Вы тут

Журавы і журавіны. На Мёршчыне прайшло экалагічнае свята


Як жывуць і адпачываюць людзі на балоце

Згодна з вядомымі радкамі Алеся Ставера, з выраю жураўлі ляцяць на Палессе. А вось збіраюцца яны ў вырай на поўначы Беларусі. Даспадобы ім Мёршчына Віцебскай вобласці. Менавіта там знаходзіцца адно з любімых для жураўлёў месцаў — маляўнічы заказнік Ельня, адзін з найбуйнейшых комплексаў балот са шматлікімі азёрамі. Кожны год некалькі тысяч птушак спыняюцца там падчас восеньскай міграцыі. Таму да іх асаблівае стаўленне ў Мёрскім раёне. Яшчэ адзін сімвал краю — журавіны, Мёры нават называюць журавіннай сталіцай Беларусі. Сем гадоў таму жыхары вырашылі прысвяціць гэтым знакавым прадстаўнікам флоры і фаўны рэгіёна штогадовае экалагічнае свята. Назвалі яго проста — «Жураўлі і журавіны Мёрскага краю». У мінулую нядзелю на фестываль завітала карэспандэнт «Звязды».


Пра ягады

Свята — пляцоўка для людзей, якія займаюцца экалагічнымі праблемамі, і тых, хто стварае ўмовы для ўстойлівага сацыяльна-эканамічнага развіцця рэгіёнаў. Сёлета фестываль набыў новы імпульс — стаў часткай вялікага праекта «Разам для грамады і прыроды: узмацненне працэсу развіцця ў Мёрскім раёне праз супрацоўніцтва мясцовай улады і грамадзянскай супольнасці». Праект рэалізуецца пры фінансавай падтрымцы Еўрапейскага саюза і скіраваны на паляпшэнне жыцця жыхароў Мёршчыны на аснове рэалізацыі прынцыпаў устойлівага развіцця. Форум з такой значнай місіяй прыцягвае і замежных гасцей — наведалі свята члены мясцовага самакіравання з Латвіі, Расіі, супрацоўнікі прадстаўніцтва Еўрапейскага саюза ў Беларусі.

«Гэта пляцоўка існуе для таго, каб, будуючы прамысловыя прадпрыемствы, робячы пэўныя рэчы ў сельскай гаспадарцы, мы не парушалі экалагічны баланс — тое, што мы павінны зберагчы для сваіх праўнукаў», — сказаў старшыня Мёрскага раённага выканаўчага камітэта Ігар Кузняцоў.

Нягледзячы на дажджлівае надвор'е, у гарадскім парку «Паўвостраў» сабралася шмат жыхароў не толькі горада, але і вёсак раёна. Многія з іх — пераможцы конкурсаў па добраўпарадкаванні, па зборы журавін, па ўтрыманні сельскіх падворкаў. Узнагародзілі таксама найлепшых старшынь вуліц і вёсак Мёршчыны. Пераможцаў фотаконкурсу адзначыла раённая газета.

Для гасцей падрыхтавалі творчую праграму: выступілі калектывы раёна, госці з Латвіі і фольк-гурт PAWA. Майстры рэгіёна падрыхтавалі палаткі з разнастайнымі хэндмэйд-вырабамі для «Жураўлінага кірмашу — 2019». Адзначу добрую інфраструктуру свята: смакату і гарачыя напоі можна было набыць у палатках грамадскага харчавання і ў сучасных фудтраках. Але ў прыярытэце, канешне, былі журавіны. На кірмашы былі булкі, пірагі, мармелад, джэмы з гэтых ягад, журавіны з імбірам, журавіны ў цукровай пудры і шмат іншых пачастункаў. «Каралеву» свята прадавалі і ў неапрацаваным выглядзе. У сярэднім кілаграм ягад з экалагічна чыстага рэгіёна каштаваў чатыры рублі.

Пра птушак

Далучылася да свята і грамадская арганізацыя «Ахова птушак Бацькаўшчыны». Арнітолагі запрашалі паназіраць за чырвонакніжнымі птушкамі, жураўлямі, у палях. На гэтую вандроўку адправілася і я, даведаўшыся, адкуль адбываюць арганізаваныя аўтобусныя групы. Пляцоўку для назірання кіроўца знайшоў не адразу. Арнітолагі рупліва прыхавалі ўстаноўленыя біноклі за стагамі сена, ды і самі размясціліся там жа. Такая канспірацыя — неабходны элемент назірання за палахлівымі птушкамі. Пакуль ахвотныя па чарзе падыходзілі да бінокляў і ўзіраліся ў бяскрайнія прасторы, я запытала ў спецыяліста, што балотныя птушкі робяць у полі.

