За 24 гады свайго існавання ШАС, першапачаткова створаная для вырашэння праблем бяспекі, ператварылася ў глабальную рэгіянальную арганізацыю, якая прадстаўляе амаль палову сусветнага насельніцтва. Чаго чакаць ад саміту ў Цяньцзіні?

Крыніца «Шанхайскага духу»

Правобраз ШАС — механізм «Шанхайскай пяцёркі», калі Кітай, Расія, Казахстан, Кыргызстан і Таджыкістан аб’ядналіся ў 1996 годзе для вырашэння пытанняў пагранічнай бяспекі пасля заканчэння «халоднай вайны». 15 чэрвеня 2001 года была створана Шанхайская арганізацыя супрацоўніцтва, да якой таксама далучыўся Узбекістан у якасці шостага члена.

ШАС, якая пачыналася як рэгіянальная група ў галіне бяспекі, ператварылася ў рэгіянальную арганізацыю, якая ахоплівае амаль палову сусветнага насельніцтва, чвэрць сушы зямнога шара і чвэрць сусветнага ВУП. З далучэннем Індыі, Пакістана, Ірана і Беларусі ШАС цяпер налічвае 10 дзяржаў-членаў, а таксама дзве краіны-назіральніцы і 14 краін-партнёраў па дыялогу.

Імкнучыся да падтрымання рэгіянальнай бяспекі і садзейнічання агульнаму развіццю, ШАС прытрымліваецца «Шанхайскага духу», які характарызуецца ўзаемным даверам, узаемнай выгадай, раўнапраўем, узаемнымі кансультацыямі, павагай да разнастайнасці культур, імкненнем да сумеснага развіцця. Гэты дух дапамог ШАС намеціць шлях рэгіянальнага супрацоўніцтва, пераадольваючы адрозненні ў ідэалогіі, сацыяльным ладзе і шляхах развіцця і падаючы прыклад для новага тыпу міжнародных адносін.

За мінулыя гады дзяржавы — члены ШАС умацавалі палітычны ўзаемадавер і ажыццявілі плённае супрацоўніцтва ў розных галінах, нарошчваючы намаганні па падтрыманні рэгіянальнай стабільнасці, забеспячэнні стабільнага росту гандлю, рэалізацыі сумесных інфраструктурных праектаў і прыняцці скаардынаваных дзеянняў у такіх сферах, як харчовая і энергетычная бяспека.

Дзякуючы такім механізмам, як Рэгіянальная антытэрарыстычная структура, краіны — члены ШАС эфектыўна супрацоўнічаюць для падтрымання рэгіянальнага міру і стабільнасці шляхам барацьбы з тэрарызмам, сепаратызмам і экстрэмізмам. Была ўмацавана архітэктура бяспекі, а сумесныя вучэнні распаўсюдзіліся і на кіберпрасторы.

Паводле справаздачы аб развіцці гандлю, апублікаванай у 2022 годзе, за 20 гадоў з моманту стварэння ШАС агульны аб’ём гандлю дзяржаў — членаў арганізацыі вырас амаль у 100 разоў, а іх доля ў сусветным гандлі павялічылася з 5,4 працэнта ў 2001-м да 17,5 працэнта ў 2020-м, што сведчыць аб узрастаючым уплыве арганізацыі.

«Шанхайскі дух» — гэта «корань» і «душа» ШАС», — падкрэсліў пасол МЗС КНР Фань Сяньжун, адказны за работу кітайскага нацыянальнага каардынатара ШАС. Як адзначыў дыпламат, ва ўмовах міжнароднай абстаноўкі дзяржавы — члены ШАС, якая пастаянна змяняецца, будуць і ў далейшым адстойваць гэты дух, прымаючы канкрэтныя дзеянні, прапаноўваючы свае рашэнні па стварэнні справядлівай і раўнапраўнай сістэмы глабальнага кіравання і падтрымліваючы пабудову супольнасці адзінага лёсу чалавецтва.

Па шляху высакаякаснага развіцця

З’яўляючыся адной з дзяржаў — заснавальніц ШАС, Кітай заўсёды надаваў ШАС прыярытэтнае значэнне на дыпламатычным узроўні і цвёрда прытрымліваўся «Шанхайскага духу». Кітай вылучыў шэраг важных ініцыятыў і прапаноў і ўнёс уклад кітайскай мудрасці, рашэнняў і дынамізму ў рэгіянальнае развіццё.

