«Для нас гэта насамрэч „дарога жыцця“! Дапамажыце нам вярнуць яе!» — звярнулася ў рэдакцыю Таццяна, адна з дачніц аднайменнага садовага таварыства пад Заслаўем, ад імя многіх яго жыхароў.

«Таццяна» — не адзіны дачны пасёлак, які пакутуе ад таго, што частку дарогі да электрычкі захапілі бабры: у дажджлівае надвор’е гэты яе ўчастак ператвараецца ў непраходную багну. Побач ёсць яшчэ адно садовае таварыства «Ніва». І цяпер, кажуць людзі, бабры літаральна «адразаюць» іх ад чыгуначнай станцыі.

«Бываем адрэзаныя ад электрычкі»

Дарога ад электрычкі да дач таварыстваў «Таццяна» даўжынёй каля трох кіламетраў. Карыстаюцца ёю таксама жыхары СТ «Ніва», «Эффект» і вёскі Малая Валоўшчына, распавядае суразмоўніца.

— Яшчэ 10 гадоў таму гэта была цудоўная дарога: спачатку ідзеш па асфальце да піянерскага лагера, потым — праз лясок. Далей вяла ўтаптаная шырокая сцяжынка, праз рэчку — масток (бетонная пліта). Такая прагулка заўсёды была ў радасць, можна было і на веласіпедзе праехаць. Узімку — таксама проста прыгажосць. Тут многія жывуць круглы год, у асноўным пенсіянеры, і ходзяць па гэтай дарозе ледзь не кожны дзень. Дзяцей, унукаў праводзяць, сустракаюць, таму што гэта самая блізкая дарога да электрычкі.

Бывала, «дарога жыцця» падмакала вясной або летам пасля дажджоў, але хутка прасыхала, успамінае суразмоўніца.

— Каля рэчкі, за мастком, яшчэ ў ліхія 90-я людзі бульбу саджалі дадаткова, для падтрымкі сямейнага бюджэту, — распавядае яна. — Месца было сухое.

Але потым рэчку аблюбавалі бабры, і мясцовасць пачала забалочвацца.

— Вада ў рэчцы паднялася, масток заліло. Асабліва калі ішлі дажджы, праз масток ужо нельга было прайсці — вада вышэй костачкі.

Спачатку дачнікі ставіліся да новых суседзяў з разуменнем, бо, прайшоўшы метраў 150, абмінуўшы масток, можна было па суседняй дарожцы трапіць да свайго дачнага ўчастка. Але бабрам мясцовасць прыйшлася даспадобы

— Цяпер там цэлая калонія баброў і хаткі велізарныя. У выніку ў дажджлівыя дні знікае і тая дарога, дзе мы абыходзілі раней — праз яе вада пераліваецца з аднаго вадаёма ў другі, — кажа суразмоўца. — Атрымліваецца, мы бываем адрэзаныя ад электрычкі. Немагчыма ні на веласіпедзе праехаць, ні на машыне.

І, нават пераадолеўшы гэтую перашкоду, трапляеш у топкі бруд, у які ператварыўся наступны ўчастак (метраў 300-400) некалі любімай дачнікамі дарогі праз лес.

— Калі там праходзіць машына, вельмі вялікія каляіны, — наракае Таццяна. — Нават у спякоту бруд там ніколі не прасыхае. Бабры з’явіліся два гады таму, і для нас гэта гора, таму што дарога важная для пенсіянераў, якія тут жывуць. Гэта паважаныя пажылыя людзі, старажылы нашага пасёлка.

«Хоць бы масток падправіць...»

— Вось і сталі мы змагацца за сваю дарогу, — распавядае суразмоўніца. — Сталі пісаць усюды: у Мінпрыроды, у Мінскі аблвыканкам, райвыканкам, Ждановіцкі сельсавет. Нам адказвалі, што бабры жывуць у натуральнай зоне іх пражывання і чапаць іх нельга: яны пад аховай дзяржавы. А гэта лясная дарога — самавольная, ні на чыім балансе (хоць мы ўсе ёю карысталіся здаўна).

Год таму, здавалася, справа зрушылася з мёртвай кропкі.

— Было пасяджэнне ў Мінскім аблвыканкаме, — кажа Таццяна. — На гэтым пасяджэнні быў наш прадстаўнік, Ірына Юша, жыхарка нашага дачнага пасёлка. Яна ўзяла з сабой усе нашы звароты і адказы на іх. Былі прадстаўнікі райвыканкама і Ждановіцкага сельскага Савета, прысутнічалі журналісты. Было дадзена ўказанне, каб да пачатку дачнага сезона, гэта значыць да 1 красавіка 2025 года, зрабіць і масток праз рэчку, і паправіць абыходную дарогу, і нават тыя 300 метраў, дзе не прасыхае бруд.

