Якая сітуацыя складваецца на сусветным харчовым рынку, расказала ў эфіры тэлеканала СТБ намеснік дырэктара Інстытута сістэмных даследаванняў у АПК НАН Беларусі доктар эканамічных навук Святлана Кандраценка, паведаміла БелТА.
Святлана Кандраценка нагадала, што 266 млн чалавек у 47 краінах знаходзяцца ў сітуацыі вострага голаду. Пры гэтым глабальныя механізмы харчовай бяспекі не спрацавалі і не змаглі вырашыць узрастаючую харчовую праблему. Сусветная супольнасць па-ранейшаму ў вырашэнні праблем спадзяецца на фінансаванне экстраннай харчовай дапамогі, якая скарачаецца.
«З 2022 па 2025 год аб’ём фінансавання харчовай дапамогі ў свеце скараціўся на 60%, — адзначыла Святлана Кандраценка. — Блакада Армузскага праліва зрабіла практычна немагчымай пастаўку праз гэты канал угнаенняў, энерганосьбітаў, прадуктаў харчавання. У першую чаргу гэта адчулі дзяржавы Паўднёва-Усходняй Азіі і ЕС. Па некаторых таварах залежнасць ад гэтага канала паставак была 50% і больш».
Эксперт звярнула ўвагу, што крызіс здарыўся якраз у адказны для сусветнай сельскай гаспадаркі перыяд, калі пачыналася пасяўная кампанія. «У сувязі з гэтым падаражэнне ўгнаенняў, гаруча-змазачных матэрыялаў прывялі да росту выдаткаў сельгасвытворцаў», — расказала намеснік дырэктара Інстытута сістэмных даследаванняў у АПК НАН Беларусі.
Паводле даных міжнароднай статыстыкі, у красавіку 2026 года цана на карбамід на сусветным рынку была ўдвая вышэйшая, чым у красавіку 2025-га, а цана на трайны суперфасфат павялічылася на 30%. Паводле даных ФАО, за I паўгоддзе індэкс цэн на прадукты харчавання вырас на 6%. Больш за ўсё падаражэлі мяса, збожжа і алей. Што датычыцца апошняга, то індэкс цэн павялічыўся на 23 працэнтныя пункты.
«Фермеры ў ЕС таксама адчулі небывалы рост выдаткаў. Адпаведна знізілася канкурэнтаздольнасць прадукцыі і скарачаецца вытворчы патэнцыял», — расказала Святлана Кандраценка.
Яна падкрэсліла, што ў існуючай сітуацыі для Беларусі важна не толькі атрымаць перавагі ад спрыяльнай кан’юнктуры сусветнага рынку харчавання, калі растуць цэны і попыт на прадукцыю, але і заняць нішы, якія вызваляюцца ў сувязі з блізкаўсходнім канфліктам.
«Беларуская мадэль харчовай бяспекі будуецца на высокім узроўні самазабеспячэння асноўнымі відамі сельскагаспадарчай прадукцыі, сыравіны і прадуктаў харчавання. Гэта дае магчымасць нам незалежна ад змяненняў знешняй кан’юнктуры гарантаваць харчовую бяспеку свайго насельніцтва і ажыццяўляць стабільныя экспартныя пастаўкі прадуктаў харчавання на сусветны рынак», — дадала эксперт, звярнуўшы ўвагу, што ў Беларусі нарматыўны рацыён харчавання насельніцтва забяспечаны ўласнымі рэсурсамі на 140%.