Вы тут

«...А птушкі вяртаюцца на радзіму»


У міжсезонне, кажуць, найлягчэй адрозніць прыгожых жанчын ад разумных: першыя — з прычоскамі, другія — у шапках.

«Пара ўжо брацца за розум», — падумала ў снежні. А далей...

Страціла трохі часу, але ж дабрала такі патрэбныя ніткі (не ўсякія падыходзяць), зноў жа мела клопат з фасонам, бо хацелася, каб шапачка была яшчэ і прыгожай, разлічыла ўрэшце вочкі, а стала вязаць і ўбачыла, што... позна. Шапка больш не патрэбная: кароткая была зіма.

Як — зараз — вясна, а потым — лета.

Як гады і нават дзесяцігоддзі жыцця, што ўжо ў мінулым.


Як ёсць

Новыя часы — новыя павевы: здаецца, увесь Мінск цяпер аблеплены абвесткамі: «Грошы ў доўг...».

І хоць бы дзе — «у... падарунак»!

Не, іх вядома ж, даюць — ціха, без ніякіх абвестак: дзецям — бацькі ды бабулі-дзядулі, жонкам — мужы, сёстрам — браты...

У каго яны ёсць.

А ў каго няма? Браць у доўг? Чужыя і на час? А потым аддаваць свае і назусім з працэнтамі?

...Не было б попыту, не было б прапановы.


Дзякуем не адбудзеш?

Прачытаць цікавую кнігу і паставіць за шкло — гэта не па-нашаму. Па-нашаму — «пусціць па руках», каб часам (не без таго) болей не ўбачыць. Альбо — вось як гэту аддалі (але ж хто? І калі?) — з цікавай закладкай-календаром. На ім — надпіс: «Мая праца не мае патрэбы ў пахвале, мае — у годнай аплаце».

Добрыя словы, праўда?

Іх бы ды богу ў вушы. Ці работадаўцам?


Але...

Слоў накшталт вітаміны, а тым больш авітаміноз многія з нашых бабуль не чулі. Але ж, як толькі сыходзіў снег, — адпраўлялі дзядоў (бо ім не пячэцца), каб нарвалі маладой крапівы. З ёй ды са сніткай варылі капусту, супы, потым — халаднікі са шчаўем...

Што цікава: бабулі пра вітаміны не ведалі, але варылі. Мы, як быццам ведаем, але...

Ці варым?


На краі

Паводле Сусветнай арганізацыі аховы здароўя, людзі ва ўзросце ад 18-ці да 44-х гадоў маладыя, ад 45-ці да 59-ці — сталыя, ад 60-ці да 74-х — пажылыя, ад 75-ці да 89 — старыя, ад 90 і больш — доўгажыхары.

Пятровічу да вось гэтага ганаровага звання рукою падаць: даўно размяняў дзявяты дзясятак. Удаўцом жыве, на вялікі жаль, нават ката не мае, каб на яго пасварыцца і тым самым голас падаць — свой.

А таму, пачуўшы чужы (як правіла, па тэлефоне) гатоў расказваць пра ўсё: дзе быў, што чуў, хто званіў-заходзіў, што еў, дзе купіў і колькі заплаціў (сёння... І месяц таму), што прысніў...

Гэта, апошняе, абавязкова і ва ўсіх дэталях. «Ну вось надоечы, — пачынае здалёк, — прыходжу я на нейкую рэчку. Як быццам, саджуся там, вуды свае закідваю — на паплаўкі гляджу. А яны — ну хоць бы здрыгануліся! Ні-чч-ога не ловіцца!.. А галоўнае, сам я — нібы спавіты, звязаны па руках і нагах: чую, што бераг пада мной асыпаецца, асыпаецца, а з месца сысці не магу. Ну ўсё, думаю, капец зараз будзе!.. І тут на беразе — скуль ні вазьміся — Трамп, прэзідэнт Амерыкі, уласнай персонай! Кажа мне: «Пятровіч, кінь дурное, бо нічога ты тут не зловіш. Давай з табой іншае месца шукаць». «А давай!» — адказваю, хуценька змотваю вудачкі і за ім. Іду і так мне весела... Сусед, сабака, музыку «ўрубіў» у сем гадзін раніцы — не даў даглядзець, што ж там далей было б... А цікава, праўда? Ты, можа, ведаеш, — у мяне пытае «рыбак», — што б гэта значыла?»