Але прайшоў красавік, потым май, і вось ужо завяршаецца жнівень, а ніякіх зрухаў па гэтым важным для іх пытанні дачнікі не заўважылі.

«Гэта фактычна землі лесафонду»

Што кажуць у аддзеле будаўніцтва Мінскага райвыканкама?

— У лютым гэтага года прадстаўнікі СТ «Таццяна» і «Ніва» былі на прыёме ў Мінскім аблвыканкаме, — адзначае начальнік аддзела будаўніцтва Мінскага раённага выканаўчага камітэта Сцяпан ЧУЧКОЎ. — Яны патлумачылі, што ходзяць да чыгуначнай станцыі «Зялёнае» праз лес і масток (бетонная пліта з уваранымі ў яе поручнямі), які на той момант быў затоплены. Была накладзена рэзалюцыя: аказаць садзейнічанне. Нашы спецыялісты пабывалі там, ацанілі сітуацыю. Пліта, сапраўды, размешчана ў вадзе. Але там — лясны масіў, гэта фактычна землі лесафонду. Тэхнічна немагчыма паставіць там вежавы кран, каб прыўзняць пліту. Гэтая інфармацыя была даведзена і да аблвыканкама, і да дачнікаў. Мы ім гэта патлумачылі, і яны гэтую пазіцыю прынялі. З нагоды падсыпкі дарогі ад іх зваротаў не паступала. Тая частка шляху да электрычкі, якая падтопліваецца, — гэта самавольная сцяжынка праз лес. Яе няма на карце, яна не знаходзіцца ні на чыім балансе. Разам з тым у дачнікаў ёсць «афіцыйная» дарога ў абход затопленага мастка: шлях атрымліваецца даўжэйшы толькі на 155 метраў. З нагоды таго, што і ён бывае затоплены ў дажджлівае надвор’е, зваротаў і скаргаў ад дачнікаў не паступала.

У працяг тэмы

— Літаральна днямі старшыня Ждановіцкага сельскага савета прыехаў з намі пагаварыць, — працягвае свой аповед дачніца Таццяна. — Сказаў, спецыялісты абследавалі мясцовасць, пад’ехаць з тэхнікай няма магчымасці. Зрэшты, нейкія варыянты дзеянняў, каб прыпадняць масток, у ходзе абмеркавання мы ўсё ж сумеснымі намаганнямі адшукалі. Цяпер чакаем, што вырашыць старшыня.

Але гаворка вядзецца ўжо толькі пра масток, кажа Таццяна. Напрыклад, пра 300 метраў лясной дарогі, дзе не прасыхае гразь, размова больш не ідзе. Тым больш, ніякія меры па рамонце і аднаўленні «дарогі жыцця» не будуць дзейсныя, пакуль бабры гаспадараць у гэтых месцах, дадае яна.

З асноўнага спіса жывёл, уключаных у трэцяе выданне Чырвонай кнігі Беларусі, зацверджанае ў 2004 годзе, рачнога бабра выключылі і аднеслі да паляўнічых відаў. У той жа час звярок працягвае заставацца ў дадатку да Чырвонай кнігі Беларусі, дзе пазначаны як від, які патрабуе ўвагі. Прыкладна стагоддзе таму баброў на тэрыторыі Беларусі практычна не заставалася. Сёння іх папуляцыя ўжо досыць вялікая. І дачнікі СТ «Таццяна» — далёка не адзіныя, хто пакутуе ад «бабровай актыўнасці».

«Бабры жывуць у сваім асяроддзі пражывання, а не ў садовым таварыстве». Што кажуць у тэрытарыяльных органах Мінпрыроды?

— Працэдура вымання дзікіх жывёл з навакольнага асяроддзя вызначаецца правіламі рэгулявання распаўсюджвання і колькасці дзікіх жывёл, — каментуе сітуацыю начальнік аддзела кантролю за аховай і выкарыстаннем зямель, нетраў, біяразнастайнасці асабліва ахоўных відаў Мінскага абласнога камітэта прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Таццяна БАС. — Адносна сітуацыі, што разглядаецца, рэгуляванню распаўсюджвання і колькасці падлягаюць дзікія жывёлы, якія прычыняюць шкоду жыццю, здароўю і маёмасці грамадзян, юрыдычных асоб. У гэтых мэтах пры наяўнасці фактаў прычынення дзікімі жывёламі шкоды маёмасці фізічных асоб раённым выканаўчым камітэтам ствараецца камісія з удзелам прадстаўнікоў арганізацый, фізічных асоб, якім нанесены ўрон, і карыстальнікаў паляўнічых угоддзяў. Камісія праводзіць абследаванне гэтых месцаў са складаннем актаў, у якіх указваюцца мерапрыемствы па рэгуляванні распаўсюджвання і колькасці дзікіх жывёл (з выманнем або без вымання дзікіх жывёл), і юрыдычная асоба, якая дапускаецца да правядзення работ па рэгуляванні распаўсюджвання і колькасці дзікіх жывёл (карыстальнік паляўнічых угоддзяў, арганізацыі, якім нанесены ўрон, іншыя арганізацыі), і каляндарны час правядзення гэтых работ.

