Рады б у рай...


З назіранняў: прамінулы 2018-ы быў багаты на яблыкі, багаты настолькі, што сваяк забяспечыў імі ўсіх: радню, суседзяў, супрацоўнікаў, знаёмых сваіх знаёмых...

І нават пасля гэтага свежай садавіною песціць... кароўку. У сакавіку.


Без сястры

Дзень. Аўтобус... Дарога і спадарожнікі. Сярод іх — бабуля з унукам і прыгожая маладзіца з дзвюма дзяўчынкамі. Большай, можа, гадкі з чатыры, і яна ўжо як бы самастойная — сядзіць каля акенца, малая — у мамы на каленях. Там жа — разгорнута кніжка з малюнкамі і дзіцячымі вершамі. Матуля напаўголаса чытае, усе слухаюць. Дочкі, праўда, нядоўга — ім хочацца падурэць. Старэйшая з дзяўчынак пачынае размахваць рукавічкамі і тым самым ледзь не б'е па твары малую... Ёй не баліць — яна смяецца, а вось хлопчык...

— Калі б у мяне была сястрычка, — досыць гучна гаворыць ён, — я яе нік-колі б не біў!

...Заступніку на выгляд гадкоў, можа, сем ці восем. І калі бацькі не купілі яму сястрычку дагэтуль, то ўжо, відаць, і не купяць? А шкада: браток у яе быў бы вельмі харошы!

І ты, Брут?

Разам з Мішам у дзіцячы садок ходзяць Яраслаў, Багдан, Давід, Елісей...

І з дзяўчынкамі ўсё «заблытана». У новенькай адной нянечка папыталася: як завуць? «Забыла», — прашаптала малая.

Мама на дапамогу прыйшла, сказала, што дзяўчынку завуць Ізабелай.

І смех і грэх

На хаду цяпер людзі размаўляюць, нешта п'юць-ядуць, абдымаюцца... Само сабою — працуюць: па мабільніках прымаюць заказы, узгадняюць пастаўкі, даты, па дарозе, у грамадскім транспарце вывучаюць дакументы...

Вось і ў мяне — тэкст: вялікі, напісаны, як на здзек, на лістах у клетачку (прычым — у кожную), ад чаго радкі проста зліваюцца ў суцэльнае шэрае «поле». А горш за тое — апошнія хвілін з 15 чытаць даводзіцца пад досыць гучнае «бу-бу-бу»: мужчына, што сядзіць насупраць і непадалёк (у трамваі — нібы на троне, «пальцы ўроскідку»...), па мабільным кіруе «вытворчасцю» — то-бок аднаму дае даручэнні, з другога нешта спаганяе, трэцяга распякае...

Разам з ім, тым гаротнікам, і ўсімі, хто сядзіць ці стаіць паблізу, моўчкі зносім — у надзеі, што гэта ж некалі скончыцца? Потым, злавіўшы позірк, далікатна спрабуем сказаць чалавеку, што ён тут не адзін, што трэба — хоць бы цішэй, а на добры толк — даўно пара б закругліцца...

Папярэднія намёкі дзядзька «не разумее». На апошні — узрываецца праведным гневам: вы што, маўляў, не разумееце — я з Літвой размаўляю!

— З УСЁЙ?! — міжволі зрываецца ў некага.

Людзі вакол узрываюцца смехам, дзядзька чырванее, «складвае пальцы» — спехам ідзе на выхад. І тым самым пацвярджае старое, як свет, «адкрыццё»: «Смеху баіцца нават той, хто не баіцца нічога».

З дзвюх бед меншую...

Жабракі бываюць розныя. Вось гэты — адназначна — не ў турме гадаваны: ён спачатку шчыра прабачаецца і толькі потым просіць 20 капеек. Не 50, не 10...

Нехта дае — хто лічачы, хто не лічачы, нехта — грэбліва касавурыцца і праходзіць міма, нехта (не без таго) пачынае выхоўваць — вучыць мужчыну жыццю: маўляў, малады (што праўда, відаць, бо яму гадоў сорак?), здаровы і мог бы знайсці работу (тут ужо бабка надвое казала), а бач ты...

Мужчына не крыўдзіцца, не пярэчыць — ён пабіраецца далей.

...Неяк бачылі яго побач, у невялічкай краме. Ён купляў сабе пачак цыгарэт і кубачак кавы. Трэба разумець, зладзіў перакур, пасля якога зноў вярнуўся «на службу».

Яна, вось такая, гонару чалавеку не робіць, але ж...

Лепей прасіць, чым красці.

