На карысць краіны

Упершыню рэспубліканскі маладзёжны праект «100 ідэй для Беларусі» стартаваў у верасні 2011 года па ініцыятыве БРСМ. Гэта адзначыў і першы намеснік кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Уладзімір Пярцоў: «15 гадоў таму Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі ініцыяваў, як тады здавалася, дзіўную ідэю — сабраць самых крэатыўных, ініцыятыўных, таленавітых хлопцаў і дзяўчат, вынаходнікаў і рацыяналізатараў пад сваім крылом. І гэта для таго, каб надаць гэтаму руху пэўны сэнс і напоўненасць. Тады яшчэ падобных рухаў ва ўсім свеце не было».

Традыцыйна ў фінале конкурсу ў экспертны Савет увайшлі прадстаўнікі органаў дзяржаўнага кіравання і арганізацый, Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях, профільных суб’ектаў гаспадарання, прадстаўнікі бізнесу і нават пераможцы «100 ідэй для Беларусі» мінулых гадоў. Галоўная задача — ацаніць арыгінальнасць, практычную значнасць праектаў, навізну ў маштабах галіны ці нават свету, ступень прапрацоўкі і гатоўнасць да ўкаранення ў рэальны сектар эканомікі.

На конкурс, які стаў самым сапраўдным брэндам маладой незалежнай краіны, за ўсю гісторыю яго існавання было пададзена больш за 21 тысячу заявак, звыш 3600 праектаў атрымалі пуцёўку ў жыццё. «Прапановы знайшлі сваё прымяненне ў прамысловасці, адукацыйным працэсе, у рэальным сектары эканомікі. Многія гатовыя прадукты паступілі ўжо ў продаж. І самае галоўнае — тыя, хто рэалізаваліся ў гэтым праекце, змаглі паказаць сябе сапраўднымі патрыётамі. Яны даказалі, што карысныя сваёй краіне, паколькі іх патэнцыял, творчасць, вынаходлівасць могуць прынесці карысць нашай Айчыне», — падкрэсліў Уладзімір Пярцоў.

Крыніца інавацый

Сёлета 10 намінацый ахапілі самыя розныя кірункі: ад энергетыкі і аграпрамысловых тэхналогій да аховы здароўя, кібербяспекі і сацыяльнай сферы. Найбольшая колькасць праектаў — 25 — прадстаўлена ў намінацыі «Грамадства і сацыяльная сфера». 21 распрацоўка датычылася інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогій, уключаючы сістэмы аўтаматызацыі і разумныя гарады.

Напрыклад, вучаніца сталічнай сярэдняй школы № 182 імя Уладзіміра Карвата Мар’яна Заздраўных прадэманстравала незвычайны праект, над якім працавала разам з братам. «Мы стварылі інавацыйную канструкцыю электравеласіпеда з інтэлектуальным кіраваннем, — падзялілася дзяўчына. — Ад стандартных мадэляў наша распрацоўка адрозніваецца больш моцнай базай і цікавымі функцыямі. А яшчэ гэта мадэль — адзіная, многія з яе дэталяў былі надрукаваныя намі асабіста на 3D-прынтары».

Для гэтага юныя вынаходнікі спачатку вывучылі літаратуру, прааналізавалі ўжо існуючыя мадэлі, іх добрыя якасці і недахопы, і толькі потым прыступілі да стварэння ўласнай распрацоўкі. Сярод унікальных функцый — круіз-кантроль, сістэма відэаназірання, абарона кампанентаў. У выніку праект мінскіх школьнікаў адпавядае адразу некалькім выклікам часу: устойлівая мабільнасць, імпартазамяшчэнне і тэхналагічная незалежнасць. Ва ўмовах урбанізацыі і росту цікавасці да экалагічнага транспарту такі электравеласіпед можа стаць рэальнай альтэрнатывай аўтамабілю. Да таго ж, прадугледжана магчымасць лакальнай вытворчасці з выкарыстаннем айчынных камплектуючых, адаптацыя пад гарадскія і загарадныя ўмовы.

