З 1 чэрвеня ўступілі ў сілу падпісаныя 6 сакавіка кіраўніком дзяржавы ўказы № 94 і № 95, накіраваныя на ўдасканаленне падыходаў да парадку будаўніцтва і крэдытавання жылля. У гэтай сувязі могуць узнікнуць пытанні: ці змяніліся формы дзяржпадтрымкі? Якія катэгорыі грамадзян могуць прэтэндаваць на дапамогу дзяржавы? Як працуе абноўлены дзяржаўны заказ на ўзвядзенне жылых квадратных метраў і хто можа разлічваць на іх атрыманне? Унікнуць у заканадаўчыя нюансы дапамагла намеснік начальніка галоўнага ўпраўлення будаўніцтва і жыллёвай палітыкі Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Іна Пінкоўская.

«Пасля 1 чэрвеня будаўніцтва жылых дамоў пры долевым удзеле або ў складзе жыллёва-будаўнічых спажывецкіх кааператываў не спыняецца — карэкціруецца парадак фінансавання»

Галоўная мэта ўказа № 95 «Аб дзяржаўнай падтрымцы пры жыллёвым будаўніцтве» заключаецца ў стварэнні агульнага дакумента па прадастаўленні грамадзянам дзяржаўнай падтрымкі пры паляпшэнні жыллёвых умоў. У ім аб’яднаны ўсе формы такой падтрымкі, якія існуюць у краіне. Як было падкрэслена прадстаўніком Мінбудархітэктуры, дакумент выкладзены простай і даступнай мовай, зразумелай як прафесіяналам, якія кіруюцца ім для прыняцця рашэнняў, так і далёкім ад будаўніцтва людзям, якія жадаюць палепшыць свае жыллёвыя ўмовы шляхам узвядзення жылля з дзяржаўнай падтрымкай.

Памеры дзяржпадтрымкі ўстаноўлены на дзеючым узроўні, захоўваюцца і катэгорыі, якія маюць на яе права, як і парадак і ўмовы прадастаўлення дзяржпадтрымкі. Так, указ прадугледжвае тры формы дзяржпадтрымкі пры будаўніцтве або набыцці жылля: ільготныя крэдыты, аднаразовыя субсідыі і фінансавая дапамога дзяржавы на кампенсацыю запазычанасці па льготных крэдытах. На льготныя крэдыты на будаўніцтва аднакватэрных жылых дамоў, кватэр у блакіраваных жылых дамах, а таксама на набыццё аднакватэрных жылых дамоў, кватэр у шматкватэрных або блакіраваных жылых дамах, пабудаваных па дзяржзаказу, можа прэтэндаваць 21 катэгорыя грамадзян. Аднаразовыя субсідыі на будаўніцтва або набыццё жылля даступны 17 катэгорыям грамадзян. Фінансавая дапамога дзяржавы ў вяртанні запазычанасці па льготных крэдытах выдзяляецца шматдзетным і маладым сям’я пры нараджэнні дзяцей. Разам з тым, як было адзначана, асобныя катэгорыі грамадзян могуць мець права на ўсе формы дзяржаўнай падтрымкі.

«Захаваны і напрамкі выкарыстання льготных крэдытаў і аднаразовых субсідый. Чаргавікі, якія маюць права на атрыманне дзяржпадтрымкі, могуць з іх выкарыстаннем узвесці або рэканструяваць індывідуальны жылы дом падрадным або гаспадарчым спосабам, маюць права і на набыццё жылога памяшкання, пабудаванага па дзяржаўнаму заказу, — дадала Іна Пінкоўская. — Шматдзетным сем’ям пры выкарыстанні льготных крэдытаў або аднаразовых субсідый дазваляецца набыць жыллё на першасным ці другасным рынку. Дадаткова прадугледжана: у населеных пунктах да 20 тыс. чалавек ільготныя крэдыты будуць прадастаўляцца для пакупкі жылля як на першасным рынку (пабудаванага па дзяржаўным заказе), так і на другасным. Гэта норма падрыхтавана для паступальнага развіцця невялікіх населеных пунктаў».

