21 верасня, панядзелак

Вы тут

Усім ня­го­дам на­пе­ра­кор


Мне хо­чац­ца рас­ка­заць пра муж­на­га ча­ла­ве­ка з над­звы­чай цяж­кім лё­сам, не­звы­чай­ным і ня­прос­тым жыц­цём яко­га я ўра­жа­на з са­ма­га дзя­цін­ства.

Адам Фё­да­ра­віч Ха­лі­мон­чык за­пэў­ні­вае: «У кож­на­га ча­ла­ве­ка свой лёс, сваё жыц­цё, сваё пры­зна­чэн­не на гэ­тай Зям­лі. У ад­на­го ча­ла­ве­ка жыц­цё шчас­лі­вае, поў­нае ка­хан­ня, зго­ды, ра­зу­мен­ня. А ін­ша­му ўвесь час не шан­цуе, шмат бед і ня­шчас­цяў зда­ра­ец­ца. Ча­ла­век сам ка­валь свай­го шчас­ця. Але не заў­сё­ды ўсё доб­ра атрым­лі­ва­ец­ца. На шля­ху кож­на­га з нас су­стра­ка­юц­ца цяж­кас­ці і вы­пра­ба­ван­ні, якія трэ­ба пе­ра­нес­ці год­на. І Бог дае ча­ла­ве­ку столь­кі ня­год, коль­кі той змо­жа пе­ра­жыць».

На­ра­дзіў­ся Адам Фё­да­ра­віч у вёс­цы Лут­кі ў звы­чай­най ся­лян­скай шмат­дзет­най сям'і. З са­ма­га ран­ня­га дзя­цін­ства прый­шло­ся яму пра­ца­ваць, бо сям'я жы­ла бед­на. Толь­кі жыц­цё ста­ла на­ладж­вац­ца, як грым­ну­ла Вя­лі­кая Ай­чын­ная вай­на. Па­ча­лі­ся но­выя бе­ды, но­выя вы­пра­ба­ван­ні. Ма­ла­дых лю­дзей у 1942 го­дзе вы­вез­лі ў Гер­ма­нію. Ся­род іх быў і Адам Фё­да­ра­віч. Вез­лі ў та­вар­ных ва­го­нах у ан­ты­са­ні­тар­ных умо­вах, без ежы, без ва­ды. Мно­гія па­мі­ра­лі ў да­ро­зе — іх прос­та вы­кід­ва­лі з ва­го­наў. Цяж­ка­хво­ра­га Ада­ма пры­вез­лі ў За­ход­нюю Гер­ма­нію. Не­каль­кі дзён ён быў без пры­том­нас­ці, але праз не­ка­то­ры час пай­шоў на па­праў­ку.

Ка­лі Адам стаў кан­чат­ко­ва на но­гі, яго ад­пра­ві­лі пра­ца­ваць на за­вод у га­ра­чы цэх. Пра­ца бы­ла вель­мі цяж­кай, не­бяс­печ­най для зда­роўя і жыц­ця. І вось ня­шчас­це: моц­на апёк на­гу. Вер­дыкт мяс­цо­вых ура­чоў быў ня­ўмоль­ным: «Ка­лі жа­да­еш жыць, трэ­ба ам­пу­та­ваць на­гу да ка­ле­на». Спа­чат­ку Адам не зга­джаў­ся, бо спа­дзя­ваў­ся на леп­шае. Але не абы­шло­ся, на­гу прый­шло­ся ам­пу­та­ваць, бо па­ча­ла­ся ганг­рэ­на. 18 ве­рас­ня 1943 го­да ва­сям­нац­ца­ці­га­до­вы юнак за­стаў­ся без на­гі... Як жыць, тым больш у чу­жой кра­і­не? Ад ка­го ча­каць да­па­мо­гі? Адам увесь час ма­ліў­ся Бо­гу, пра­сіў да­па­мо­гі ў яго і ве­рыў, што яго ма­літ­вы па­чуе Уся­выш­ні...

...Па во­лі лё­су Адам апы­нуў­ся ў ка­ло­не, якая на­кі­роў­ва­ла­ся ў За­ход­нюю Гер­ма­нію. Аме­ры­кан­цы бес­пе­ра­пын­на бам­бі­лі. Хво­рая на­га па­ча­ла кро­ва­та­чыць. Каб па­збег­нуць ус­клад­нен­няў, яго ад­пра­ві­лі ў шпі­таль у Кёльн. По­тым Адам апы­нуў­ся ў ня­мец­кім ла­ге­ры, які раз­мя­шчаў­ся ў Аль­пах: нем­цы за­га­дзя па­бу­да­ва­лі ў га­рах ту­нэль. Там і ра­та­ва­лі­ся ад бам­бё­жак. Кож­ны дзень пры­бы­ва­лі но­выя лю­дзі, най­перш — ня­мец­кія жан­чы­ны і дзе­ці.