Дарэчы, сельскі турызм — адзін з самых прывабных варыянтаў адпачынку ў Беларусі, а беларускі каларыт — галоўная перавага аграсядзіб у нацыянальным стылі. На ім і грунтуецца праект Аліны Карэлінай, вучаніцы Магілёўскага дзяржаўнага абласнога ліцэя № 1. Крапіва, па словах дзяўчыны, валодае карыснымі ўласцівасцямі, а ў старажытныя часы яна лічылася містычнай раслінай: «Мы прапануем вырабляць з яе нітку, якая добра падыходзіць для вязання, бранзалетаў і шмат чаго іншага. Дарэчы, пасля вырабу крапіўнай ніткі ўтвараецца шмат адходаў: напрыклад, лісце і насенне. Яны падыходзяць для корму жывёл».

Новы ўзровень

У сваю чаргу, курсант універсітэта грамадзянскай абароны Міністэрства па надзвычайных сітуацыях Дзмітрый Каробачка прадэманстраваў шматфункцыянальныя пальчаткі новага пакалення RESCUEHAND. «Гэта прынцыпова новы ўзровень абароны і дасведчанасці для ратавальнікаў-пажарных, — з гонарам расказаў пра сваю распрацоўку Дзмітрый. — Пальчаткі не толькі надзейна абараняюць рукі ад цеплавых і механічных уздзеянняў, але і выконваюць ролю комплекснай сэнсарнай сістэмы».

У канструкцыю інтэгравана сістэма бесперапыннага маніторынгу навакольнага асяроддзя. Спецыяльныя электронныя модулі ў рэальным часе адсочваюць ключавыя небяспечныя фактары: канцэнтрацыю небяспечных газаў, узровень тэмпературы, напружанасць электрычнага і электрамагнітнага палёў, прысутнасць утоеных крыніц узгарання. І, што цікава, такую пальчатку можна адаптаваць пад розныя задачы, растлумачыў малады вынаходзец: «Пасля замены датчыкаў мадэль можа выкарыстоўвацца ў розных сферах нацыянальнай бяспекі. Гэта і вайскоўцы, і медыкі — у залежнасці ад прызначэння і камплектацыі пэўнымі модулямі».

А вось Васіліса Жаркова, вучаніца сярэдняй школы № 20 г. Брэста імя Героя Савецкага Саюза Д.М. Карбышава, прывезла ў Мінск распрацоўку біянічнага пратэза, кіраваць якім можна адразу двума спосабамі: з дапамогай датчыкаў ЭКГ і сардэчнага рытму або праз мабільны дадатак. Праз смартфон можна кіраваць прыладай па блютузу. «У Беларусі біянічныя пратэзы не вельмі папулярныя, а тыя варыянты, якія ўжо існуюць, вельмі дарагія для большасці беларусаў. Да таго ж, імі складана навучыцца кіраваць. Мой праект вырашае гэтыя праблемы: ён бюджэтны і інтуітыўна зразумелы», — падкрэсліла дзяўчына.

Па выніках конкурсу ўсіх фіналістаў узнагародзілі сертыфікатамі, а пераможцаў — дыпломамі, фірменнымі статуэткамі і падарункамі. Але галоўнае — яны атрымалі магчымасць прадоўжыць шлях да ўвасаблення сваёй ідэі. Пераможцы змогуць прэтэндаваць на ўключэнне ў спецыяльны фонд Прэзідэнта па сацыяльнай падтрымцы адораных навучэнцаў і студэнтаў, а таксама падаць заяўку ў Беларускі інавацыйны фонд. Для школьнікаў прадугледжана яшчэ адна важная льгота: рэкамендацыі Цэнтральнага камітэта БРСМ дадуць ім перавагу пры паступленні ў ВНУ на спецыяльнасцях, якія адпавядаюць профілю іх конкурснага праекта.

Аміна НАЗАРАВА
Фота Лізаветы ГОЛАД