Патокі падарожнікаў могуць фарміраваць магутны сегмент плацежаздольнага попыту. Пройдземся па лічбах. У 2022 годзе было праведзена сур’ёзнае даследаванне па ўплыве турызму на макраэканамічныя паказчыкі. Тады ў краіну прыехала каля 4,9 мільёна гасцей. У цэлым яны сфарміравалі каля 1,9 % ВУП. Пры гэтым выдаткі на пасажырскі транспарт гасцей краіны склалі 0,51 % ВУП, на гасцініцы і іншыя сродкі размяшчэння — 0,22 %, грамадскае харчаванне — 0,29 %, спажывецкія тавары і прадукты харчавання — 0,28 %. Доля ў ВУП гандлю складае каля 10 %. Таму нашы госці ў 2022 годзе забяспечылі каля 3 % дабаўленай вартасці айчыннаму рытэйлу. Ужо тады гэта была досыць сур’ёзная лічба, каб звярнуць на яе ўвагу. Летась, паводле папярэдніх ацэнак, уязны турыстычны паток павялічыўся да 8 мільёнаў чалавек (у 1,6 раза больш, чым у 2022-м). Адпаведна, расце і ўплыў турызму на макраэканамічныя паказчыкі.

Па розных ацэнках у сярэднім кожны замежнік, які прыязджае ў Беларусь, выдаткоўвае каля 120–150 долараў у эквіваленце ў дзень. І частка гэтых грошай — каля 20 %, трапляе на спажывецкі рынак. У сярэднім працягласць знаходжання на нашай тэрыторыі замежных падарожнікаў складае каля 4 дзён. Значыць, кожны прыезджы пакідае ў беларускіх крамах 100–130 долараў, або 300–400 рублёў. Гэта каля 2,5-3 мільярдаў рублёў дадатковага плацежаздольнага попыту, або каля 2,5-3 % тавараабароту забяспечваюць госці нашай краіны. І гэты паказчык будзе расці з развіццём турыстычнай галіны, якая прадугледжана ў Праграме сацыяльна-эканамічнага развіцця да 2030 года. Мяркуецца, што амаль двухразовы рост долі ў ВУП індустрыі гасціннасці будзе дасягацца ў першую чаргу за кошт павышэння якасных характарыстык: павелічэння працягласці знаходжання гасцей у нашай краіне і павышэння сярэдніх выдаткаў кожнага турыста. Іншымі словамі, павелічэння колькасці прапаноў, ад якіх нашы госці не змогуць адмовіцца.

Турызм фарміруе на спажывецкім рынку ўжо асобны і вельмі сур’ёзны сегмент, канал рэалізацыі айчынных тавараў. Прычым канал высокамаржынальны. Напэўна, многія беларусы сутыкаліся з турыстамі ў гіпермаркетах. Іх вельмі лёгка вызначыць па складзе тавараў у кошыку: шмат прэміяльных прадуктаў, нярэдка ў сувенірных упакоўках. З пункту гледжання вытворцаў і прадаўцоў «сувенірка» — самая маржынальная прадукцыя ў партфелі. І ёсць магчымасць павялічыць аб’ёмы яе рэалізацыі. Атрымліваецца своеасаблівы дадатковы інструмент экспарту, толькі ў родных сценах. Вядома, продажы ўнутры краіны значна больш выгадныя, чым за мяжой: адсутнічаюць бар’еры, выдаткі на лагістыку, камісіі гандлёвым пасрэднікам.

Як бачыцца, турызм — унікальная магчымасць узмацніць прасоўванне нашай прадукцыі на знешніх рынках — асабліва на расійскі. Па-першае, госці з гэтай краіны дамінуюць сярод падарожнікаў. Па розных ацэнках, іх доля перавышае 80 %. І калі летась да нас прыехала каля 6 мільёнаў турыстаў з Расійскай Федэрацыі, то гэта, між іншым, амаль 5 % насельніцтва гэтай краіны. Фактычна ў нашых вытворцаў ёсць магчымасць рэкламаваць на ўласнай тэрыторыі свае брэнды. Так, гэта патрабуе выдаткаў. Але несупастаўляльныя з тымі, якія патрабуюцца на рэкламныя кампаніі ў Расіі, каб глыбока ахапіць супастаўную аўдыторыю спажыўцоў. Тым больш турыстычны канал прасоўвання эфектыўны ў электронны век, калі лічбавыя платформы паступова захопліваюць спажывецкі рынак. Калі турысту спадабаліся беларускія цукеркі, пернікі, тэкстыль або іншыя тавары, ён іх без праблем можа набыць праз Wіldberrіes або Ozon. Іншае пытанне, што на гэтых пляцоўках неабходна прысутнічаць. І не проста выставіць сваю прадукцыю, але і забяспечыць тыя ці іншыя рэжымы аддаленай камунікацыі са сваімі спажыўцамі. Гэта таксама патрабуе пэўных намаганняў і некаторых выдаткаў, але сучасныя электронныя сродкі камунікацыі робяць гэтыя мерапрыемствы не настолькі дарагімі і складанымі, каб актыўна не выкарыстоўваць такую дадатковую магчымасць.

Аляксей Клімаў.