Страта

Прыгожыя словы «ўгодкі», «жальбіны»: чатыры гады як не стала сяброўкі. Дужа набожнай яна (светлай памяці!) ніколі не была, але ж мы з'ездзілі ў царкву, паставілі свечкі.

Што цікава, калі заходзілі туды, свяціла сонца, калі выходзілі — пачаўся дождж. А ў нас — ні капюшонаў, ні парасонаў...

Прыйшлося, як той казаў, «збіцца з курсу» — нырнуць у бліжэйшую краму і нават узрадавацца, падумаць, як добра было б зараз нешта купіць, прынесці дамоў, сказаць сваім, што вось, маўляў, будзе рэч з гісторыяй, бо купіла па дарозе з царквы, як напамін аб сяброўцы. Ці нават падарунак — ад яе.

Але ж гэта — не з нашым шчасцем, бо нічога вартага ў той крамцы мы не ўбачылі і не прыдбалі: няма сяброўкі — няма падарункаў.

На фінішы

Архіпавіч — пенсіянер са стажам. У вёсцы нечым бы займаўся, а ў горадзе — дома сядзіць, калі некуды ідзе, то хіба ў краму альбо ў паліклініку. І ўжо адтуль што ні «ходка», то навіна: то аднаго знаёмага сустрэў, то другога... У таго інфаркт, той анкалогію лечыць, той суставы мяняе, той на вочы аперацыю зрабіў, а вось таму ўжо нічога не баліць і нічога не трэба — сышоў...

Адкуль выснова:

— Во, да чаго дажываемся: калі і бачымся дзе, то хіба ў лякарнях, калі і гаворым аб чым, то аб хваробах і смерці.

Рады б у рай...

Лявонаўне 87. Сяброўцы і суседцы яе — трошкі менш. Збіраюцца. Вы здагадаліся, куды... Хатулькі з адзежай ужо падрыхтаваны, гарэлка прыкапана, месца на могілках «забраніравана». Што засталося? Ды ці не самае складанае: у лёгкую — дай бог — хвіліну пакінуць сваіх дзяцей, сялібы і свет...

— На гэтым — мы з табой у суседстве жылі, — уздыхае сяброўка, — а на тым, відаць, расставацца прыйдзецца? Ты ж у рай пападзеш — праведніца. А я...

— І ты ў рай, — абрывае суседка, — толькі дурніцай не будзь, не маўчы. Як сарціроўка пачнецца, адразу кажы, што ў пекле ўжо набылася — на гэтым свеце.

Але ж...

Ці вялікі той рай? Ці хопіць месца на ўсіх, хто перажыў раскулачванне, голад, вайну, хто не разгінаўся ад працы, пахаваў дзяцей, за семярых хварэў?

Памром — убачым.

Тэлеграму, шкада, не дасі. А зрэшты...

Мацвееўна пра дзядулю свайго расказвала: якім гаспадаром быў, як сям'ю глядзеў, як напачатку мінулага стагоддзя ў Амерыку на заробкі з'ездзіў, золата навёз.

Ну і далей — як не старым яшчэ аўдавеў, як ажаніўся зноў ды ў хуткім часе памёр...

І тады яго маладая ўдава ўсё чыста пад сябе падгрэбла: і дом, і маёмасць, і грошы, дзецям толькі магілу пакінула — гадоў з 20 ля яе не была.

А потым ці не адумалася: на Радаўніцу далучылася да радні. Прыйшла, пацалавала імя на помніку, на магілу паставіла бутэльку — закаркаваную, крамную — на жоўценькі пясочак (то-бок ніякіх каменьчыкаў там не было). А пляшка між тым на вачах разбілася — друзам «асела на пясок».

...Калі б пра гэта расказваў хто іншы, можна было б не паверыць. Мацвееўна падманваць не будзе: на ўласныя вочы бачыла.

Перад выбарам

...Новыя навіны: на многіх сталічных прыпынках з'явіліся невялічкія табло. У першым слупку там — нумары аўтобусаў, тралейбусаў, трамваяў, у другім — канцавыя прыпынкі (то-бок месцы, куды яны могуць завезці), у трэцім — праз колькі хвілін падыдзе найбліжэйшы...

Днём, як правіла, інтэрвалы невялікія. А вось вечарам, калі на нешта спазніўся, прыйдзецца пачакаць. Людзі пра гэта ведаюць і не дзіва, што стараюцца паспець: з задняй пляцоўкі аўтобуса мы бачым тройку дзяўчат, якія бягуць з усіх сіл, даганяючы, прычым апошняя — можна сказаць, на злом галавы, бо да ўсяго — на высокіх абцасах.