Здаецца, ведаю (тэлевізар трэба меней глядзець), але не скажу, бо чытаць Пятровіч амаль не можа (вочы «ні к чорту»), хадзіць — таксама (хрыбетнік, кажа, баліць), сяброў — ці не ўсіх пахаваў, у суседзяў свае турботы і сваё жыццё, уласныя дзеці жывуць далёка...

Асыпаецца бераг.


Мёртваму не баліць

«Які ні панцялей, а сэрцу весялей», — кажуць жанчыны пра мужчын. «Няхай без хлеба пасяджу, але на мужа пагляджу», — таксама ад іх... І пра іх... Як і гэта, аптымістычнае: «Хоць лядашчы мужык, ды затулле маё: завалюся за яго, не баюся нікаго». Мудрыя назіранні, але ж нехта верыць ім, нехта — не. Прыкладам — дзве кабеты. Першая —
вельмі шанавала свайго чалавека, а таму кожны год напярэдадні дня народзінаў тэлефанавала ўсім яго сваякам ды сябрам, пыталася (хутчэй дзеля прыліку) пра іхняе жыццё-быццё, казала нешта пра сваё, а завяршала размову нязменнай фразай: «Ну вы ж не забыліся, што ў Толічка дзень народзінаў? Дык хаця ж не забудзьцеся, хаця ж пазваніце,— яму прыемна будзе».

І многія сапраўды званілі (хто па тэлефоне, а хто і ў дзверы) — віншавалі, жадалі, нешта ўспаміналі... Імяніннік шчаслівы быў — і ў той дзень, і наогул.

Другая кабета, мусіць, меней мужа любіла, бо нават пасля таго, як ён цяжка захварэў і «зажыў на мяжы», нікому не званіла і нічога не казала.

Ён так і сышоў — малады, прыгожы...

Быццам укралі.


Памылка

На ўваходзе ў метро досыць кідкая рэклама — запрашэнне пакатацца...

Вы таксама прачыталі пакаяцца?

Вось і я... Увесь час памыляюся.

Ці трэба пытаць, чаму?


Не май сто рублёў...

...Калі топішся, за брытву хопішся, калі хварэеш (а крый Божа, сур'ёзна) — то кашулю дактарам аддасі, нават апошнюю. Калі і не просяць...

Гэты (хірург), пачуўшы, што пацыент яго з вёскі, проста спытаў, ці далёка яна ад горада? («Ды паўгадзіны язды на добрай машыне», — прамовіў хворы). Потым — ці прыгожыя там мясціны? («Яшчэ і якія!» — бо хто ж будзе ганіць сваё?). Ці ёсць дзе парыбачыць ды на паляванне схадзіць? («Ну, вядома ж!»). «Зайздрошчу, — сказаў хірург, — бо вы — шчаслівы чалавек. А вось я з сям'ёй на асфальце жыву: на выхадныя і то няма дзе прыткнуцца — ні дачы, на жаль, ні вёскі». «Дык гэта ж не бяда! — узрадаваўся хворы. — Гэта ж мы адной левай, як той казаў!.. Адно ваша слова, доктар, адно рашэнне. А далей... І гатовы дамок вам можна нагледзець (хочаце — у арэнду, хочаце — назусім), і новы паставіць... Я ж не апошні чалавек у вёсцы. Арганізую ўсё!»

— Ну, калі б так, — хірург пачухаў патыліцу, — то мы з жонкай былі б вам удзячны.

Гэта размова адбылася ў іх, можна сказаць, пры знаёмстве. Ва ўсякім разе час да аперацыі яшчэ быў і марнаваць яго хворы не стаў: што называецца, падмітусіўся, каб выбраць і з хірургам-заказчыкам узгадніць участак, каб выпісаць лесу на зруб, каб папярэдне дамовіцца з брыгадай будаўнікоў.

І потым, пасля аперацыі (яна ўдала прайшла) за пацыентам, вядома ж, «не заржавела»: на ўчастку з'явіліся агароджа, падмурак, а ў хуткім часе і дом — пад рыжай дахоўкай, з вокнамі-дзвярыма, з печамі...

Работы гэтыя, доктар, ну вядома ж, фінансаваў (хоць і па «льготных», дэмакратычных тарыфах). За ходам работ ён таксама «сачыў» — збольшага па тэлефоне. Усё астатняе (калі ўлез у дугу, не кажы «не магу») цягнуў добраахвотнік «прараб».

І такі ж выцягнуў: прыгожы атрымаўся дамок, ладны, зручны для жыцця, нядорага... Здавалася б, зараз, па вясне, толькі засяляйся, толькі абжывайся на новым месцы. А далей хочаш — працуй тут, хочаш — адпачывай...

