Восень — ідэальны час, каб не толькі прыбраць сад, але і закласці аснову будучага ўраджаю. Градкі пусцеюць, лісце ападае, трава скошана — а значыць, самы час ператварыць усё гэта багацце ў карысны кампост. Гэта не проста спосаб пазбавіцца ад адходаў, а сапраўдны падарунак для глебы: прыроднае ўгнаенне, якое паляпшае структуру зямлі, захоўвае вільгаць і сілкуе расліны ўвесь сезон. Паведаміла smartpress.by
Чаму менавіта восенню
Калі тэмпература зніжаецца, а дажджы становяцца частымі, кампост «спее» мякчэй, без перасушвання і перагрэву. Да таго ж, восенню пад рукой ёсць усё: бацвінне, лісце, трава, галінкі, плады, якія не паспелі даспець. Закладваючы кампост цяпер, вясной вы атрымаеце гатовую масу, прыдатную для ўнясення ў градкі.
Беларускія садоўнікі раяць не адкладаць да замаразкаў. Пакуль зямля яшчэ не прамерзла, бактэрыі і чарвякі працуюць больш актыўна — менавіта яны ператвараюць кучы адходаў ва ўрадлівую глебу.
Дзе і як зладзіць кампостную кучу
Галоўнае правіла — кампосту трэба цяпло, вільгаць і паветра. Ідэальнае месца — паўцень, абаронены ад ветру, але не цалкам закрыты. Падыдзе ўчастак за адрынай або ў закутку саду. Калі хочаце акуратнасці — выкарыстоўвайце драўляны або пластыкавы кампосцер з вечкам і адтулінамі для вентыляцыі.
На дно кладуць буйныя галінкі або дранкі — гэта забяспечвае дрэнаж і паветра. Далей пластамі чаргуюць:
«Зялёныя адходы» - трава, агароднінныя ачысткі, рэшткі садавіны, бацвінне;
«Карычневыя адходы» - сухое лісце, салома, пілавінне, папера без друку.
Суадносіны прыкладна 1: 2: больш сухога, чым сакавітага — інакш куча закісне. Кожны пласт карысна перасыпаць зямлёй ці старым кампостам: гэта паскорыць працэс.
Што можна і чаго нельга класці
Можна: пустазелле (без насення), лісце, трава, папера, попел, яечная шкарлупіна, чайная заварка, кававая гушча.
Нельга: мяса, рыба, тлушч, хлеб, малочныя прадукты, хворыя расліны, буйныя карані і пластык — усё гэта прыцягне пацукоў і затармозіць раскладанне.
Парада ад вопытных дачнікаў: здрабняйце адходы. Чым драбней, тым хутчэй ідзе працэс. І не забывайце — раз у 2-3 тыдні кампост трэба змешваць віламі, каб у масу паступаў кісларод.
Як паскорыць паспяванне
Калі вы хочаце, каб кампост «даспеў» да вясны, выкарыстоўвайце біяпрэпараты (напрыклад, «Байкал ЭМ-1» або беларускія аналагі). Яны запускаюць працэс закісання і актывізуюць карысныя мікраарганізмы.
Яшчэ адзін лайфхак — дадайце трохі свежага гною або зялёнай травы: гэта «паліва» для бактэрый. А калі стаіць сухая восень, перыядычна палівайце кампост вадой — ён не павінен перасыхаць.
Як зразумець, што кампост гатовы
Праз 5-6 месяцаў вы атрымаеце рыхлую, цёмна-карычневую масу з пахам вільготнай зямлі. Гэта і ёсць гатовы кампост. Яго можна ўносіць у градкі, дадаваць у лункі пры пасадцы, выкарыстоўваць як мульчу.
А калі куча не паспела «даспець» да вясны — не бяда. Перакладзіце верхні пласт, а ніжні, ужо гатовы, акуратна зніміце і выкарыстоўвайце.
Кампост як філасофія дачы
Кампаставанне — не толькі пра ўгнаенні, але і пра павагу да зямлі. У Беларусі ўсё больш дачнікаў пераходзяць на ўсвядомленае садоўніцтва: менш адходаў, менш хіміі, больш карысці.
