Вы тут

Ці можна кусаць або ламаць хлеб-соль на вяселлі?


Мы атрымалі ліст ад Марыны М. з Маладзечна. У ім і боль, і роспач, і разважанні. Чытайце самі: «Нядаўна мяне запрасілі на вяселле. Паехалі на машынах у загс, потым пад'ехалі да сталоўкі, дзе будзе праходзіць мерапрыемства. Маці з бацькам выйшлі на парожак і сустрэлі маладых хлебам-соллю. Падышоў тамада і прапанаваў маладым адламаць кавалак хлеба і пакарміць адзін аднаго, макаючы хлеб у сальніцу. Нявеста адламала большы кавалак, тамада агучыў, што менавіта яна стане «галоўнай» у сям'і. Маладых «сустрэлі», усе зайшлі ў сталоўку. Праз дзве гадзіны мы з мужам пайшлі на перапынак і заўважылі, як на падаконніку ў калідорчыку перад залам ляжыць той самы паламаны хлеб-соль, пустая сальніца, ручнік... Ахапіў такі боль за гэтыя ўжо нікому непатрэбныя святыя рэчы. Хачу запытацца: калі так сталася, што на вяселлях з'явілася гэтая традыцыя — ламаць або кусаць каравай? Прыгадваю сваё дзяцінства, калі я купіла ў краме батон і, пакуль ішла дамоў, адламала залацісты акрайчык і з'ела. Дома атрымала ад маці кухталёў і навуку: «Нельга ламаць хлеб, бяду наклічаш на нашу сям'ю»...


Фота svadbami.ru

На жаль, мы паступова адлучаемся ад шматвекавых абрадаў, якія для нас ператвараюцца ў выязную тэатралізаваную дзею. А тыя, хто яшчэ ўчора быў непасрэдным творцам (бацькі маладых, сваты, хросныя бацькі) гэтага сакральнага рытуалу, выключаюцца з яго і займаюць пазіцыю пасіўнага гледача. У такім выпадку бацькі маладых перакладваюць адказнасць за дакладнае выкананне вясельнага абраду на плечы вядучага — чужога чалавека, які часцей за ўсё сам нічога не ведае аб сэнсе сакральнай дзеі. Як вынік: страчваецца дакладнае разуменне зместу рытуалаў, губляюцца ўнутраныя сувязі паміж іх складнікамі.

Пасля таго як маладыя «разбілі-развіталіся» са сваім ранейшым сацыяльным статусам (спачатку яны былі хлопцам і дзяўчынай, а затым сталі жаніхом і нявестай), маці сустракала іх караваем (хлебам-соллю), які ляжаў на ручніку.

Хлеб-соль у руках маці сімвалізаваў перанараджэнне двух разрозненых пачаткаў у абноўленае адзінае цэлае — сям'ю. А таму жаніх і нявеста цалавалі хлеб-соль — знак іх сямейнага шчасця, адзінства, непарушнасці іх саюзу на доўгія гады і прымалі ў свае рукі як першы, самы важны і каштоўны падарунак у іх сумесным сямейным жыцці.

Яшчэ раз звяртаем увагу нашых сучаснікаў: бохан, прыняты з рук маці, які сімвалізаваў шчаслівае шлюбнае жыццё, не ламалі, не кусалі, тым самым робячы яго «недасканалым», а толькі цалавалі (!).

У томе «Вяселле. Абрад» серыі «Беларуская народная творчасць», выдадзенай Нацыянальнай акадэміяй навук, прыведзены 35 рэгіянальных варыянтаў вясельнага абраду (практычна ўсе гісторыка-культурныя рэгіёны Беларусі), зафіксаваных у розныя часавыя перыяды. Ніводнае апісанне вяселля не ўтрымлівае інфармацыі, што жаніх і нявеста ломяць ці кусаюць (што адно і тое ж) вясельны каравай!

Людзі, якія раяць ламаць хлеб на вяселлі, проста не разумеюць логіку развіцця падзей на пачатку святочнай дзеі і, што яшчэ горш, не бачаць увесь рытуальна-абрадавы комплекс у цэлым. Давайце яшчэ коратка. Маладыя едуць у храм або загс у розных машынах, там іх ставяць на адзін ручнік, назад яны вяртаюцца ў адной машыне. Іх сустракаюць адзіным хлебам-соллю. З гэтых прыкладаў вынікае, што галоўным прынцыпам разгортвання падзей становіцца жаданне аб'яднаць пару маладых у адну сям'ю. Ці ж можна ў такім разе парушаць адпрацаваную логіку разгортвання падзей і рушыць сімвал адзінства маладой сям'і — хлеб-соль? Канешне ж, не! У першы дзень ён павінен ляжаць на стале каля маладых, як пачэсны сімвал, а на другі дзень яго можна парэзаць і раздаць гасцям (як, дарэчы, і вясельны каравай).

Аксана КАТОВІЧ, Янка КРУК

Дасылайце свае пытанні аб каранях і прыстасаванасці да сучаснага жыцця каляндарных і сямейна-побытавых народных традыцый і абрадаў на паштовы або электронны адрас рэдакцыі з пазнакай «Пра радзіннае».

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Успаміны былой вязніцы пра Саласпілскі лагер смерці

Успаміны былой вязніцы пра Саласпілскі лагер смерці

Яна добра памятае той летні дзень. За акном сталі чутныя роў матацыклаў і нямецкая гаворка.

Грамадства

Першыя беларускія Соdе Сlub далучыліся да сусветнага руху

Першыя беларускія Соdе Сlub далучыліся да сусветнага руху

Як з дапамогай кода стварыць уласную анімацыю і «ажывіць» касмічны карабель? 

Грамадства

Як Віцебшчына развівае стасункі з Кітаем

Як Віцебшчына развівае стасункі з Кітаем

Наш карэспандэнт пастараўся згадаць самыя цікавыя прыклады сумеснай рэалізацыі праектаў.

Спорт

Анастасія Мірончык-Іванова: «Веру ў сябе і ў свае сілы»

Анастасія Мірончык-Іванова: «Веру ў сябе і ў свае сілы»

У спорце ёй двойчы прыходзілася пачынаць усё спачатку.