Бацькоўства — адно з галоўных фактараў, якое вызначае развіццё асобы дзіцяці. Маці, яе паводзіны, рэакцыі і стыль узаемадзеяння непасрэдна ўплываюць на фарміраванне ў дзіцяці здаровай самаацэнкі. У гэтым артыкуле разгледзім шэсць тыпаў маці, кожны з якіх у сваёй унікальнай манеры дапамагае дзіцяці стаць устойлівай, упэўненай і самадастатковай асобай.

Маці, якая эмацыянальна адклікаецца. Гэты тып маці — ключ да фарміравання базавай эмацыянальнай бяспекі. Яна ўмее заўважаць і называць эмоцыі дзіцяці (страх, трывога, неспакой, паніка) і дае яму магчымасць адчуць падтрымку. Такі падыход стварае ў малога адчуванне, што яго эмацыянальныя перажыванні важныя і зразумелыя.

Што фарміруецца ў дзіцяці?

✔ Базавая бяспека і давер да свету.

✔ Уменне рэгуляваць уласныя эмоцыі.

✔ Вопыт пошуку падтрымкі і даверу навакольным.

Прыклад: Калі дзіця плача, маці кажа: «Я бачу, што табе дрэнна». «Хочаш абняцца або расказаць, што здарылася?» Пасля канфлікту з сябрам маці дапамагае дзіцяці назваць яго пачуцці: «Ты злы або сумны? Зараз ты трохі засмучаны, і гэта нармальна».

Парады для бацькоў:

✔ Выхоўвайце ўменне заўважаць і называць эмоцыі дзіцяці (напрыклад, «Ты, здаецца, засмучаны» або «Ты такі шчаслівы!»).

✔ Не спяшайцеся з парадамі або папраўкамі — дазваляйце дзіцяці адчуваць, што яго перажыванні важныя.

✔ Будзьце побач, паказвайце сваю падтрымку — проста моцныя абдымкі або цёплая ўсмешка дапамагаюць супакоіцца.

Гэты тып узаемадзеяння дапамагае дзіцяці адчуць сябе ў бяспецы і вучыць яго даверу свету і людзям.

Настаўнік — маці з межамі і падтрымкай. Гэта маці, якая ўмее даваць дзіцяці свабоду, застаючыся побач і падтрымліваючы. Яна не падпарадкоўвае і не кантралюе праз ізаляцыю, а дапамагае рабіць свядомы выбар.

Што фарміруецца ў дзіцяці?

✔ Самастойнасць і ўнутраная ўпэўненасць.

✔ Навыкі самарэгуляцыі пры прыняцці рашэнняў.

✔ Унутраная апора і давер да ўласных сіл.

Прыклад: Падчас выбару адзення або цацак: «Ты можаш выбраць, што табе падабаецца, я дапамагу, калі трэба». У сітуацыях з новымі знаёмствамі: «Ты можаш сказаць «„не“ ці папрасіць дапамогі, калі пачуваешся некамфортна».

Парады для бацькоў:

✔ Дазваляйце дзіцяці самастойна прымаць рашэнні, нават калі вам здаецца, што гэта не важна.

✔ Тлумачце граніцы: «Я дазваляю табе гуляць тут, бо ты ўмееш быць акуратным».

✔ Абмяркоўвайце правілы і слухайце думкі дзіцяці.

Вынік — дзіця вучыцца даверу і рабоце з унутраным голасам, што фарміруе яго ўпэўненасць і незалежнасць.

Маці, якая паважае асабістае «я». Гэта маці, якая не лічыць дзіця малым і не прыніжае яго здольнасці. Яна слухае і ўважліва ставіцца да жаданняў, меж і перакананняў, паважае яго думку.

Што фарміруецца ў дзіцяці?

✔ Самапавага і годнасць.

✔ Права выказваць свае думкі і пачуцці.

✔ Ацэнка сябе на аснове павагі да сябе і іншых.

Прыклад: Калі малы выказвае сваё меркаванне: «Ты лічыш, што гэта цікава, і гэта важна. Дзякуй, што падзяліўся».

Парады для бацькоў:

✔ Уважліва слухайце дзіця і прымайце яго пункт гледжання, нават калі яно вам здаецца малым.

✔ Не выкарыстоўвайце словы накшталт «ты яшчэ малы», а заахвочвайце яго самастойнасць у выказваннях.

