Самаацэнка — гэта наша ўнутранае люстэрка, якое адлюстроўвае тое, як мы ўспрымаем сябе. Высокая самаацэнка азначае павагу да сябе, прыняцце сваіх вартасцей і ўменне цаніць дасягненні. Нізкая ж — пастаяннае сумненне ў сваіх сілах, крытыка і незадаволенасць сабой. У выніку чалавек можа страціць матывацыю, ацаніць свае поспехі і нават страціць сэнс да жыцця.

Факт! Штодня самаацэнка ўплывае на нашы рашэнні, адносіны, прафесійны рост і агульнае пачуццё шчасця. Калі яна нізкая, чалавек адчувае сябе ўразлівым, бяссільным і лёгкакіравальным, што перашкаджае яму рэалізаваць свой патэнцыял і дасягаць мэт.

Як праяўляецца нізкая самаацэнка? Праверце сябе!

• Вы не давяраеце ўласнай думцы і адчуваеце страх перад цяжкасцямі.
• Вы баіцеся рызыкаваць, таму што лічыце сябе не здольнымі спраўляцца з праблемамі.
• Вы занадта строгі і трывожны да сябе. Часта адчуваеце пачуццё трывогі і хвалюецеся з-за дробязяў.
• Не ўмееце прымаць кампліменты. Здаецца, што пахвала — гэта хлусня ці перабольшанне.
• Вы безадмоўны і не ўмееце казаць «не». Забываеце пра ўласныя межы дзеля задавальнення іншых.
• Звычайна, ваша цела напружанае, а хада няўпэўненая. Імкняцеся быць непрыкметным.
• Пастаянна параўноўваеце сябе з іншымі. Кожнае ваша дасягненне здаецца нязначным у параўнанні з поспехамі навакольных.
• Крытыкуеце сваю знешнасць і незадаволены сабой. Асаблівасці знешнасці выклікаюць агіду ці сорам.
• Адчуваеце цяжкасці з прыняццем падарункаў і кампліментаў. Пачуццё невартасці перашкаджае радавацца прыемным момантам.
• Не ўмееце браць адказнасць за свае рашэнні. Схільныя перакладваць віну на іншых.
• Баіцеся выказваць свае жаданні і патрэбы.

Небяспека нізкай самаацэнкі

Калі чалавек зацыклены на сваіх недахопах і няўдачах, ён губляе ўнутраную гармонію і арыенціры ў жыцці. Пастаяннае самакрытычнае мысленне зніжае матывацыю да развіцця, перашкаджае змяніць працу ці будаваць адносіны. У выніку вы можаце застацца ў стане ахвяры, не верачы ў свае сілы.

Уплыў знешнасці. Знешні выгляд таксама ўплывае на ўзровень самаацэнкі. Калі чалавек перажывае з-за недахопаў знешнасці — вяснушак ці іншых асаблівасцей — гэта адлюстроўваецца на яго ўнутраным стане.

Важна памятаць: прыгажосць — паняцце суб’ектыўнае, а ўпэўненасць унутры значна важней за знешнія дадзеныя.

Пераканайце сябе, што вы варты самага лепшага!

• Размаўляйце з люстэркам: кажыце сабе кампліменты і нагадвайце пра свае вартасці.
• Замяшчайце негатыўныя думкі станоўчымі сцверджаннямі.
• Не параўноўвайце сябе з іншымі — кожны з нас унікальны.
• Перагледзьце сваё атачэнне: акружыце сябе людзьмі, якія падтрымліваюць.
• Вучыцеся прымаць падарункі і кампліменты без пачуцця віны.
• Абараняйце свае межы: вучыцеся казаць «не» і выказваць свае жаданні.
• Пашырайце кола знаёмстваў — новае атачэнне дапаможа ўбачыць сваю каштоўнасць.
• Працуйце над стылем: абнавіце гардэроб, пачніце клапаціцца пра сябе.
• Вучыцеся браць адказнасць за сваё жыццё: прымайце рашэнні самастойна.
• Не бойцеся рызыкаваць: новыя справы ўмацуюць упэўненасць.