• Магчыма рэгуляванне колькасці бабра рачнога без вымання яго з асяроддзя пражывання на зямельных участках і (або) водных аб’ектах, на якіх паселішчы баброў не дапускаюцца, па пераліку, вызначаным камісіяй, шляхам разбурэння бабровых плацін, нор і хатак. Пры прыняцці рашэння камісіяй аб выманні дзікай жывёлы здабыча жывёл у мэтах рэгулявання іх распаўсюджвання і колькасці ажыццяўляецца на падставе дазволу на выманне дзікіх жывёл з асяроддзя іх пражывання, які выдаецца Міністэрствам прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя ў парадку, устаноўленым Саветам Міністраў Рэспублікі Беларусь, прыладамі і спосабамі, названымі ў дазволе і ў адпаведнасці з правіламі палявання, падкрэслівае спецыяліст.

— У дадзеным выпадку такая камісія збіралася і выязджала ў СТ «Таццяна» і «Ніва». Падстаў для вымання баброў з іх прыроднага асяроддзя пражывання камісіяй не ўстаноўлена, — кажа Таццяна Бас. — Варта звярнуць увагу, што праведзенае будаўніцтва «мастка» праз раку Поплаў і «дарогі» з’яўляецца незаконным, бо на тэрыторыі ляснога фонду ў Бараўлянскім спецлясгасе не лічыцца на балансе ўказаны «масток» і не зроблены адвод зямлі пад «дарогу». Непасрэдны землекарыстальнік гэтай тэрыторыі — Бараўлянскі спецлясгас. У выніку пасялення на рацэ баброў, іх жыццядзейнасці (у прыватнасці будаўніцтва плацін) у дадзеным месцы адбылося натуральнае падтопліванне тэрыторыі ляснога фонду. Бабры жывуць у сваім асяроддзі пражывання, не ў садовым таварыстве, а на тэрыторыі ляснога фонду. Да нядаўняга часу яны былі ў Чырвонай кнізе. Папуляцыю аднаўлялі некалькі дзесяцігоддзяў. Дзякуючы ахоўным мерапрыемствам атрымалася развіць яе да такой ступені, што яна ўжо можа падтрымліваць сябе самастойна. І падстаў для вымання баброў з натуральнага асяроддзя, паўтаруся, мы не знайшлі.

Сёння зваротаў з нагоды праблем у сувязі з блізкім суседствам чалавека з бабрамі прыходзіць вельмі шмат, канстатуе суразмоўніца. Нямала зваротаў таксама па лісах і ваўках, іншых лясных насельніках, якія прыходзяць у двары невялікіх населеных пунктаў і нават часам — у буйныя гарады. Прырода адаптуецца да чалавека і хутка змяняецца.

— А ў дадзеным выпадку, на мой погляд, вырашэнне пытання — у тым, каб разабрацца з маршрутам, якім людзі могуць дабірацца ў Мінск і з Мінска. Напрыклад, на шашы побач з вёскай Малая Валоўшчына ёсць прыпынак, дзе ходзяць аўтобусы, і ён зусім блізка ад абодвух садовых таварыстваў — бліжэй, чым чыгуначная станцыя. Можа быць, замест таго, каб ваяваць з бабрамі, дачнікам варта было б звярнуцца з просьбай запусціць больш рэйсавых аўтобусаў або маршрутак да гэтага прыпынку. А што датычыцца небяспекі забалочвання садовых участкаў, мы абследавалі тэрыторыю СТ. Там, дзе рака бліжэй за ўсё падступае да дачных участкаў (20-30 м), яе рэчышча чыстае.

І што ў выніку?

Такім чынам, гэта тая класічная сітуацыя, калі ўсе зацікаўленыя бакі быццам бы маюць рацыю, але пытанне так і застаецца адкрытым. Дадам, што аўтатранспартныя зносіны паміж Мінскам і вёскай Малая Валоўшчына (каля якой знаходзяцца абодва садовыя таварыствы), сапраўды, ёсць. Але электрычкі ходзяць значна часцей за аўтобусы, а чыгуначны праезд каштуе танней за маршрутку. Што для пенсіянераў немалаважна.

Аляксандра АНЦЭЛЕВІЧ