Сярод асноўных навацый указа № 95 — выключэнне грамадзян з удзелу ў працэсе долевага будаўніцтва і прадастаўленне льготных крэдытаў толькі на куплю кватэр у шматкватэрных жылых дамах, узведзеных па дзяржаўным закаве. Пры гэтым намеснік начальніка галоўнага ўпраўлення будаўніцтва і жыллёвай палітыкі звярнула ўвагу, што па індывідуальных жылых дамах захоўваецца крэдытаванне на будаўніцтва і пакупку. Акрамя таго, субсідыі на пагашэнне доўгу і працэнтаў па камерцыйных крэдытах на будаўніцтва жылля замяшчаюцца льготнымі крэдытамі.

«Падкрэслю, што пасля 1 чэрвеня будаўніцтва жылых дамоў пры долевым удзеле або ў складзе жыллёва-будаўнічых спажывецкіх кааператываў ні ў якім разе не спыняецца. Жылыя дамы такім спосабам будуць будавацца на тых жа ўмовах, але фінансаваць такое будаўніцтва грамадзяне змогуць за кошт уласных сродкаў або прыцягнутых крэдытаў, якія банкі прадастаўляюць. Пры гэтым шматкватэрныя жылыя дамы, будаўніцтва якіх гэтымі спосабамі пачалося да ўступлення ў сілу змяненняў, гэта значыць да 1 чэрвеня 2025 года, будуць дабудоўвацца ў ранейшым парадку, без якіх-небудзь карэкціровак».

Тых, хто мае права на жыллё, пабудаванае па дзяржзаказе, стала больш

У той жа час указам № 94 у новай рэдакцыі выкладаецца ўказ ад 8 мая 2013 года № 215, якім уведзены механізм дзяржаўнага заказу на будаўніцтва жылля. Сутнасць дзяржзаказу ў тым, што ўзвядзенне жылых дамоў вядзецца дзяржзаказчыкамі (УКБ і іншымі дзяржаўнымі арганізацыямі) без прыцягнення грамадзян на этапе будаўніцтва. Льготны крэдыт на будаўніцтва жылога дома прадастаўляецца арганізацыі-заказчыку пад 2 працэнты гадавых. Пасля ўводу дома ў эксплуатацыю і заключэння дагавораў куплі-продажу з грамадзянамі запазычанасць па льготных крэдытах пераафармляецца на грамадзян.

Разам з тым было адзначана, што па ўказе нумар 94 павялічваецца на адзін месяц максімальны тэрмін, на які прадастаўляецца льготны крэдыт па дзяржзаказу заказчыку. Новаўвядзенне ўведзена ў сувязі з тым, як растлумачыла Іна Пінкоўская, што з-за ранейшага тэрміну, роўнага чатыром месяцам, узнікалі цяжкасці з продажам жылля чаргавікам і пераафармленнем запазычанасці па льготным крэдыце. Гэтая акалічнасць у сваю чаргу выклікана тым, што ў краіне дзейнічаюць даволі працяглыя тэрміны па прыняцці рашэння аб датэрміновым выкарыстанні сродкаў сямейнага капіталу на набыццё жылых памяшканняў, пабудаваных па дзяржзаказе, і наступнага пералічэння сродкаў па прынятым рашэнні аддзяленнямі Беларусбанка. Каб дасягнуць аптымальнага тэрміна, і было вырашана павялічыць тэрмін давання льготнага крэдыту заказчыку.

«На тэмпах будаўніцтва жылля гэта ніяк не адаб’ецца, проста шматкватэрныя жылыя дамы, якія раней узводзіліся па долевых дагаворах або ў складзе жыллёва-будаўнічых спажывецкіх кааператываў, пераводзяцца на будаўніцтва па дзяржзаказу, — адзначыла супрацоўнік Мінбудархітэктуры. — Такі спосаб больш прымальны для грамадзян, паколькі з гэтага часу яны не сутыкнуцца з пераносамі тэрмінаў уводу жылля ў эксплуатацыю або змяненнем кошту кватэры ў працэсе яе будаўніцтва, адпаведна, адпадзе неабходнасць браць крэдыт падчас будоўлі. Пасля завяршэння будаўніцтва заказчык атрымае цалкам гатовую для пражывання кватэру. Ніякіх праблем не ўзнікне дакладна».

