Першае, што было адзначана ўдзельнікамі мерапрыемства, гэта тое, што па выніках 2025 года ў краіне зафіксавана найменшая колькасць зарэгістраваных злачынстваў у сферы здзелак з нерухомасцю з выкарыстаннем розных ашуканскіх схем і кібератак — каля 63,9 тысячы злачынстваў.

«Пры агульным зніжэнні ўзроўню злачыннасці доля кіберзлачынстваў няўхільна расце. Калі летась яна складала каля 30% (прыкладна 20 тысяч выпадкаў), то за першае паўгоддзе 2026-га гэты паказчык дасягнуў ужо 35%. Абсалютная большасць кіберзлачынстваў — 96% — здзяйсняецца супраць уласнасці з карыслівых меркаванняў. Пры гэтым больш за палову з іх (каля 56%) складаюць дыстанцыйныя махлярствы з выкарыстаннем сеткі Інтэрнэт, сацыяльных сетак і месенджараў», — паведаміў начальнік галоўнага ўпраўлення лічбавага развіцця папярэдняга следства цэнтральнага апарату Следчага камітэта Андрэй Матолька.

Акрамя гэтага, Матолька падкрэсліў, што ў першым паўгоддзі 2026 года ўрон, нанесены грамадзянам у выніку кібератак, павялічыўся на 59 % у параўнанні з аналагічным перыядам мінулага года.

Па словах старшага следчага па асабліва важных справах галоўнага ўпраўлення лічбавага развіцця папярэдняга следства Следчага камітэта Таццяны Шаюк, ёсць нямала прыкладаў, калі пацярпелыя прадавалі кватэры і дамы, а атрыманыя грошы пераводзілі ашуканцам:

У прыватнасці, яна расказала аб такіх фактах:

у Брэсцкім рэгіёне маці і сын пад уздзеяннем маніпуляцый рэалізавалі кватэру, пазбавіўшыся больш за 100 тысяч рублёў, пасля чаго па ўказанні куратараў здзейснілі падпал;

у Мінску 75-гадовы мясцовы жыхар прадаў жыллё, перадаў атрыманыя сродкі і асабістыя зберажэнні зламыснікам, пасля чаго быў уцягнуты імі ў злачынную дзейнасць у якасці кур’ера;

у Гродне жанчына пасля продажу кватэры і пераводу грашовых сродкаў на рахункі аферыстаў пад іх ціскам запісала відэазварот экстрэмісцкага характару.

Таццяна Шаюк падкрэсліла, што злачынцы прымяняюць комплекс дэструктыўных методык, накіраваных на поўнае фінансавае спусташэнне грамадзян — ад пазбаўлення іх нерухомай маёмасці да прымусу да атрымання даўгавых абавязацельстваў у знаёмых і афармлення крэдытаў. Згодна з матэрыяламі крымінальных спраў, якія знаходзяцца цяпер у вытворчасці следчых падраздзяленняў, пад уздзеяннем ашуканцаў пацярпелымі да гэтага моманту рэалізаваны ў агульнай складанасці 41 кватэра, адзін жылы дом і адзін аўтамабіль.

У той жа час Шаюк адзначыла, што ў некаторых выпадках дзякуючы пільнасці натарыусаў і рыэлтараў здзелкі па продажы нерухомасці ўдалося своечасова заблакіраваць. Паводле яе слоў, згодна з праведзеным аналізам, з 44 вывучаных фактаў продажу маёмасці пад уздзеяннем псіхалагічнага ціску ў 10 выпадках крадзеж грашовых сродкаў грамадзян быў паспяхова прадухілены на стадыі афармлення дакументаў.

Намеснік начальніка ўпраўлення лічбавізацыі папярэдняга следства Пётр Зарэцкі расказаў аб тэхнічным баку пытання. Ён адзначыў, што злачынцы актыўна выкарыстоўваюць інфармацыйна-камунікацыйныя тэхналогіі, штучны інтэлект і deepfake-тэхналогіі (напрыклад, відэазванкі з падробкай твараў службовых асоб праваахоўных органаў) для павышэння пераканаўчасці сваіх патрабаванняў.

«Праваахоўнымі органамі прымаюцца ўсебаковыя меры па раскрыцці злачынстваў, аднак спецыфіка такіх злачынстваў заключаецца ў іх трансгранічным характары — абсалютная большасць нападаў каардынуецца з-за мяжы. У існуючым геапалітычным становішчы прыцягнуць такіх асоб да адказнасці вельмі складана. Менавіта таму сёння крытычна важна спрацаваць на апярэджанне: пазбавіць злачынцаў інструментаў учынення злачынстваў і правесці дбайную работу па прафілактыцы сярод насельніцтва», — падкрэсліў Пётр Зарэцкі.

А супрацоўнік групы псіхалагічнай работы і псіхафізіялагічных даследаванняў Следчага камітэта Дзмітрый Вітко падрабязна разабраў псіхалагічныя метады выяўлення асоб, кіраваных злачынцамі, і спыніўся на ключавых правілах выбудоўвання дыялогу з імі.

Спецыяліст патлумачыў: ахвяры ашуканцаў часта вераць, што сапраўды ўдзельнічаюць у «сакрэтнай аперацыі».

Удзельнікі круглага стала выказалі прапановы па ўдасканаленні гэтай сферы ў мэтах супрацьдзеяння махлярству. Было адзначана, што заканадаўства ў сферы рыэлтарскай дзейнасці абавязвае абараняць інтарэсы спажыўца і перашкаджаць заключэнню здзелак, якія могуць быць прызнаны несапраўднымі.

Была падтрымана неабходнасць прыняцця рыэлтарамі, натарыусамі, рэгістратарамі кадастравых агенцтваў мер па выяўленні прыкмет знаходжання грамадзян пад уздзеяннем ашуканцаў і правільнага рэагавання пры выяўленні такіх фактаў.

Па матэрыялах галоўнага ўпраўлення лічбавага развіцця папярэдняга следства цэнтральнага апарату Следчага камітэта.