Сур’ёзны выклік

Згодна з планам развіцця Кітая на 15-ю пяцігодку, краіна імкнецца закласці трывалую аснову для дасягнення сваёй мэты, якая заключаецца ў падваенні валавога ўнутранага прадукту (ВУП) на душу насельніцтва да ўзроўню, які перавышае 20 тысяч долараў да 2035 года, што характэрна для сярэднеразвітой краіны.

Далейшая перспектыва ў тым, што да 2035 года эканамічная моц Кітая, яго навукова-тэхнічны патэнцыял, абараназдольнасць, сукупная нацыянальная моц і міжнародны ўплыў значна ўмацуюцца, жыццё людзей стане лепшым, а сацыялістычная мадэрнізацыя будзе ў асноўным рэалізавана.

Вялікая колькасць насельніцтва Кітая — сур’ёзны выклік. Тым не менш краіна поўная рашучасці забяспечыць, каб усе яе жыхары маглі скарыстацца вынікамі развіцця.

На працягу наступных пяці гадоў Кітай плануе павялічыць сярэднюю чаканую працягласць жыцця да 80 гадоў, павялічыць колькасць практыкуючых урачоў да 3,7 на 1 тысячу чалавек і павысіць узровень урбанізацыі з разліку колькасці пастаянна пражывае ў гарадах і пасёлках насельніцтва да звыш 70 працэнтаў.

Эксперты мяркуюць, што дасягненне гэтых мэт будзе далёка не простай справай, асабліва з улікам жорсткіх абмежаванняў у галіне рэсурсаў, з якімі сутыкаецца краіна.

З-за вялікай колькасці насельніцтва Кітай значна адстае ад сярэднесусветных паказчыкаў па плошчы ворных земляў, колькасці водных рэсурсаў і сырой нафты на душу насельніцтва. Акрамя таго, дэмаграфічныя праблемы, звязаныя са зніжэннем нараджальнасці і хуткім старэннем насельніцтва, ствараюць дадатковую нагрузку на працэс мадэрнізацыі краіны.

Спецыфічныя рэаліі Кітая азначаюць, што гістарычных прэцэдэнтаў, якім можна было б прытрымлівацца, практычна няма. Замест таго каб пераймаць мадэлі мадэрнізацыі, распрацаваныя заходнімі эканомікамі, Кітай імкнецца ісці сваім шляхам, вырашаючы праблемы з дапамогай палітыкі і практычных мер, адаптаваных да яго ўнікальных умоў, лічыць Фу Чжэн, вучоны з Кітайскай акадэміі грамадскіх навук.

Фокус на высокай якасці

У аснове гэтага шляху ляжыць імкненне да высакаякаснага развіцця, заснаванага на новай канцэпцыі развіцця, то бок канцэпцыі інавацыйнага, узгодненага, зялёнага, адкрытага і агульнадаступнага развіцця, што ўваходзіць у лік кіруючых прынцыпаў, выкладзеных у плане.

На працягу наступных пяці гадоў Кітай павялічыць свае агульныя выдаткі на даследаванні і распрацоўкі ў сярэднім больш чым на 7 працэнтаў у год і павялічыць дабаўленую вартасць у асноўных галінах лічбавай эканомікі да 12,5 працэнта ВУП.

Пераход да «зялёнай» эканомікі таксама паскорыцца ў перыяд 2026-2030 гадоў, у мэтах скарачэння выкідаў вуглякіслага газу на адзінку ВУП на 17 працэнтаў у параўнанні з узроўнем 2025 года і павелічэння долі невыкапнёвых відаў паліва ў агульным спажыванні энергіі да 25 працэнтаў да канца гэтага перыяду.

«Кітайская мадэрнізацыя прывядзе да павышэння эфектыўнасці, тэхналагічных інавацый і экалагічнага росту», — адзначыў Цзян Хаажань, старшыня праўлення кампаніі Cashway Fintech Co., Ltd.

«Гэта азначае карэннае змяненне рухаючых сіл росту, пераход ад старой мадэлі рэсурсаёмістай экспансіі да больш устойлівага шляху», — адзначыў Ван Пу, прафесар Пекінскага тэхналагічнага універсітэта.

Імкненне Кітая да высакаякаснага развіцця накіравана на ўсебаковае павышэнне ўзроўню жыцця грамадзян, што з’яўляецца складанай задачай для любой краіны з такой колькасцю насельніцтва.

