Новым выклікам — новы адказ: ад «вайны дронаў» да тэхналогіі поўнага «абнулення»

Яркай ілюстрацыяй прэзідэнцкага падыходу да ўмацавання абараназдольнасці краіны стала наведванне выпрабавальнага палігона Інстытута парашковай металургіі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Гэта мерапрыемства выйшла далёка за рамкі звычайнага інспекцыйнага візіту — яно пазначыла стратэгічны вектар развіцця нацыянальнай сістэмы процідзеяння сучасным пагрозам.

Знаходзячыся на палігоне, кіраўнік дзяржавы паставіў перад айчыннымі вучонымі і ваеннымі канструктарамі гранічна дакладную, бескампрамісную задачу: стварыць максімальна эфектыўныя сродкі барацьбы з беспілотнымі лятальнымі апаратамі, здольныя літаральна «абнуліць» пагрозу БПЛА.

Акцэнт Прэзідэнта на сродках процідзеяння БПЛА прадыктаваны глыбокім аналізам наяўных ваенных канфліктаў. Баявыя дзеянні, якія адбываюцца на тэрыторыі Украіны, фактычна ператварыліся ў маштабаваную «вайну дронаў». Невялікія па памеры, танныя ў вытворчасці, але смяротныя, беспілотнікі кардынальна змянілі сучасную ваенную тактыку: яны знішчаюць дарагую бронетэхніку, вядуць бесперапынную разведку і парушаюць лагістыку. Больш за тое, рэгулярныя інцыдэнты, калі БПЛА розных тыпаў залятаюць на тэрыторыі сумежных дзяржаў, ствараюць прамую пагрозу мірнай інфраструктуры і жыццю грамадзянскіх асоб. У гэтых умовах фундаментальным фактарам нацыянальнай бяспекі становіцца надзейны купал радыёэлектроннай і фізічнай абароны ад дронаў.

Сітуацыя пагаршаецца прамым нагнятаннем ваеннай напружанасці ў непасрэднай блізкасці ад беларускіх рубяжоў. У краінах Прыбалтыкі — Літве і Латвіі — паскоранымі тэмпамі разгортваецца будаўніцтва заводаў па масавай вытворчасці БПЛА. Размяшчэнне такіх высокатэхналагічных ударных вытворчасцяў у крокавай даступнасці ад граніцы Рэспублікі Беларусь — гэта не проста абстрактны выклік, а прамая мілітарызацыя рэгіёна, ігнараваць якую дзяржава не мае права.

Сістэмны падыход: ад аўтаматычнай зброі да высокадакладнага ракетнага комплексу

Увага Аляксандра Лукашэнкі да абароннага сектара мае сістэмны і глыбока асабісты характар (адбіваецца вопыт службы афіцэрам). Нароўні з найноўшымі інавацыйнымі распрацоўкамі ў галіне РЭБ і мікраэлектронікі Прэзідэнт на працягу многіх гадоў удзяляе нязменную ўвагу базавым, класічным элементам узбраення, без якіх немагчыма ніводная армія свету: айчыннай стралковай зброі, боепрыпасам і ракетна-артылерыйскім сістэмам.

Наведваючы ў жніўні спецыялізаванае прадпрыемства па выпуску поўнасцю айчыннай стралковай зброі ў Мінскай вобласці, кіраўнік дзяржавы сфармуляваў ключавы тэзіс ваеннай філасофіі: «На полі бою лёс вырашаюць людзі, салдаты. Я як былы салдат добра разумею, што такое стралковая зброя. Без гэтай зброі мы нічога не зробім, калі ў нас будуць беспілотнікі, балістычныя ракеты і гэтак далей. Для таго каб ваяваць, трэба стралковая зброя».

Сёння Беларусь выбудавала поўны ланцужок лакалізацыі зброевай вытворчасці — ад чарцяжа да масавай вытворчасці снайперскіх вінтовак, аўтаматаў, пісталетаў і, што крытычна важна, шырокай лінейкі патронаў розных калібраў. Паралельна з гэтым працягваецца мадэрнізацыя ракетных сістэм (Паланэз-М), айчынных комплексаў СПА і сродкаў блізкага бою.