Доктар прыехаў, пахадзіў кругом ды наво́кала, падыхаў чыстым паветрам, палюбаваўся на блізкае азярцо, хораша пасядзеў за сталом у «прараба». Сказаў яму, што зараз самы час афармляць паперы, здаваць аб'ект пажарнікам, электрыкам...

На жаль, як здалося «прарабу», зусім не для таго, каб на законных падставах засяляцца ды жыць: хутчэй за ўсё, каб з выгадай... прадаць.


Каб ведаць...

З ранку ў асобных крамах сталіцы зніжкі — для пенсіянераў.

— Я ўзяла пасведчанне, — папярэджвае Іванаўна і, ужо стоячы ў чарзе да касы, выцягвае яго з сумачкі, трымае ў руках, каб, калі спатрэбіцца, прад'явіць касіру. А пакуль паказвае нам: прыгожая такая кніжачка — маленькая, чырвоная... А ўжо фатаграфія ў ёй...

— Гэта вы? — не верым вачам. — Такая вясёлая? Спецыяльна здымаліся?

— Ну... Я ж не ведала тады, што чакае...


Рэдкі адпачынак!

На дачок матуля батрачыць, пакуль рук не сашчэпіць. Бо трэба ж дапамагчы! І хочацца...

Вось і круціцца, як вавёрка ў коле: дом, праца, потым да адной дачкі (месяц таму сынка нарадзіла), да другой (там двое малых). А тут яшчэ зуб разбалеўся...

Пашчасціла: запісалася на прыём да любімага стаматолага. «Хоць там, — сказала, — у крэсле пасяджу, адпачну крыху».


...А птушкі — яны вяртаюцца

«На белых ніцях павуціны прывозяць восень павучкі...»

Вясну «прывозяць», дакладней — на крылах прыносяць буслы.

«Нашы дома ўжо, прыляцелі, — час ад часу паведамлялі знаёмыя. — А вашы?»

«Нашых» (на лецішчы буслянка пад вокнамі) — чамусьці не было, прычым доўга. «Ці вернуцца?» — перажывалі мы.

І нязменна чулі ў адказ, што гэта рыба шукае, дзе глыбей, чалавек — дзе лепей, а птушкі — яны вяртаюцца. На радзіму.


Эстафета

...Самыя прыгожыя вокны — у цёткі Волі: з вуліцы відаць (што ўжо казаць пра хату?), якія там танюткія ды бялюткія гардзіны, якія пяшчотныя залацінкі на шторах. «Усё сынок мой, Сяргейка з Германіі прывёз», — хвалілася жанчына. І мела чым: сын яе, падпалкоўнік, вайсковец, і насамрэч доўга жыў, служыў у Нямеччыне.

І, здаецца ж, нядаўна... А ні цёткі ўжо, ні Сяргейкі — памерлі, адно за адным. Хата ў вёсцы засталася ўнучцы — дачцэ таго самага падпалкоўніка.

І ўжо яна, завітаўшы туды перад Вербніцай ды Вялікаднем, выбівала ў двары бабуліны дываны, коўдры і падушкі, сушыла на вяроўках перамытае, найпрыгажэйшае «адзенне» з вокнаў... Гаспадарыла. Акурат, як бабуля — некалі.

І як бацька.

Валянціна ДОЎНАР

dounar@zviazda.by

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як у вясковай школе з'явіўся SТEM-цэнтр

Як у вясковай школе з'явіўся SТEM-цэнтр

З'явіўся ён дзякуючы спонсарскай падтрымцы кампаніі Vіzor Games. 

Грамадства

Як адбываюць пакаранне асуджаныя да абмежавання волі «ў хатніх умовах»

Як адбываюць пакаранне асуджаныя да абмежавання волі «ў хатніх умовах»

«Хатняя хімія» — гэта турма, толькі на свабодзе», — з сарказмам кажуць самі асуджаныя пра абмежаванне волі без накіравання ў папраўчую ўстанову.

Здароўе

​Як абараніць сябе ад кардыялагічных праблем у халодны перыяд?

​Як абараніць сябе ад кардыялагічных праблем у халодны перыяд?

Менавіта зімой павялічваецца колькасць інфарктаў і павышаецца артэрыяльны ціск.

Культура

Успаміны пра Яўгенію Янішчыц

Успаміны пра Яўгенію Янішчыц

Піша Зіновій Прыгодзіч.