Вось спіс штодзённых станоўчых сцверджанняў (афірмацый), якія ўмацаваць упэўненасць у сабе. Паўтарайце гэтыя сцверджанні раніцай перад люстэркам ці на працягу дня, калі адчуваеце патрэбу палепшыць настрой ці ўзмацніць упэўненасць. Чым часцей вы будзеце іх вымаўляць, тым хутчэй яны стануць часткай вашага ўнутранага дыялогу!

1. «Я варты (-ая) любові і павагі».
2. «Я цаню і прымаю сябе такім (-ай), які (-ая) я ёсць».
3. «Мае вартасці важнейшыя, чым мае недахопы».
4. «Я здольны (-ая) дасягаць сваіх мэт».
5. «Я заслугоўваю поспеху і шчасця».
6. «Мае думкі станоўчыя і падтрымліваюць мяне».
7. «Я ўпэўнены (-ая) у сваіх сілах і магчымасцях».
8. «З кожным днём я станаўлюся лепшым (-ай) і мацнейшым (-ай)».
9. «Я люблю і паважаю сябе незалежна ад меркавання іншых».
10. «Маё меркаванне важнае, і я ўмею яго выказваць».
11. «Я ўдзячны (-ая) за ўсе добрыя рэчы ў маім жыцці».
12. «Я заслугоўваю клопату і ўвагі да сябе».
13. «Мае памылкі — гэта досвед, які дапамагае мне расці».
14. «Я адкрыты (-ая) для новых магчымасцей і выклікаў».
15. «Сёння я абіраю быць упэўненым (-ай) і станоўчым (-ай)».

Прытча, якая дапаможа здабыць упэўненасць у сабе і падвысіць самаацэнку. Як рэагаваць на меркаванне навакольных, як успрымаць іх крытыку і проста словы. І ці варта ўвогуле гэта рабіць?

Вучань праходзіў працяглае навучанне ў майстра. Накшталт бы ў яго нядрэнна атрымлівалася засвойваць веды, быў ён моцны і спрытны ў адзінаборствах. Але ён не адчуваў спакою і прымірэння.

Вучань прыйшоў да майстра і спытаў: — Настаўнік, я слухаю ўсе твае рэкамендацыі, старанна выконваю практыкаванні і запамінаю тэорыю. Але мне неспакойна, некамфортна. Я так і не ведаю, чым буду займацца ў сваім жыцці. Мусіць, таму, што ў мяне няма той самай мудрасці. Навучы мяне мудрасці.

— Мудрасці немагчыма навучыць, тым больш раптоўна. Памятай адно, што ты сапраўды зможаш лёгка ісці па жыцці, калі будзеш глядзець унутр сябе і адразу шукаць адказы на пытанні ўнутры.

— Настаўнік, растлумач, калі ласка.

— Для пачатку не давай людзям права вырашаць, хто ты. Забяры ў іх права вырашаць, для чаго ты добры, а для чаго не. Што табе прынясе шчасце, а што не. 

— Настаўнік крыху памаўчаў і працягваў. — Я заўважаю, як ты кідаешся, як сумняваешся. Ты балюча рэагуеш на нечыя адзнакі. Нават, калі ў цябе нешта пачынала атрымлівацца, то павеў ветру ўсё мяняе. Чужыя словы — гэта проста вецер. А што будзе, калі гэта не вецер, а сапраўдны ўраган? Мудрага і моцнага ўнутры чалавека не зломіць ніякі вецер і ўраган. Бо гэты чалавек проста не дае ўлады гэтаму ўрагану. Словы і адзнакі не маюць фізічнай сілы, але яны могуць разбурыць наша нутро. Таму пачні з таго, гэты вецер ці ўраган проста цябе не датычыцца. Забяры ў іншых права вырашаць, які ты ёсць. Інакш ты ніколі не здабудзеш сябе і не станеш мудрым.

Праца над сабой — гэта шлях да ўнутранай гармоніі і ўпэўненасці ў сабе. Памятайце: кожны чалавек заслугоўвае любові і павагі — перш за ўсё ад самога сябе. Пачынайце з маленькіх крокаў ужо сёння, каб стаць шчаслівым заўтра.

Псіхолаг Алена ШАЎЧЭНКА

Фота: pexels.com