✔ Паважайце межы і выбар дзіцяці, тлумачачы пры неабходнасці.

Гэты стыль дапамагае дзіцяці адчуць сваю каштоўнасць, развівае самавагу і здольнасць адстойваць свае межы.

Гуллівая маці. Гэта маці, якая актыўна ўдзельнічае ў жыцці дзіцяці праз гульні, чытанне казак, стварэнне шалашоў і сумесныя забаўляльныя актыўнасці. Яна не проста забаўляе, а ўваходзіць у гульню, развівае творчасць і ўмацоўвае эмацыянальную сувязь.

Што фарміруецца ў дзіцяці:

✔ Творчае мысленне і фантазія.

✔ Эмацыянальная блізкасць з маці.

✔ Радасць ад сумеснага баўлення часу.

Парады для бацькоў:

✔ Не проста забаўляйце дзіця, але гуляйце разам, удзельнічаючы ў яго дзейнасці.

✔ Стварайце ўмовы для творчасці.

✔ Адчувайце эмоцыі разам — рабіце гэта з радасцю і шчырым інтарэсам.

Спакойная, устойлівая маці. Гэта не ідэальная маці, а чалавек, які ўмее заставацца спакойным у цяжкіх сітуацыях. Яна не паддаецца паніцы, можа прызнаць свае памылкі і папрасіць прабачэння, паказваючы прыклад эмацыянальнай сталасці.

Што фарміруецца ў дзіцяці:

✔ Спакойная нервовая сістэма.

✔ Адчуванне стабільнасці і ўпэўненасці.

✔ Навык аднаўляцца пасля стрэсаў.

Парады:

✔ Вучыцца распазнаваць і кіраваць сваімі эмоцыямі, каб не перадаваць стрэс дзіцяці.

✔ Пры ўласных памылках — прасіце прабачэння.

✔ Выхоўвайце ўпэўненасць у сабе і ўласную ўстойлівасць, каб дзіця зразумела, што можна заставацца ў спакоі нават у цяжкіх сітуацыях.

Гэты падыход вучыць дзіця спраўляцца са стрэсам і развівае ўнутраны рэсурс, які дапамагае заставацца ў гармоніі з сабой.

Мама-абаронца. Яе асноўная рыса — уменне казаць «не» і ўстанаўліваць межы, нават для дарослых. Яна не крычыць, а дзейнічае словамі і ўчынкамі, ствараючы ў дзіцяці пачуццё абароны.

Што фарміруецца ў дзіцяці?

✔ Адчуванне бяспекі і абароны.

✔ Упэўненасць у свеце і ў сабе.

✔ Разуменне сваёй важнасці і значнасці.

Прыклад: Калі дарослы або аднакурснік патрабуе занадта шмат: «Я не дазваляю гэта рабіць; гэта можа быць небяспечна або незваротна». У сітуацыі ціску: «Я маю права вырашаць, што лепш для цябе зараз».

Парады:

✔ Гаварыце «не» без віны, калі трэба абараніць дзіця.

✔ Устанаўлівайце зразумелыя межы і тлумачце іх спакойна.

✔ У выпадку канфліктаў заставайцеся ўпэўненым і настойлівым.

Гэты стыль дазваляе дзіцяці адчуць, што яго межы паважаюць, і яно можа давяраць наваколлю, бо яго бяспека пад гарантыяй.

Кожны з гэтых шасці тыпаў маці ўносіць важны ўклад у развіццё здаровай, устойлівай і ўпэўненай у сабе асобы. У рэальнасці большасць з нас злучаюць у сабе некалькі тыпаў, арыентуючыся на патрэбы і асаблівасці свайго дзіцяці. Важна памятаць, што нават недасканаласці ў выхаванні могуць быць кампенсаваны ўсвядомленасцю, любоўю і жаданнем расці разам з малым.

Здаровая самаацэнка фарміруецца не толькі праз уласцівасці, але і дзякуючы ўважліваму і сістэмнаму ўзаемадзеянню маці і дзіцяці. Таму кожная маці, якая разумее свае моцныя бакі і працуе над імі, стварае ўнікальную і надзейную аснову для шчаслівага і гарманічнага развіцця свайго дзіцяці.

Алёна ШАЎЧЭНКА

Фота: pexels. com