выхаванне

Дзяніс (і ці толькі ён?!) пасля разводу бацькоў застаўся з маці: бацьку да дзіцяці яна не падпускала. Не таму, што той дрэнны альбо не хацеў, — хутчэй наадварот: абрываў тэлефон (асабліва спачатку), часцяком заходзіў, прыносіў гасцінцы, гуляў... Але ж потым, калі збіраўся сыходзіць, пачыналася нешта з нечым! Малы павісаў на шыі, умольваў: «Татачка, ну застанься!» і плакаў так...

«Лепей не прыходзь, — адрэзала былая жонка, — мы з мамай справімся самі».

І не падманулі — сапраўды спраўляліся, ва ўсякім разе, пакуль дзіця малое было. А стала падрастаць і — на жаль — «выходзіць з-пад кантролю»: у жанчын не ставала больш ні сіл, ні цярпення. Маці, сарваўшыся на крык, усё часцей казала хлапцу, што адправіць яго да бацькі!

— Я сам пайду, — заявіў ён аднойчы і... сышоў (?!).

...Але ж тут і зараз зусім не пра тое, як перажывала-хварэла маці, як не разумела, за што ёй гэта чорная няўдзячнасць? Чаму?..

А вось бацька — той рады быў: сына прыняў, выдзеліў яму стол і канапу...

Досыць цікава курыць адвучваў. Сказаў: «Кінеш, — 500 долараў дам. Па руках?» — «Па руках», — згадзіўся хлопец і дзён праз дзесяць ужо стаў намякаць, што можна было б разлічыцца... «За мной не заржавее, — адгукнуўся бацька і працягнуў... 50 баксаў? — Праз месяц, — растлумачыў, — дам яшчэ 50, калі не закурыш... А ўсю суму адразу, — гэта, прабачце, няма дурных. Ты яшчэ зноў за старое возьмешся — труціцца пачнеш».

Сын «не труціцца» — ужо з паўгода. На матацыкл грошы збірае, правілы дарожнага руху вучыць. Да мамы час ад часу ездзіць на баршчы ды катлеты, аднак жыве па-ранейшаму з бацькам.


Ёсць пытанні...

Горад, басейн, падлога з пліткі. Гэта значыць, што галаву тут не задзярэш — трэба глядзець пад ногі. Свае... А паралельна — убачыць яшчэ і чужыя: дзве, дзявочыя і вельмі прыгожыя, асабліва... правая, бо там, над пяткай, нібы дрэўца якое «расце» — з роўненькім стволікам і галінкамі. Прычым гэта не нейкае там банальнае тату, гэта — «малюнак»... скурай і, відаць, вельмі даўні...

У дзіцяці, мяркуючы па ім, была досыць цяжкая траўма, пасля якой тую правую пятку і ўсё, што на пядзю вышэй, хірургам прыйшлося «складаць» па костачках, потым сшываць — што важна, не абы як, а з розумам, з думкай, што гэта ж — дзяўчынка, што ёй жа некалі замуж...

Пярсцёнак — на правай руцэ. Значыць, выйшла. Можа, нават дзетак гадуе — клопатам дактароў...

Прычым нашых, бо некалі (маладзіцы каля 30) не хадзілі з шапкай па крузе, не збіралі грошы на аперацыі і лячэнне за мяжой. Усё рабілася тут? Былі спецыялісты...

І засталіся?


Як ёсць

...Мужчына ішоў куды вочы глядзяць, і ўпёрся... у жаночыя грудзі шостага памеру.

Гэта — анекдот. Чыстая праўда: мы таксама ішлі (па вірлівым фае тэатра). І таксама «ўпёрліся» — у глыбокае дэкальтэ. Праўда, позірк прывабіў зусім не памер, не бюст, які апошнім часам так любяць агаляць і выстаўляць шматлікія зоркі эстрады, а якраз наадварот — яго поўная адсутнасць.

Прычына? Як той казаў, да бабкі не хадзі: анкалогія, выдаленне малочных залоз.

Жанчыны цяжка яго пераносяць і потым, як могуць, хаваюць, маскіруюць спецыяльнай бялізнай, адзеннем, а тут...

Тут, трэба разумець, іншая пазіцыя, можа, нават выклік: маўляў, глядзіце: як ёсць, так ёсць, сёння са мной, а заўтра...

Застрахаваных, на жаль, няма.


Глядзіце, хто прыйшоў

...Ёсць «Местачковае кабарэ» — шыкоўны спектакль у тэатры Янкі Купалы, ёсць местачковая кавярня.

Народу ў яе ходзіць мала — «выжывае» ў асноўным за кошт вяселляў ды хаўтур. Іншыя кампаніі вельмі рэдка здараюцца.