Ад­ной­чы, ка­лі ўсе вый­шлі з хо­ван­кі, па­ча­ла­ся бам­бёж­ка. Ішоў моц­ны пра­ліў­ны дождж, бы­ло вель­мі хо­лад­на. Шмат лю­дзей за­хва­рэ­ла і па­мер­ла. Цяж­ка за­хва­рэў і Адам — за­сту­дзіў­ся. Але яго па­да­бра­лі аме­ры­кан­цы і ад­пра­ві­лі ў шпі­таль. Тут юна­ка лёс звёў з рус­кім пал­коў­ні­кам ме­ды­цын­скай служ­бы. Ён і вы­ра­та­ваў Ада­ма ад вер­най смер­ці. Зда­ва­ла­ся б, усё са­мае цяж­кае за­ста­ло­ся ў мі­ну­лым, але не­ча­ка­на шпі­таль па­ча­лі бам­біць. За­гі­ну­ла больш за ты­ся­чу ча­ла­век. Тры дні вы­во­зі­лі па­ра­не­ных і за­бі­тых. «І сён­ня пе­рад ма­і­мі ва­ча­мі ста­іць яма, у якую, як дро­вы, склад­ва­лі лю­дзей, каб па­ха­ваць», — ус­па­мі­нае ён.

Адам Фё­да­ра­віч так­са­ма быў у лі­ку па­ра­не­ных. Зноў не­вы­нос­ныя па­ку­ты, зноў апе­ра­цыя, боль і кроў. «Ка­лі ж гэ­та ўсё скон­чыц­ца? — ду­маў хло­пец. — Ка­лі ж бу­дзе доў­га­ча­ка­ны Дзень Пе­ра­мо­гі?» І вось на­рэш­це — май 1945 го­да... Але ў Ада­ма Фё­да­ра­ві­ча на­строй быў азмро­ча­ны ра­нен­нем, якое ўвесь час на­гад­ва­ла пра ся­бе: на­га моц­на ба­ле­ла. Зноў паў­ста­ла пы­тан­не аб ам­пу­та­цыі — дру­гой на­гі... Да лю­та­га 1946 го­да ма­ла­ды ча­ла­век ля­чыў­ся ў ня­мец­кім шпі­та­лі. Вяр­нуў­ся да­до­му толь­кі ў кра­са­ві­ку. Ва­кол бы­лі раз­ру­ха, хо­лад і го­лад. «Што я бу­ду ра­біць? Як жыць да­лей? Ка­му я па­трэб­ны?» — усё час­цей і час­цей ду­маў Адам. Але прый­шло шчас­це і да яго. Ён су­стрэў Воль­гу. Ма­ла­дыя лю­дзі шчы­ра па­ка­ха­лі ад­но ад­на­го. Усё-та­кі ўзна­га­ро­дзіў яго Бог за па­ку­ты. Па­жа­ні­лі­ся ў 1949 го­дзе. Спа­чат­ку бы­ло цяж­ка. Але па­сту­по­ва жыц­цё па­ча­ло на­ладж­вац­ца. Кі­раў­ніц­тва кал­га­са зра­зу­ме­ла кло­па­ты і скла­да­ныя жыц­цё­выя аб­ста­ві­ны ма­ла­дой сям'і: Ада­му да­лі пра­цу па яго фі­зіч­ных маг­чы­мас­цях. Ра­зам вы­га­да­ва­лі два­іх дзя­цей. По­тым з'я­ві­лі­ся шас­цё­ра ўну­каў, тры­нац­цаць праў­ну­каў.

...Дзе­ці жы­вуць у род­най вёс­цы Лут­кі, кож­ны дзень на­вед­ва­юць свай­го баць­ку, да­па­ма­га­юць. Уну­кі і праў­ну­кі жы­вуць у Жыт­ка­ві­чах. Так­са­ма час­та пры­яз­джа­юць, на­вед­ва­юць дзя­ду­лю. «Яны для мя­не са­мыя леп­шыя, са­мыя пры­го­жыя. Я вель­мі га­на­ру­ся імі. Ды і як імі не га­на­рыц­ца, ка­лі яны ўсе пра­ца­ві­тыя, гас­па­дар­лі­выя, ра­зум­ныя, кла­пат­лі­выя? Дзя­куй ім за тое, што яны не за­бы­ва­юць мя­не, ста­ро­га! Уз­на­га­ро­дзіў Бог мя­не за мае па­ку­ты і вы­пра­ба­ван­ні. Шка­да, што ця­пер жы­ву адзін. Па­мер­ла мая жон­ка — са­мы да­ра­гі для мя­не ча­ла­век, з якім я дзя­ліў усе свае ра­дас­ці і ня­шчас­ці, доб­рыя і дрэн­ныя на­ві­ны. Дзя­куй ёй за тое, што не па­ба­я­ла­ся пай­сці за­муж за мя­не, ін­ва­лі­да, не спу­жа­ла­ся цяж­кас­цяў. Сум­на, дрэн­на мне без яе...» — га­во­рыць Адам Фё­да­ра­віч.