Указ прадугледжвае магчымасць будаўніцтва ў шматкватэрным жылым доме часткі кватэр па дзяржаўным заказе і часткі кватэр за кошт сродкаў бюджэту для прадастаўлення грамадзянам у якасці арэнднага і сацыяльнага жылля. У ліку падрыхтаваных навацый таксама продаж жылля, пабудаванага па дзяржзаказу, усім грамадзянам, якія стаяць на ўліку маючых патрэбу ў паляпшэнні жыллёвых умоў, тады як раней — толькі тым, што маюць права на дзяржпадтрымку. Гэтая катэгорыя грамадзян зможа набыць такое жыллё ў выпадку, калі чаргавікі, якія такім правам надзелены, адмовіліся ад набыцця. У першую чаргу такая норма закране, верагодна, маладыя сем’і з адным дзіцем або без дзяцей, якія знаходзяцца на ўліку маючых патрэбу, але без права на атрыманне дзяржпадтрымкі.

Такім чынам, гэтым нарматыўным актам пашырана кола тых, хто мае права на набыццё жылых памяшканняў, пабудаваных па дзяржаўным заказе. Такое права з 1 чэрвеня, у прыватнасці, атрымалі дзяржаўныя арганізацыі і гаспадарчыя таварыствы, якія ў далейшым набытыя або пабудаваныя па дзяржзаказе жылыя памяшканні будуць перадаваць сваім работнікам на ўмовах дагавора найму арэнднага жылля або дагавора найму прыватнага жыллёвага фонду. «Уведзеныя нормы ў першую чаргу накіраваны на тое, каб прыцягнуць на прадпрыемствы кваліфікаваныя кадры і замацаваць іх на месцы работы. Я сказала б, што гэта яшчэ і магчымасць для моладзі атрымаць жыллё», — дадала намеснік начальніка галоўнага ўпраўлення будаўніцтва і жыллёвай палітыкі.

Усе пералічаныя змены ў парадку будаўніцтва і крэдытавання жылля зарабілі з 1 чэрвеня 2025 года. Дзяржаўная падтрымка па жылых дамах, узвядзенне якіх пачата да названай даты, вядзецца на ранейшых умовах.

Паводле даных Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва, у 2025 годзе плануецца накіраваць на паляпшэнне жыллёвых умоў 6480 шматдзетных сем’яў, увесці ў эксплуатацыю 4970 кватэр. А за мінулы год жыллёвыя ўмовы ў Беларусі палепшылі 20712 сем’яў, з іх 7765 шматдзетных і 5635 маладых сем’яў.

У першым квартале гэтага года дынаміка жыллёвага будаўніцтва ў краіне, як удакладнілі ў профільным ведамстве, склалася дадатная з тэмпам росту 118 працэнтаў да ўзроўню папярэдняга года. У студзені — сакавіку ўведзена ў эксплуатацыю 929,2 тыс. кв. м агульнай плошчы жылля, высокі тэмп па будаўніцтве адзначаецца ў Брэсцкай (23,9% да гадавога задання) і Мінскай (23,1%) абласцях. Увод у эксплуатацыю жылля, якое будуецца з дзяржаўнай падтрымкай, склаў 177,1 тыс. кв. м, ці 23,9% ад гадавога задання. Што датычыцца арэнднага жылля, то па выніках першага квартала ўведзена ў эксплуатацыю 49,4 тыс. кв. м такога жылля, або 11, 2% ад гадавога задання, з іх для вайскоўцаў — 23, 6 тыс. кв. м, ці 11,9% ад задання.

Паводле БЕЛТА