Надоечы хіба адна ўвалілася — мужчынская, мякка кажучы, нападпітку, а хацела яшчэ і дабавіць: заказала сабе закускі, пакуль прынеслі, — выставіла на стол дзве бутэлькі гарэлкі. «Прабачце, але ж прыносіць і распіваць свой алкаголь тут нельга», — заўважыў гаспадар. І ў адказ такое пачуў, — «вушы звялі»: да яго, маўляў, каб культурна адпачыць, з райцэнтра найлепшыя людзі прыехалі, эліта, а не нейкі там зброд. Таму ён зараз проста павінен ім прыслужыць, дагадзіць, у дошку разбіцца. А не, — дык яны ўсё на відэа і ў інтэрнэт...

— Калі ласка, — усміхнуўся гаспадар. — Але ж мы тут таксама не лыкам шытыя. Камеры ў нас стаяць, усё запісваюць, а выкласці, — што раз плюнуць. Хай народ паглядзіць, як вы адпачываеце.

Паўза была — амаль як у Гогаля, бо...

Некалі даўно прызнавалі, што смеху баіцца нават той, хто не баіцца нічога...

Публічнасці пакуль, здаецца, таксама?


Дзіўныя кра́ты

Чарговы гучны арышт, чарговы суд, гэтым разам — над сужэнцамі за атрыманне хабару, перавышэнне ўлады, махлярства... Не адно, карацей, злачынства — не адзін, значыць, год (а то і дзесяцігоддзе) турмы.

З нагоды (і да месца тут) любімая казка Фелікса Крывіна: «Турэмныя Краты ведаюць жыццё ўдоўж ды ўпоперак і таму так лёгка перакрэсліваюць усё.

Да іх, вядома ж, трэба мець падыход. Калі вы падыдзеце да іх знадворку, яны перакрэсляць сваю камеру, а калі, не дай бог, падыдзеце знутры — яны перакрэсляць увесь свет, і з гэтым нялёгка будзе змірыцца.

Дзіўна ўстроены гэтыя Краты: яны могуць перакрэсліваць усё, што заўгодна, і пры гэтым цвёрда стаяць на сваіх пазіцыях».


Каб сэнс быў жыць

Цытата: «Сям'я, яна як радзіма, проста павінна быць...»

І дзеці ў ёй — пажадана — таксама, хоць многім здаецца, што можна і без: так лягчэй, так прасцей. З маладосці — магчыма, затое потым...

Ігнатаўна вось з работы сышла: не першы год на два дамы жыве. У адным, за сорак вёрстаў (што за шчасце яшчэ, бо магло быць чатырыста!) — яе старэнькая нямоглая маці, у другім — цяжка хворы муж. А ёй — хоць ты разарвіся — і там патрэбна, і там...

Птушкай лётае і «па дарозе», напэўна ж, думае, што была б хоць адна дачушка ці сын (а лепш бы сямёра!), глядзіш — падставілі б рукі, дапамаглі б, падстрахавалі: недзе пажылі, зварылі есці, памылі падлогу, нешта купілі, звазілі ў паліклініку...

— Цяжка самой?! — спачуваем кабеце.

Яна ўздыхае (згодна, як падалося), крыху маўчыць, а потым кажа:

— Не... Жыць яшчэ можна. Цяжка мне будзе потым.

Калі хворых, бронь бог, не стане і ляцець больш не будзе куды.

...Сям'я — гэта і сапраўды як радзіма: быць проста павінна і ўсё, а інакш у жыцці аніякага сэнсу. Канец цытаты.

Валянціна ДОЎНАР

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Запусцілі найноўшы спецыялiзаваны комплекс для падрыхтоўкi судовых экспертаў

Запусцілі найноўшы спецыялiзаваны комплекс для падрыхтоўкi судовых экспертаў

Дзяржаўнаму камiтэту судовых экспертыз споўнiлася сем гадоў.

Грамадства

Як захаваць сэрца i сасуды здаровымi

Як захаваць сэрца i сасуды здаровымi

Адным з самых распаўсюджаных захворванняў у свеце з'яўляецца артэрыяльная гiпертэнзiя.

Грамадства

Валанцёр праекта «Дапамога бяздомным»: Цяпло i падтрымка нават праз ежу перадаюцца

Валанцёр праекта «Дапамога бяздомным»: Цяпло i падтрымка нават праз ежу перадаюцца

Яны кормяць гарачымi абедамi больш за сто чалавек, якiя апынулiся на абочыне жыцця.

Грамадства

Чаму трэба праводзiць цеплавую мадэрнiзацыю?

Чаму трэба праводзiць цеплавую мадэрнiзацыю?

У распараджэннi, падпiсаным на мiнулым тыднi кiраўнiком дзяржавы, ёсць пункт, якi датычыцца капрамонту жыллёвага фонду.