Кітай прапанаваў фарміраваць супольнасць адзінага лёсу ШАС — натхняльнае бачанне, якое ўзбагачае «Шанхайскі дух». Акрамя таго, Кітай вылучыў прапанову па стварэнні «агульнага дома ШАС», у якім пануюць згуртаванасць і давер, мір і бяспека, росквіт і развіццё, добрасуседства і сяброўства, а таксама справядлівасць.

Што датычыцца эканамічнага сектара, то гандлёвыя і інвестыцыйныя сувязі паміж Кітаем і іншымі дзяржавамі — членамі ШАС становяцца ўсё больш трывалымі, прычым супрацоўніцтва ахоплівае такія галіны, як інфраструктура, энергетыка, сельская гаспадарка і тэхналогіі, што садзейнічае павышэнню дабрабыту людзей ва ўсім рэгіёне.

У 2024 годзе тавараабарот паміж Кітаем і дзяржавамі-членамі, дзяржавамі-назіральніцамі і партнёрамі па дыялогу ШАС дасягнуў новага гістарычнага максімуму — 890 млрд долараў ЗША ў вартасным выражэнні, што склала 14,4 працэнта ад агульнага аб’ёму знешняга гандлю КНР. У тым жа годзе колькасць адпраўленняў грузавых цягнікоў Кітай—Еўропа, якія праходзяць праз краіны і рэгіёны ШАС, дасягнула 19 тысяч, што на 10,7 працэнта больш, чым у 2023-м.

Кітай вітае шырокае прымяненне навігацыйнай сістэмы «Бэйдоу» і ўдзел у стварэнні Міжнароднай навуковай месяцавай станцыі, таксама гатовы ў найбліжэйшыя 3 гады прадаставіць краінам ШАС не менш як тысячу квот для навучання спецыялістаў лічбавай тэхналогіі.

З моманту прыняцця ратацыйнага старшынства ў ШАС у ліпені 2024 года Кітай цесна супрацоўнічаў з усімі яе ўдзельнікамі і правёў больш за 100 мерапрыемстваў на тэму «Год устойлівага развіцця ШАС», уключаючы сустрэчы на ўзроўні міністраў, Форум палітычных партый ШАС, Саміт СМІ і аналітычных цэнтраў у рамках ШАС, а таксама Фестываль мастацтваў дзяржаў - членаў ШАС.

«Кітай будзе супрацоўнічаць з усімі ўдзельнікамі ШАС, каб заставацца верным першапачатковым памкненням арганізацыі, выконваць яе місію, прасоўваць „Шанхайскі дух“ і прапаноўваць рашэнні ШАС для глабальнага кіравання і рэформ», — заявіў памочнік міністра замежных спраў КНР Лю Бінь

На саміце таксама будуць прыняты заявы з нагоды 80-годдзя Перамогі ў Сусветнай антыфашысцкай вайне і 80-годдзя заснавання Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, а таксама шэраг выніковых дакументаў па ўмацаванні супрацоўніцтва ў сферы бяспекі, у эканамічнай і гуманітарнай сферах.

Акрамя таго, Кітай таксама выкажа новыя разважанні і погляды адносна развіцця «Шанхайскага духу», выканання місіі ШАС, якая адпавядае патрабаванням часу і задавальненню чаканняў людзей, а таксама аб’явіць аб новых мерах і ініцыятывах па падтрымцы высакаякаснага развіцця ШАС і ўсебаковага супрацоўніцтва.

На новым этапе

Чакаецца, што маючы адбыцца саміт ШАС 2025 года, у якім прымуць удзел больш як 20 кіраўнікоў замежных краін і 10 адказных асоб міжнародных арганізацый, дасць магчымасць дасягнуць кансенсусу і накіраваць арганізацыю да стварэння больш цеснай супольнасці з агульнай будучыняй. Як адзначыў Лю Бінь, ключавымі вынікамі саміту стануць падпісанне дэкларацыі лідарамі дзяржаў — членаў ШАС, а таксама зацвярджэнне стратэгіі развіцця арганізацыі на найбліжэйшыя 10 гадоў.

«Кітайскі бок перакананы ў тым, што дружалюбны, згуртаваны і плённы Цяньцзіньскі саміт прасуне ШАС на новы этап высакаякаснага развіцця, які характарызуецца большай салідарнасцю, больш цеснай каардынацыяй, больш дынамічнай жыццяздольнасцю і больш высокай эфектыўнасцю», — перакананы памочнік міністра замежных спраў КНР.