«Жураўлі цяпер кормяцца на палях. У іх асенняя міграцыя. Зараз сабраліся ў вялікія чароды для міграцыі ў Ізраіль, Афрыку і набіраюцца сілы перад дарогай. Падчас палёту яны таксама робяць перапынкі, але не такія вялікія. Птушкам галоўнае — на гэтай тэрыторыі набраць вагу і потым спакойна ляцець. У іншых краінах іншыя ўмовы, і не заўсёды знойдзеш месца, дзе магчыма паесці так добра», — паведаміла спецыяліст па прыродаахоўных пытаннях грамадскай арганізацыі «Ахова птушак Бацькаўшчыны» Яўгенія Лучык.

Вярнуўшыся на пляцоўку свята, мне ўдалося напрасіцца на экскурсію на славутае балота Ельня. Гідам і спадарожнікам згадзіўся быць дырэктар грамадскай арганізацыі «Ахова птушак Бацькаўшчыны» Аляксандр Вінчэўскі. Ён адразу запытаў, ці ёсць з сабой боты. Адкуль? Збіралася выключна на гарадское свята. Але Аляксандр успомніў, што дзесьці ў машыне ёсць пара. Абуўшы на свой 37-ы боты 43-га, адправілася ў падарожжа.

Ад горада да пачатку экасцежкі кіламетраў дзесяць. Каб трапіць на мошчаную дошкамі сцежку па балоце, давялося пераадолець амаль кіламетр размяклай пад дажджом лясной дарогі. І тут боты прыйшліся дарэчы.

У падарожжы Аляксандр Вінчэўскі расказаў, што журавіны і жураўлёў аб'ядноўвае не толькі свята ў Мёрах. Агульны корань словы маюць у беларускай і англійскай мовах. Назва журавін (Cranberry) у перакладзе азначае «жураўліная ягада». Такую назву далі, таму што доўгія, тонкія кветкі журавін нагадваюць галаву і дзюбу жураўля.

«Чаму на балота ляцяць жураўлі? Яны важаць тры-чатыры кілаграмы. Зразумела: любы драпежнік хоча іх злавіць, таму даводзіцца начаваць у вадзе, на мелкім возеры. Стоячы ў вадзе, яны чуюць усплёскі, калі, напрыклад, ліса падыходзіць», — расказаў пра мудрых птушак мой гід.

Ідучы па экасцежцы, мы сустрэлі шмат спадарожнікаў і арганізаваныя турыстычныя групы. Калі вы завітаеце на Ельню без гіда — у дапамогу вам стэнды на працягу шляху, якія апавядуць пра балота і раскажуць, на якія асаблівасці экасістэмы неабходна звярнуць увагу.

Балота Ельня — унікальнае месца. Яно дапамагала людзям падчас вайны. На астравах хаваліся яўрэйскія сем'і, а на лёдзе возера партызаны арганізавалі аэрадром. Сёння Ельня (адзін з найбуйнейшых паглынальнікаў вуглякіслага газу) запавольвае пацяпленне клімату і дае прытулак шматлікім знікаючым відам раслін і птушак.

«Каб любіць Беларусь нашу мілую, трэба ў розных краях пабываць...» І насамрэч радуе, што многія беларусы ўсё часцей для адпачынку выбіраюць не замежныя курорты, а родныя мясціны. А народныя гулянні, інфраструктура прыродных багаццяў даюць магчымасць пазнаёміцца з роднай зямлёй яшчэ бліжэй.

Марыя ДАДАЛКА

Фота Анатоля КЛЕШЧУКА

Загаловак у газеце: Журавы лятуць да журавін

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Усё, што трэба ведаць пра змены ў Жыллёвым кодэксе

Усё, што трэба ведаць пра змены ў Жыллёвым кодэксе

Мы паспрабавалі адшукаць самыя вострыя вуглы новаўвядзенняў і ўявіць, як будзе працаваць гэты дакумент пачынаючы з 2020 года.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Як запрасіць чалавека, каб ён не прыйшоў, і знойдзены кашалёк.

Грамадства

Як пенсіянерка з Гомеля купіла набор каструль па цане патрыманай іншамаркі

Як пенсіянерка з Гомеля купіла набор каструль па цане патрыманай іншамаркі

Усё, як у казцы: прыгожая зала, музыка, пачастункі. Абаяльныя людзі распавядаюць аб правільным харчаванні і рэкламуюць свой тавар...

Грамадства

714 тысяч тон адходаў для перапрацоўкі сабралі летась беларусы

714 тысяч тон адходаў для перапрацоўкі сабралі летась беларусы

Гэта адходы шкла, паперы, пластыку, шын, батарэек, машыннага масла...