«Жы­ві­це, дзет­кі, жы­ві­це шчас­лі­ва, год­на! Ня­хай заў­сё­ды бу­дзе над ва­мі мір­нае бла­кіт­нае не­ба! Ня­хай заў­сё­ды вас су­пра­ва­джа­юць ра­дасць, даб­ра­быт і пос­пех, і каб вой­ны знік­лі на­заўж­ды! — пра­цяг­вае ён, а по­тым, за­ду­маў­шы­ся, да­дае: — Жа­хі, якія мы пе­ра­жы­лі, ні­ко­лі не па­він­ны больш паў­та­рыц­ца».

Гля­джу на гэ­та­га муд­ра­га, ужо ста­ро­га, спа­ку­та­ва­на­га жыц­цё­вы­мі ня­го­да­мі ча­ла­ве­ка, які пра­жыў та­кое цяж­кае жыц­цё, і ду­маю: «Якім жа трэ­ба быць моц­ным і муж­ным, каб пе­ра­жыць та­кія ня­го­ды і за­стац­ца ў ду­шы доб­рым, уваж­лі­вым і шчы­рым ча­ла­ве­кам, Ча­ла­ве­кам з вя­лі­кай лі­та­ры!». Ха­чу па­жа­даць Ада­му Фё­да­ра­ві­чу даў­га­лец­ця, зда­роўя, шчас­ця, каб з ім заў­сё­ды по­бач бы­лі доб­рыя і шчы­рыя лю­дзі!

Ве­ра­ні­ка СЦЯМП­КОЎ­СКАЯ, ву­ча­ні­ца 11 кла­са ДУ «Хіль­чыц­кі дзі­ця­чы сад-ся­рэд­няя шко­ла» Жыт­ка­віц­ка­га ра­ё­на.

Пра аў­та­ра

— Я жы­ву ў су­сед­няй ад шко­лы не­вя­лі­кай ма­ляў­ні­чай і над­звы­чай пры­го­жай вё­сач­цы Лут­кі. Вёс­кі Лут­кі і Хіль­чы­цы зна­хо­дзяц­ца на па­меж­жы Го­мель­скай і Брэсц­кай аб­лас­цей. Вель­мі люб­лю сваю ма­лую ра­дзі­му, та­му што тут жы­лі мае прод­кі, тут вы­рас­лі мае та­та і ма­ма. Маё дзя­цін­ства так­са­ма прай­шло ў род­най вёс­цы, — рас­па­вя­ла на­ша чар­го­вая 16-га­до­вая аў­та­рка. — Я ву­чу­ся доб­ра, па­спя­ваю па ўсіх прад­ме­тах, але асаб­лі­ва мне па­да­ба­юц­ца гу­ма­ні­тар­ныя на­ву­кі. Та­му ста­ра­юся ўдзель­ні­чаць у роз­ных кон­кур­сах, асаб­лі­ва твор­чых, і пі­шу ар­ты­ку­лы ў мяс­цо­выя га­зе­ты. Ужо маю шмат пуб­лі­ка­цый. У воль­ны ад ву­чо­бы час я на­вед­ваю мас­тац­кую сту­дыю, а так­са­ма за­хап­ля­ю­ся му­зы­кай і тан­ца­мі. Люб­лю па­слу­хаць роз­ныя ці­ка­выя гіс­то­рыі, асаб­лі­ва ад ста­лых, умуд­ро­ных жыц­цё­вым во­пы­там лю­дзей.

Ве­ра­ні­ка ма­рыць стаць жур­на­ліс­там: ёй вель­мі па­да­ба­ец­ца гэ­тая пра­фе­сія.

Выбар рэдакцыі

Культура

У выдавецтве «Мастацкая лiтаратура» выйшла кнiга Аляксандра Радзькова «Мой фiзмат»

У выдавецтве «Мастацкая лiтаратура» выйшла кнiга Аляксандра Радзькова «Мой фiзмат»

Пра калег — настаўнiкаў, старэйшых таварышаў, паплечнiкаў распавядае доктар педагагiчных навук, прафесар матэматыкi, заслужаны дзеяч навукi Рэспублiкi Беларусь.

Грамадства

Тураўскі крыж упершыню будзе прадстаўлены 26 верасня

Тураўскі крыж упершыню будзе прадстаўлены 26 верасня

На свята Узнясення Крыжа Гасподняга, падчас вячэрняй службы ў Мінскім кафедральным саборы.

Грамадства

Як і чым жыве колішняя «памідорная сталіца» Беларусі?

Як і чым жыве колішняя «памідорная сталіца» Беларусі?

Каб адчуць, чым organіc food адрозніваецца ад звыклых для сучаснага гараджаніна прадуктаў, дастаткова пакаштаваць памідоры ў Савічах і параўнаць іх з таматамі з гіпермаркета.

Грамадства

Генеральны дырэктар РУП «Белпошта» Святлана Юркевіч: Мы будзем развіваць перш за ўсё паштаматы

Генеральны дырэктар РУП «Белпошта» Святлана Юркевіч: Мы будзем развіваць перш за ўсё паштаматы

На працягу многіх дзесяцігоддзяў пошта асацыіравалася з традыцыйным наборам паслуг — лістамі, пасылкамі, газетамі, пенсіямі... Але сучасныя тэхналогіі ўсё больш уваходзяць у наш побыт.