У першай частцы канцэрта ўзгадваліся назаўжды згубленыя падчас вайны населеныя пункты Беларусі, Героі Савецкага Саюза, якія нарадзіліся або загінулі на тэрыторыі краіны, асобна адзначылі тэму генацыду мірнага насельніцтва. Хронікі, фотадакументы, звязаныя з рознымі перыядамі вайны і пасляваенным часам — усё гэта змаглі ўбачыць гледачы. У другой палове ўзнімалася тэма захавання памяці.

Падчас мерапрыемства да прысутных звярнуўся старшыня Мінскага аблвыканкама Аляксей Кушнарэнка: «Мы тут, каб успомніць пра тых, хто змагаўся да смерці і, нягледзячы на ўсе выпрабаванні, захаваў чалавечую годнасць, адданасць і любоў да роднай зямлі. Беларусь у гады вайны стала арэнай бесчалавечных злачынстваў. Пад прыгнётам нацыстаў аказалася амаль 8 мільёнаў чалавек. 900 тысяч ваеннапалонных былі кінутыя ў лагеры на верную смерць. Толькі на тэрыторыі Мінскай вобласці дзейнічала 86 канцлагераў. Больш за 2400 населеных пунктаў падвергліся разбурэнням. Мы памятаем кожнага», — адзначыў губернатар. Лічбы нагадваюць нам пра тое, якую цану заплаціў беларускі народ за Вялікую Перамогу. 

Кіраўнік Міншчыны падкрэсліў, што наш абавязак — захоўваць згоду на тэрыторыі краіны і перадаваць гэты пасыл з пакалення ў пакаленне.

Мінская вобласць, па словах Аляксея Кушнарэнкі, актыўна рыхтуецца да святкавання 80-годдзя Вялікай Перамогі: «Мерапрыемствамі ахоплены ўсе рэгіёны Мінскай вобласці. У рамках Рэспубліканскага суботніка таксама будзе арганізавана падрыхтоўка. Я планую правесці яго на Кургане Славы, дзе цяпер ідзе маштабная рэканструкцыя», — падзяліўся планамі кіраўнік вобласці.

Ён расказаў журналістам і сваю асабістую гісторыю Перамогі: «У маёй сям’і, як і ў мільёнах іншых, ёсць такія гісторыі. Маю прабабулю і бабулю зганялі ў Германію. Мой дзед — франтавік, пра што я з гонарам гавару, дэсантнік, сувязіст. Прайшоў вайну, у 1945 годзе вызваляў Аўстрыю. Меў баявыя ўзнагароды — ордэн Чырвонай Зоркі, „За вызваленне Будапешта“, „За ўзяцце Венгрыі“. Жудасная вайна закранула практычна кожную сям’ю ў нашай краіне і мы павінны памятаць гэта і дзякаваць нашых дзядоў, прадзедаў, удзельнікаў тылу за тое, што сёння жывём у цудоўнай, свабоднай краіне».

Канцэрт-рэквіем «Кожны трэці» сёння, паводле яго слоў, — гэта жывы водгук на мужнасць мільёнаў людзей: «У адзначэнні святасці гэтай памяці на Міншчыне знаходзяцца не толькі ўсім добра знаёмыя аб’екты — Хатынь, Курган Славы, — але і амаль дзве тысячы помнікаў у гарадах і малых населеных пунктах. Праз 80 гадоў мы кожны год адкрываем новыя трагічныя старонкі гісторыі вайны. Наш святы абавязак сёння рабіць усё магчымае, каб памяць аб подзвігах, якія здзяйснялі на фронце, у партызанскім тыле, падполлі, жыла ў нашых розумах і сэрцах. Паважаныя жыхары Міншчыны, мір — гэта самае дарагое, што ёсць у Беларусі», — нагадаў Аляксей Кушнарэнка.

«Дзякуючы гістарычным дакументам і ўспамінам відавочцаў, сведак тых жудасных падзей, сёння мы цэнім свабоду, незалежнасць і права вырашаць самім свой лёс. Мы павінны быць годнымі нашчадкамі, працаваць з максімальнай самааддачай, каб наша родная Беларусь развівалася і квітнела», — падагульніў губернатар Міншчыны.

«У лагерах смерці нацысты пазбавілі жыцця звыш 1,4 мільёнаў савецкіх грамадзян. Ворагам было арганізавана больш чым 570 месцаў масавага ўтрымання і знішчэння людзей. У лагерах над зняволенымі праводзілі доследы з заразнымі хваробамі, газамі, атручанай ежай, кулямі, доследы па стэрылізацыі мужчын і жанчын. Дзейнічала 14 канцэнтрацыйных лагераў для дзяцей, у тым ліку донарскі дзіцячы канцлагер — „Чырвоны Бераг“. Толькі праз яго прайшло 12 тысяч дзяцей, у 5 тысяч з іх кроў забралі цалкам», — такія словы прагучалі ў зале перад песняй «Голас маці», якую кранальна выканалі прадстаўнікі творчай майстэрні эстраднага мастацтва «Хвілінка».

