Міжасобасныя канфлікты непазбежныя: адна справа, калі рознагалоссі адбываюцца тэт-а-тэт, і зусім іншая, калі сварка становіцца публічнай.

— За абразу ў публічным выступленні, сродках масавай інфармацыі, інтэрнэце і іншых сетках прадугледжана адміністрацыйная адказнасць паводле ч. 2 арт. 10.2 КаАП, якая надыходзіць з 14 гадоў, — расказала суддзя. — Апошнім часам узрасла колькасць такіх дзеянняў. Так, у 2023 годзе судамі г. Мінска было разгледжана 44 справы аб адміністрацыйных правапарушэннях паводле ч. 2 арт. 10.2 КаАП, у 2024-м — 53, за дзевяць месяцаў 2025-га — ужо 35.

Па словах суддзі, для прыцягнення да адміністрацыйнай адказнасці за такое правапарушэнне неабходна, каб абраза мела месца ў публічным выступленні, альбо ў друкаваным ці публічна дэманстраваным творы, альбо ў СМІ, альбо ў інфармацыі, распаўсюджанай у інтэрнэце і іншай сетцы электрасувязі агульнага карыстання. Пры гэтым непрыстойная форма абразы не абавязкова азначае выкарыстанне табуяванай лексікі. Важна, каб яе змест аб’ектыўна мог закрануць гонар і годнасць канкрэтнай асобы. Інакш кажучы, зневажальнасць абразы павінна мець аб’ектыўны, даступны характар, быць накіраванай на азнаямленне з інфармацыяй нявызначанага кола асоб.

— Абраза заўсёды замахваецца на гонар і годнасць асобы, — працягнула Святлана Касмачова. — Як абраза могуць разглядацца толькі такія дзеянні, якія ўтрымліваюць непрыстойную, зневажальную для грамадзяніна ацэнку яго асобы, прычыняюць шкоду гонару і годнасці чалавека, страчваюць аўтарытэт ва ўласных вачах і вачах навакольных. Пры гэтым не мае значэння, ці адпавядае адмоўная ацэнка рэчаіснасці.

Абавязковай прыкметай абразы з’яўляецца непрыстойная форма прыніжэння гонару і годнасці асобы. Гэта цынічнае дзеянне, якое супярэчыць нормам паводзін, прынятым у грамадстве. Часцей за ўсё мае месца слоўная абраза, калі ў публічнай форме вусна або пісьмова чалавеку адрасуецца непрыстойнае выказванне, лаянка, зневажальная мянушка. Абразіць можна дзеяннем: аплявухай, пляўком, а таксама абраза можа быць нанесена з дапамогай вульгарных жэстаў і перадражнівання пацярпелага.

Разам з тым не з’яўляецца абразай адмоўная, рэзка крытычная ацэнка асобы, якая дадзена ў прыстойнай форме.

Абраза заўсёды адрасуецца канкрэтнаму чалавеку. Зневажальная ацэнка асобы пацярпелага можа быць дадзена ў яго прысутнасці, але магчыма і завочная абраза, калі вінаваты ў непрыстойнай форме характарызуе чалавека «за яго спінай», ведаючы, што прысутныя паведамяць яму пра гэта, альбо ён самастойна выявіць дадзеную інфармацыю праз час. Правапарушэнне лічыцца здзейсненым, калі непрыстойная і прыніжаючая ацэнка асобы была ўспрынята пацярпелым.

— Абраза ў публічным выступленні — гэта дзеянні, словы, якія ўтрымліваюць непрыстойную, зневажальную для чалавека ацэнку яго асобы, прычыняюць шкоду гонару і годнасці пацярпелага, страчваюць яго аўтарытэт ва ўласных вачах і ў вачах навакольных у выступленнях на сходзе, лекцыі, у зваротах да прахожых на вуліцы, у друкаваным або публічна дэманстраваным творы, альбо ў сродках масавай інфармацыі, альбо ў інфармацыі, распаўсюджанай у інтэрнэце, на радыё, тэлебачанні, — патлумачыла суддзя. — У сілу ч. 1 Закона Рэспублікі Беларусь ад 10.11.2008 № 455-З (рэд. ад 10.10.2022) «Аб інфармацыі, інфарматызацыі і абароне інфармацыі» распаўсюджанне інфармацыі — дзеянні, накіраваныя на азнаямленне з ёй нявызначанага кола асоб.

Абставіны такога правапарушэння павінны быць выкладзены ў пратаколе аб адміністрацыйным правапарушэнні і пастанове па справе пры прыцягненні асобы, якая ўчыніла абразу ў інфармацыі, распаўсюджанай у інтэрнэце.

Іншымі словамі, такія звесткі павінны быць даведзены да трэціх асоб.

Форма абразы можа быць вербальнай, жэставай або з дапамогай выканання абразлівых надпісаў і малюнкаў.

Суб’ектыўны бок разгляданага адміністрацыйнага правапарушэння выяўляецца толькі ў прамым намеры: грамадзянін усведамляе, што сваімі дзеяннямі абражае чалавека і жадае дзейнічаць такім чынам.

Так, адна мінчанка прызнана вінаватай у тым, што пры правядзенні відэатрансляцыі ў адной з сацсетак, даступнай для азнаямлення нявызначанаму колу асоб, з прыналежнага ёй акаўнта наўмысна прынізіла гонар і годнасць асобы іншага карыстальніка, выказаўшыся ў яе адрас у непрыстойнай форме, чым абразіла пацярпелую. На падставе ч. 2 арт. 10.2 КаАП на жыхарку сталіцы накладзена адміністрацыйнае спагнанне ў выглядзе штрафу ў памеры 10 базавых велічынь.

Яшчэ адна дзяўчына прызнаная вінаватай у тым, што наўмысна прынізіла гонар і годнасць асобы іншай грамадзянкі, напісаўшы ў адной з груп месенджара непрыстойнае паведамленне пра яе, тым самым абразіўшы пацярпелую. За зробленае мінчанцы таксама давялося заплаціць штраф у 10 БВ.