Вырасце «мінімалка»

З 1 студзеня мінімальная зарплата ў Беларусі вырасце без малога на 100 рублёў, альбо на 16 працэнтаў, у параўнанні з нарматывам, які дзейнічаў у 2024 годзе. Па інфармацыі Міністэрства працы і сацыяльнай абароны, «мінімалка» ў новым годзе дасягне 726 рублёў. 

Нагадаем, мінімальная зарплата ў нашай краіне — найніжэйшы парог аплаты працы. Прытрымлівацца гэтай велічыні пры аплаце працы работнікаў абавязаны ўсе без выключэння наймальнікі: суб’екты гаспадарання дзяржаўнай і прыватнай формаў уласнасці, ІП; супрацоўнікі, з якімі заключаны працоўны дагавор. Пры гэтым у калектыўным дагаворы можа быць прапісаны больш высокі памер «мінімалкі». Галоўнае, каб не ніжэйшы.

Стаўка ў рост

І яшчэ пра заробкі. Базавая стаўка для аплаты працы ў бюджэтнай сферы з 1 студзеня складае 270 рублёў. Дагэтуль яе памер складаў 253 рублі. Апошні раз яе павялічвалі 1 верасня 2024 года. Тады яна вырасла на 6,7 працэнта. 

Нагадаем, базавая стаўка — гэта асноўны элемент тарыфнай сістэмы, на аснове якой праводзіцца аплата працы работнікаў бюджэтных арганізацый і іншых арганізацый, што атрымліваюць субсідыі, работнікі якіх прыраўнаваны па аплаце працы да работнікаў бюджэтных арганізацый. 

У цэлым, як паведамілі ў Міністэрстве працы і сацыяльнай абароны, зарплата работнікаў бюджэтнай сферы за 2025 год павінна вырасці на 15%.

Дадатковыя магчымасці

Акрамя таго, з наступнага года бюджэтнікі змогуць працаваць больш і атрымліваць за гэта даплату, што прадугледжана нормамі адпаведнага ўказа Прэзідэнта. Дадатковыя абавязкі ў работніка могуць з’явіцца, толькі калі ён згодзен на такую схему. Даплата можа скласці да 100 працэнтаў зарплаты, але дакладны памер будзе вызначацца з улікам аб’ёмаў выкананай работы. Кіраўнікі бюджэтных арганізацый змогуць па ўзгадненні з прафсаюзам зацвярджаць штатную колькасць работнікаў у меншай колькасці, чым гэта вызначана нарматывамі. Такім чынам, увесь фонд зарплаты можна будзе дзяліць на меншую колькасць работнікаў, і яны змогуць атрымаць прыбаўку.

Базавы падыход

З 1 студзеня на два рублі павялічылася базавая велічыня. Цяпер яна складае 42 рублі. Мінулы раз яна таксама мянялася з 1 студзеня. Гэты паказчык выкарыстоўваюць у якасці асновы для разліку цэлага шэрагу выплат — дапамог, стыпендый, а таксама вызначэння памераў падаткаў, збораў, штрафаў і розных пошлін. Пры гэтым стане большай дапамога па беспрацоўі. Гэта, дарэчы, адна з нямногіх выплат у Беларусі, памер якой прывязаны да базавай велічыні, а не да бюджэту пражытачнага мінімуму. Нагадаем, права на яе маюць тыя, хто быў звольнены па ўважлівай прычыне. Грашовая дапамога рэгулярна выплачваецца дзяржавай асобам, якія маюць статус беспрацоўных. Яе памер залежыць ад часу, які грамадзянін правёў без працы: максімальны — дзве базавыя велічыні, мінімальны — 70 працэнтаў базавай велічыні.

Працаваць выгадна

Добрая навіна для пенсіянераў, якія працягваюць працаваць. З 1 студзеня знята абмежаванне па памеры іх пенсій. Напрыклад, чалавек выйшаў на пенсію з каэфіцыентам 1,45. Згодна з заканадаўствам, да гэтага ён мог атрымліваць пенсію, працягваючы працаваць, з каэфіцыентам не больш за 1,3. Пачынаючы з 2025 года пенсія будзе поўнасцю выплачвацца, калі чалавек пенсіённага ўзросту працягвае працаваць. У некаторых пенсіянераў пенсіі вырастуць. Пры гэтым сума, якую недаатрымліваў работнік, у кожнага свая. У некаторых яна можа даходзіць нават да 500 рублёў. Для пераразліку пенсіі не трэба кудысьці звяртацца. Мера, звязаная са зняццем абмежавання памеру пенсіі, будзе рэалізавана ў аўтаматычным рэжыме.

У цэлым жа пенсія за 2025 год павінна вырасці, паведаміла міністр працы і сацыяльнай абароны Наталля Паўлючэнка:

— З улікам прагнозных параметраў і разлікаў плануем, што ў сярэднім за год пенсія павялічыцца на 14%. Яе сярэдні памер за год складзе 926 рублёў.

Наталля Паўлючэнка адзначыла, што прадугледжваецца паэтапнае павышэнне пенсіі, будуць павялічвацца надбаўкі, даплаты да пенсій у выніку росту бюджэту пражытачнага мінімуму, з якога яны разлічваюцца.

Падтрымка дзяцей і маці

З 1 студзеня 2025 года выраслі некаторыя выплаты па цяжарнасці і родах, а таксама дапамогі па доглядзе дзіцяці да 3 гадоў. У прыватнасці, прыкметна вырас мінімальны памер дапамогі па цяжарнасці і родах для працуючых жанчын без шасці месяцаў страхавога стажу. Дагэтуль яны атрымлівалі палову ад бюджэту пражытачнага мінімуму. З 2025 года гэта дапамога будзе раўняцца мінімальнай зарплаце. Нагадаем, з 1 студзеня мінімалка складзе 726 рублёў у месяц.