Актрыса тэатра і кіно, спявачка, уладальніца медаля Францыска Скарыны Аляксандра Гайдук лічыць вельмі важным, што канцэрт аб’ядноўвае розныя пакаленні артыстаў: «Як сёння расказаць нашым дзецям, падлеткам пра тыя страшныя часы? Як данесці, што такое фашызм, нацызм? Але стаіць на сцэне дзіцячы калектыў „Хвілінка“ і плача шчыра. Яны на сваёй мове аднагодкам данясуць праўду пра вайну так, як не змогуць дарослыя».

Аляксандра Гайдук таксама адзначыла: «Гэта вельмі складаны для ўсіх нас праект. Мы, артысты, выходзім на сцэну, каб падзяліцца сваімі эмоцыямі, пачуццямі. Кожную песню, кожнае яе слова і нотку мы прапускаем праз сябе, праз сваё сэрца. Па-іншаму на гэтым канцэрце немагчыма. Мы хочам данесці да гледачоў, што за кожным помнікам, за кожным прозвішчам герояў Вялікай Айчыннай вайны, у гонар якіх названы вуліцы, стаяць рэальныя людзі, са сваімі лёсамі і гісторыямі. Гэта пакаленне нашых дзядоў і прадзедаў, дзякуючы якім мы з вамі стаім тут сёння, атрымліваем асалоду ад гэтай выдатнай мірнай жыццём. Канцэрт „Кожны трэці“ — гэта магчымасць данесці свету: як бы хто ні спрабаваў зараз перапісаць гісторыю, мы дакладна ведаем, што і яны таксама жывуць сёння ў сваіх краінах толькі дзякуючы подзвігам нашых дзядоў і прадзедаў».

«Самае складанае ў гэтым праекце — выхад на сцэну, які суправаджаецца клубком у горле, — са слязамі на вачах падзялілася меркаваннем салістка Вялікага тэатра Беларусі Дар’я Гаражанка. — Сыходзіш са сцэны са слязамі на вачах. Упэўнена, у кожнага артыста ёсць сямейная гісторыя пра вайну. У маім выпадку гэта апавяданні бабулі пра чатырох яе братоў, якія сышлі на фронт. Вярнуўся з іх толькі адзін. З тых часоў іх маці не магла ні адну ноч спаць спакойна, прачыналася ад кожнага шоргату і груку. Да апошніх дзён жыцця яна спадзявалася, што сыны, зніклыя без вестак, жывыя і аднойчы вернуцца. Яна заўсёды нагадвала маёй маме, каб тая абавязкова кінула 9 мая ў Дняпро гваздзікі... Яны прапалі без вестак падчас пераправы праз раку. Казалі, вада ў рацэ тады была чырвонай ад крыві. Шмат гадоў прайшло, але гэтая гісторыя жыве ў сям’і, баліць, немагчыма яе забыць».

Канцэрт-рэквіем «Кожны трэці» — напамін пра тое, што гісторыя цыклічная: «Хочацца, каб моладзь была разумнай і не дапускала памылак, прыклады якіх мы бачым цяпер вакол і побач. І каб ніякія ўздзеянні звонку не маглі паўплываць на наша мірнае неба, на магчымасць любіць і шанаваць тое, што мы маем, радавацца кожнаму дню», — адзначыла Дар’я Гаражанка.

Што датычыцца выставак, іх у фае Палаца Рэспублікі прадстаўлена чатыры: «Лёсы, складзеныя ў трохкутнік», «Подзвігі і лёсы партызан у дакументах», «Генацыд: дакументы і відавочцы сведчаць», «Хлеб – нябачная сіла Перамог». Усе яны наглядна ілюструюць, якімі жудаснымі былі тыя 1940-ыя. Наведвальнікаў, якія вывучалі экспанаты і архіўныя дакументы, як заўсёды, было шмат. 

Адна з іх — пенсіянерка Таццяна. Жанчына расказала, што ішла на мерапрыемства адначасова з пякучым болем у сэрцы і гонарам за сваіх суайчыннікаў, якія цаною сваіх жыццяў здабылі Вялікую Перамогу: «Бачыць фатаграфіі і чытаць лісты людзей, якія перажылі гэтыя жудасныя гады, мне вельмі складана. Архівы прымушаюць задумацца нас пра тое, якой цаной была дасягнута гэтая Перамога. Кожны экспанат — напамін пра тое, як важна шанаваць мір», — адзначыла яна.

Фота: БелТА