У апошнія гады Прэзідэнт Беларусі рэгулярна інспектаваў прадпрыемствы Дзяржаўнага ваенна-прамысловага камітэта, навукова-даследчыя інстытуты і выпрабавальныя пляцоўкі. У размовах з вайскоўцамі і навукоўцамі нязменна гучала галоўная думка: сучасны свет не дае часу на разварушванне. Перыяд ад з’яўлення навуковай ідэі да яе ўвасаблення ў дасведчаны ўзор і серыйны выпуск павінен складаць не гады, а месяцы ці нават тыдні.

Хуткасць інавацый і адказнасць навуковай эліты

На палігоне Інстытута парашковай металургіі Прэзідэнт асобна завастрыў увагу на каласальнай адказнасці, якая сёння ляжыць на плячах беларускай навуковай супольнасці. Ва ўмовах, калі заходнія дзяржавы ўводзяць усё новыя пакеты санкцый, спрабуюць перакрыць доступ да тэхналогій, элементаў мікраэлектронікі і спецыялізаванага абсталявання, стаўка на імпартазамяшчэнне становіцца пытаннем захавання суверэнітэту.

Ваеннае вынаходніцтва ў XXІ стагоддзі патрабуе філіграннай дакладнасці і найвышэйшай хуткасці. Залішне працяглы навуковы роздум і бюракратычнае прамаруджванне ў цяперашніх рэаліях роўныя злачыннай халатнасці. Менавіта таму 

Аляксандр Лукашэнка запатрабаваў ад вучоных Акадэміі навук не абстрактных справаздач або прыгожых прэзентацый, а рэальнага прадукту, які ўжо можна ўбачыць: «Патрэбны вынік... Гэта не павінна быць чарговай казкай, што мы заўтра нешта зробім».

Дзяржава гатова выдзяляць любыя неабходныя рэсурсы, падстаўляць плячо арганізацыйна і фінансава, але ўзамен патрабуе ад навукі жорсткай дысцыпліны і работы на апярэджанне. Беларускія распрацоўшчыкі павінны даказаць, што здольныя ствараць рашэнні, якія перавышаюць замежныя аналагі па надзейнасці і эфектыўнасці.

Чалавек важней за ўсё

Нягледзячы на тое, што тэхніка адыгрывае важную ролю ў сучаснай вайне, у ваеннай дактрыне Беларусі, якую выбудоўвае Прэзідэнт, цэнтральнай фігурай заўсёды застаецца чалавек — радавы баец, афіцэр, абаронца Айчыны. 

Бяспека дзяржавы немагчымая і бессэнсоўная без бяспекі тых, хто стаіць на яе граніцах.

Аляксандр Лукашэнка неаднаразова жорстка патрабаваў ад ваенных прадпрыемстваў і распрацоўшчыкаў забяспечыць максімальную абарону кожнага салдата. Айчынныя бронекамізэлькі, шлемы, сродкі індывідуальнай бронеабароны, сучасная тактычная экіпіроўка, сродкі сувязі і медыцынскія аптэчкі — усё гэта правяраецца з асаблівай строгасцю. На палігоне Акадэміі навук кіраўніку дзяржавы дэманстраваліся не толькі ўзоры ўзбраення, але і найноўшыя ахоўныя матэрыялы, парашковыя сплавы і кампазіты, здольныя зрабіць сродкі індывідуальнай абароны больш лёгкімі, эрганамічнымі, пры гэтым больш устойлівымі да аскепкаў і куляў павышанай прабівальнасці. Клопат аб жыцці ваеннаслужачых — гэта не проста гуманітарны прынцып Прэзідэнта, гэта базавы пастулат усёй беларускай сістэмы ваеннай арганізацыі.