У плане пералічаны канкрэтныя мэты, уключаючы дасягненне да 2030 года агульнага аб’ёму вытворчасці збожжа ў 725 млн. тон і рэалізацыю праграм абнаўлення гарадоў, накіраваных на паляпшэнне жыллёвых умоў. У гэты перыяд таксама плануецца далейшая мадэрнізацыя інфраструктуры, такой як электразабеспячэнне, высакахуткасныя чыгуначныя і тэлекамунікацыйныя сеткі, у мэтах забеспячэння дастатковай колькасці электраэнергіі, больш зручнага транспарту і больш хуткай сувязі.

Велізарнае насельніцтва Кітая можа стаць магутнай крыніцай імпульсу, забяспечваючы вялізны кадравы рэзерв і багатыя магчымасці для прымянення тэхналагічных інавацый, а таксама садзейнічаючы развіццю дынамічнага ўнутранага рынку, які будзе садзейнічаць збалансаванаму гандлю і скаардынаванаму развіццю. У адпаведнасці з новай канцэпцыяй развіцця, усё гэта дапаможа эканоміцы стаць больш устойлівай ва ўмовах глабальнай нестабільнасці.

У асноўных палажэннях 15-й пяцігодкі прапануецца шэраг мер, якія дазваляюць у поўнай меры выкарыстаць гэтую дэмаграфічную перавагу, асабліва на фоне старэння і скарачэння колькасці нованароджаных.

Гэтыя меры, накіраваныя на паляпшэнне структуры насельніцтва і павышэнне чалавечага капіталу, уключаюць узмацненне падтрымкі і стымулявання нараджальнасці, больш эфектыўнае ўзгадненне адукацыйных рэсурсаў з дэмаграфічнымі зменамі і ўмацаванне сектара догляду пажылых людзей.

«Гэта не толькі дазволіць вялізнаму ўнутранаму рынку Кітая поўнасцю раскрыць свой патэнцыял, але і дасць магутны імпульс тэхналагічным інавацыям», — сказаў Чжан Шуйба, прафесар Цяньцзіньскага ўніверсітэта.

Выгада для ўсяго свету

Як толькі Кітай даб’ецца поспеху ў мадэрнізацыі свайго вялізнага насельніцтва, доля чалавецтва, якая дасягнула мадэрнізацыі, павялічыцца больш чым удвая, да прыкладна траціны сусветнага насельніцтва, што дасць магутны імпульс развіццю ўсяго свету.

Характэрна, што яго звышвялікі ўнутраны рынак, як чакаецца, будзе ствараць устойлівы імпульс для сусветнай эканомікі.

Кітай ужо з’яўляецца другім па велічыні рынкам імпарту ў свеце, і рост групы насельніцтва з сярэднім узроўнем даходу азначае, што попыту ўсё яшчэ ёсць куды расці, заявіў міністр камерцыі КНР Ван Вэньтаа, адзначыўшы, што краіна актыўна адкрывае свой вялізны рынак і будзе садзейнічаць збалансаванаму гандлю за кошт павелічэння імпарту пры стабілізацыі экспарту.

Замежныя кампаніі асабліва вітаюць значныя магчымасці, якія прапануе кітайскі рынак. Цацачны гігант LEGO Group заявіў, што ён нарошчвае прысутнасць на кітайскім рынку ў рамках доўгатэрміновай інвестыцыйнай стратэгіі, у той час як вытворца самалётаў Airbus таксама выказаў цвёрдую прыхільнасць, заявіўшы, што авіяцыйны рынак Кітая мае вялізны патэнцыял.

Для краін, якія развіваюцца і імкнуцца да росквіту і развіцця, вопыт Кітая служыць практычным арыенцірам, дэманструючы, што мадэрнізацыя не абавязкова павінна прытрымлівацца адзінага шаблону. Наадварот, краіны могуць выбіраць шляхі развіцця, якія вызначаюцца іх уласнымі ўмовамі, прыярытэтамі і этапамі развіцця.

«Дзякуючы падыходу, арыентаванаму на інтарэсы людзей, гэта забяспечвае баланс паміж інклюзіўнасцю і ўстойлівасцю мадэрнізацыі насельніцтва, адлюстроўваючы ўнікальныя каштоўнасныя арыентацыі і мудрасць кіравання, а таксама садзейнічаючы ўкараненню кітайскіх рашэнняў у глабальны працэс мадэрнізацыі», — сказаў Дарэн Сміт, прафесар Універсітэта Лафбара ў Вялікабрытаніі і член Брытанскай акадэміі грамадскіх навук.