Змяненні закранулі і беспрацоўных будучых маці, якія стаяць на ўліку ў органах занятасці. Дагэтуль яны атрымлівалі дапамогу ў памеры паловы БПМ. Па новых правілах калі будучая маці была звольнена не пазней як за шэсць месяцаў да назначэння дапамогі, то яна стане атрымліваць 100 працэнтаў БПМ.

Дапамога па доглядзе за хворым дзіцем да 14 гадоў або дзіцем-інвалідам таксама павялічыцца. З 2025 года яна дасягне мінімальнай зарплаты.

Дапамога рублём

З новага года павялічацца і выплаты пры нараджэнні дзіцяці. Як патлумачылі ў Мінпрацы, пры нараджэнні першага дзіцяці аднаразовая дапамога складзе 4378 рублёў. Плюс 437,8 рубля складзе аднаразовая дапамога жанчынам, якія сталі на ўлік у арганізацыях аховы здароўя да 12-тыднёвага тэрміну цяжарнасці.

Пры нараджэнні другога дзіцяці аднаразовая дапамога складзе 6129,2 рубля і 437,8 рубля складзе дапамога жанчынам, якія сталі на ўлік у арганізацыях аховы здароўя да 12-тыднёвага тэрміну цяжарнасці.

Пры нараджэнні трэцяга і наступных дзяцей аднаразовая дапамога дасягне 6129,2 рубля і 437,8 рубля складзе аднаразовая дапамога жанчынам, якія сталі на ўлік у арганізацыях аховы здароўя да 12-тыднёвага тэрміну цяжарнасці. І таксама неабходна не забываць пра прызначэнне сямейнага капіталу. А гэта каля 31,5 тысячы рублёў.

Значная падтрымка

З новага года ў Беларусі прадугледжаны навацыі, накіраваныя на матэрыяльную падтрымку некаторых катэгорый грамадзян. Так, з 2025 года павышаны ўзровень матэрыяльнай падтрымкі дзяцей-інвалідаў. У прыватнасці, дзецям-інвалідам у выпадку смерці аднаго з бацькоў устанаўліваецца дадатковае павышэнне да пенсіі. У залежнасці ад ступені страты здароўя павышэнне складзе ад 80 да 110 працэнтаў бюджэту пражытачнага мінімуму ў сярэднім на душу насельніцтва.

Таксама прадастаўлена права на датэрміновую пенсію па ўзросце татам дзяцей-інвалідаў, якія выхавалі дзіця без маці. Да гэтага падобная пенсія бацьку прызначалася, толькі калі маці дзіцяці атрымала права на гэту пенсію і адмовілася ад яе на карысць бацькі ці не паспела скарыстацца сваім правам праз смерць.

Іншая навацыя заключаецца ў тым, што датэрміновую пенсію замест маці прызначаць бацьку пры дасягненні ім узросту 58 гадоў пры ўмове, што пацверджаны факт выхавання дзіцяці-інваліда не менш як восем гадоў да яго паўналецця і стаж работы не менш як 25 гадоў, з якіх на працягу не менш пяці гадоў выплачваліся страхавыя ўзносы.

Адна з найбольш чаканых норм звязана з выплатай дапамогі на старэйшых за тры гады дзяцей у сям’і, дзе дзіця-інвалід дасягнула  18-гадовага ўзросту. Калі яму будзе ўстаноўлена І група інваліднасці з прадаўжэннем догляду, сям’я будзе атрымліваць дапамогу на іншых дзяцей, якія не дасягнулі паўналецця.

Сямейны капітал

З 1 студзеня 2025 года з’явілася магчымасць датэрмінова выкарыстоўваць сямейны капітал пры ўзвядзенні жылля ў шматкватэрных жылых дамах самастойна без накіравання мясцовага органа ўлады. Таксама сродкі сямейнага капіталу могуць быць выкарыстаны датэрмінова на пагашэнне крэдытаў, выдзеленых на будаўніцтва жылля, незалежна ад віду крэдыту і даты заключэння крэдытнага дагавора (у тым ліку раней за 2015 год).

— Наяўнасць ва ўласнасці жылля вызначаецца на дату заключэння крэдытнага дагавора па складзе сям’і, які ўлічваецца на дату звароту па датэрміновае распараджэнне сродкамі сямейнага капіталу, — адзначылі ў Мінпрацы.

Новыя патрабаванні да ўладальнікаў жывёл

З новага года пачалі дзейнічаць новыя патрабаванні да ўладальнікаў жывёл. Яны прадугледжаны Законам «Аб адказным абыходжанні з жывёламі». У прыватнасці, павышаныя патрабаванні будуць прад’яўляцца да ўтрымання сабак небяспечных парод. Іх уладальнікі абавязаны прайсці спецыяльныя курсы і атрымаць пасведчанне. Згодна з новымі правіламі, уладальнікі хатніх жывёл атрымаюць права на чыпіраванне сваіх гадаванцаў. Устанаўліваецца механізм часовага абмежавання права ўласнасці на жывёлу і яе канфіскацыі за парушэнне ўладальнікам умоў абыходжання з жывёлай, што пацягнула прычыненне шкоды здароўю грамадзян, жывёл або маёмасці.

Валянцін ПАЎЛОВІЧ

Загаловак у газеце: У Новы год з добрымі навінамі