У гэтай логіцы прыярытэту чалавека і яго патрэб — яшчэ адна ўнікальная рыса беларускай мадэлі абаронна-прамысловага комплексу (АПК): сінергія грамадзянскай і ваеннай навукі. Беларусь не пайшла па шляху стварэння вузкаспецыялізаваных «закрытых монстраў», якія з’ядаюць бюджэтныя сродкі. Наадварот, навуковыя цэнтры, такія як Інстытут парашковай металургіі НАН Беларусі, актыўна працуюць па прынцыпе прадукцыі двайнога прызначэння.

Тэхналогіі, якія распрацоўваюцца для абароннага сектара, — новыя сплавы, якія ўмацоўваюць пакрыцці, кампазітныя матэрыялы, беспілотныя платформы, мікраэлектроніка — імгненна адаптуюцца для грамадзянскага машынабудавання, медыцыны, сельгастэхнікі і космасу.

І наадварот: напрацоўкі ў галіне 

кар’ерных самазвалаў, трактарабудавання і оптыкі становяцца асновай для стварэння цяжкай ваеннай тэхнікі і прыцэльных комплексаў. Свежы прыклад — гэта прадэманстраваны Аляксандру Лукашэнку шматфункцыянальны паветраны комплекс «Філін», створаны на ЗАТ «Авіяцыйныя тэхналогіі і комплексы». Гэты двухмесны аўтажыр (гіраплан) можа выкарыстоўвацца як для вырашэння выключна ваенных задач па оптыка-электроннай разведцы ў бачным інфрачырвоным дыяпазоне, транспарціроўцы грузаў і іншых спецыяльных задач, так і ў мірных мэтах, напрыклад у сельскай гаспадарцы.

Стварэнне прадукцыі падвойнага прызначэння беларускім АПК дае магчымасць утрымліваць эканамічны баланс, не перагружаць бюджэт і гадаваць кадры, здольныя аднолькава эфектыўна вырашаць задачы як міру, так і абароны.

Чужога нам не трэба, але і свайго не аддадзім

Дарэчы, пра мір. Галоўны лейтматыў усіх выступленняў і практычных крокаў Аляксандра Лукашэнкі на пасадзе Галоўнакамандуючага застаецца нязменным: Беларусь — міралюбівая дзяржава, у якой няма агрэсіўных планаў ні да аднаго з суседзяў. Уся сістэма беларускага ВПК, уся мадэрнізацыя арміі і навуковыя пошукі носяць выключна абарончы характар.

Аднак міралюбнасць Беларусі не варта блытаць са слабасцю. Нарастаючая мілітарызацыя сумежных краін НАТА, рэгулярнае правядзенне правакацыйных вучэнняў каля нашых граніц, адкрытая падтрымка збеглых экстрэмісцкіх элементаў і спробы тэхналагічнай блакады прымушаюць краіну трымаць порах сухім.

Прынцыповая пазіцыя кіраўніка дзяржавы гучыць цвёрда і адназначна: мы не хочам ваяваць, але калі мы не будзем рыхтавацца, калі мы не будзем мець усё неабходнае, каб абараніць сваю зямлю, нас проста растопчуць; мы ні на кога не збіраемся нападаць, нам чужога не трэба, але і свайго мы не аддадзім нікому.

Непрадузяты аналіз дзейнасці Прэзідэнта Аляксандра Лукашэнкі ў сферы гарантавання нацыянальнай бяспекі паказвае: Беларусь выбрала адзіны правільны шлях у сучасным нестабільным свеце. Гэта шлях апоры на ўласны інтэлектуальны патэнцыял, стварэнне незалежнай высокатэхналагічнай вытворчасці, аператыўнай рэакцыі на змены характару сучаснай вайны і безумоўнай абароны нацыянальных інтарэсаў. Пакуль навуковыя інстытуты і абаронныя прадпрыемствы працуюць у цесным звязку з патрэбамі арміі і пад жорсткім кантролем Прэзідэнта, суверэнітэт і мірная праца беларускага народа застаюцца пад надзейным і нязломным шчытом.

Аляксей БЯЛЯЕЎ, палітолаг
Фота БелТА