— Фу, паспелі! — уляцеўшы ў салон, гаворыць адна з іх.

— І нават ногі не павыкручвалі, — дадае другая, гледзячы на тую, што ўскочыла апошняй.

Яна таксама не маўчыць: крыху перавёўшы дух, пачынае расказваць, што яе суседка на распродажы класныя чаравікі купіла: на таўставатай падэшве, без абцасаў і лёгкія-лёгкія... Спецыяльна, каб сабаку выгульваць.

— Вось і мне трэба, — прызнала праз паўзу, — альбо не бегаць, як той сабака, альбо «сабачы абутак» купіць.

Паралелі

Раніца. Трамвай. Трыццаць хвілін дарогі — трыццаць чытання. Яму, як правіла, мала перашкаджаюць рэкламныя абвесткі, кантралёры, прыпынкі ці пасажыры, якія ўстаюць альбо садзяцца побач.

Хіба надоечы?

Ад чытання «адарвалі» нейчыя ногі: праз шматлікія дзіркі ў джынсах відаць было — худыя, кастлявыя, ссінелыя ад холаду...

Некалі акурат такія можна было ўбачыць у крамах — у... замарожаных курэй.

Сон

Анекдот (а магчыма, і праўда?): дзеўка адна з году ў год абвестку ў газету давала: маўляў, шукаю маладога, прыгожага, адукаванага, добрага, багатага, без шкодных звычак — для стварэння сям'і.

Гадоў з дзесяць на іх ніхто не адгукаўся! І тады — ці не страціўшы надзею — кандыдатка ў нявесты паправіла тэкст: напісала, што шукае вось такога мужчыну ўжо з іншаю мэтай — «хоць паглядзець!»

...Нам некалі пашчасціла: мы з такім працавалі. Як быццам гадамі! А ўсё роўна мала. Таму неяк, сабраўшыся за сталом ды прыгадаўшы тыя часы, зрыфмавалі кароткае:

Налілі мы чаркі,

Келіхі ўзнялі.

З гора, што не з намі,

З радасці — былі.

Некалі. А вось цяпер...

Прыснілася, што той чалавек прыйшоў, паклікаў за сабой ці нават павёў...

Не паспела сцяміць, адкуль? Не пытала, куды (бо без розніцы).

Убачыла, што прыйшлі. Там — велікаваты пакой, паўзмрок, жменька людзей — розных, але аднолькава прыязных. Яны ўсміхаліся, нешта казалі, але што?

Прыслухалася і зразумела: гэта не яны, гэта суседзі за сценкай.

...Прачнуўшыся, доўга думала, ці не пара аднекуль сыходзіць, некуды ісці? Нават у людзей пыталася: можа, гэта знак?

Сказалі, што проста сон.

Валянціна Доўнар

Ад яе ж. Зноў жа з назіранняў і, што называецца, паміж намі жанчынамі. Гады са тры таму ў маленькай крамцы каля вакзала ўразіў выбар калгот. Захацелася і тыя, і гэтыя — то-бок проста цёплыя, вельмі цёплыя і яшчэ цяплейшыя (на вялікія маразы).

Леташняй зімой — нейкія больш, нейкія менш, аднак насіліся ўсе. Сёлетняй — да самых цёплых так і не дайшло.

Значыць, зіма была лёгкай?

А галоўнае, што была!

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

У Брэсцкай вобласцi першымi ўкаранiлi практыку выязных прыёмаў дзяржрэгiстратараў

У Брэсцкай вобласцi першымi ўкаранiлi практыку выязных прыёмаў дзяржрэгiстратараў

Хто валодае нерухомай маёмасцю альбо ўчасткам зямлi, ведае, як важна мець адпаведныя дакументы на сваю ўласнасць.

Эканоміка

Як генафонд раслін адаптуецца да змен клімату

Як генафонд раслін адаптуецца да змен клімату

Работа па вывучэннi генетычных рэсурсаў раслiн у Беларусi была пачата яшчэ ў 20-я гады мiнулага стагоддзя.

Грамадства

Паэт Iван Юркiн: З жонкай упершыню пацалаваўся ў дзень вяселля 47 год таму

Паэт Iван Юркiн: З жонкай упершыню пацалаваўся ў дзень вяселля 47 год таму

Песнi на вершы Iвана Юркiна карыстаюцца вялiкай папулярнасцю. Хто не ведае гiмна гасцiннасцi нашай краiны — «Прыязджайце да нас у Беларусь»? Вось таму было цiкава пазнаёмiцца з музай паэта — яго жонкай Надзеяй Iванаўнай.