Зручны фінансавы інструмент

Намеснік старшыні праўлення Нацыянальнага банка Андрэй КАРТУН адзначыў, што лізінгавы рынак штогод расце. Паводле яго слоў, гэты фінансавы інструмент прадпрыемства выбіраюць усё больш актыўна — у першую чаргу для абнаўлення абсталявання. Расце папулярнасць лізінгу і сярод фізічных асоб.

— У абноўленым законе замацавана вызначэнне, што лізінг — гэта фінансавая паслуга. Маёмасць, якую хоча атрымаць фізічная або юрыдычная асоба, перадаецца яму ў доўгатэрміновае карыстанне. Лізінгавая кампанія ўкладвае грошы ў набыццё патрэбнай кліенту маёмасці, — падкрэсліў эксперт.

Такім чынам лізінгаатрымальнік выбірае прадаўца і прадмет лізінгу, а лізінгадавец купляе маёмасць і перадае яе ў карыстанне з правам выкупу. Як адзначылі ў эфіры праграмы, гэты інструмент адрозніваецца большай даступнасцю, меншай колькасцю бюракратычных працэдур, індывідуальным падыходам да кліента (могуць прымяняцца гнуткі графік плацяжоў, гарантыя, сэрвіснае абслугоўванне і г. д.).

— Мы бачым вялікую гнуткасць інструментаў. Банкі ў сілу шэрагу прычын дазволіць сабе такое не могуць. Пры атрыманні крэдыту ў вас ёсць фіксаваныя плацяжы, працэнты і гэтак далей. З лізінгавай кампаніяй можна дамовіцца на індывідуальны графік. Напрыклад, вы фермер і купляеце камбайн, разумееце сезоннасць. Лізінгавая кампанія можа пайсці на тое, каб пікавыя плацяжы прыпадалі на лета. Калі вы купляеце транспарт, можна дамовіцца на гарантыйнае сэрвіснае абслугоўванне і гэтак далей. Вы таксама сэканоміце свой час, — пералічыў перавагі Андрэй Картун.

Эксперты падкрэслілі, што каштоўнасць лізінгу заключаецца ў яго максімальнай дастасавальнасці для малога бізнесу.

— Калі такія прадпрыемствы прыходзяць у банк, ім задаюць мноства пытанняў аб бізнес-плане, мінулым вопыце, крэдытнай гісторыі, забеспячэнні і гэтак далей. І гэта лагічна, таму што банк распараджаецца не ўласнымі, а часцей за ўсё пазыковымі грашыма і выдае іх у карыстанне крэдытаатрымальніку. 

А той выкарыстоўвае іх па сваім гледжанні. Лізінг трохі спрашчае гэты ланцужок. Малым прадпрыемствам з нулявой крэдытнай гісторыяй значна прасцей стартаваць з выкарыстаннем інструментаў лізінгу і паказаць вынікі. І такія прыклады ў краіне ёсць, — звярнуў увагу старшыня Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па эканоміцы, бюджэце і фінансах Раман БРОДАЎ.

Аўто і бытавая тэхніка

У Беларусі ў 2025 годзе доля фізічных асоб у лізінгавых здзелках перавысіла 30 %. Пра тое, што людзі набываюць у лізінг часцей за ўсё, расказаў дырэктар Асацыяцыі лізінгадаўцаў Беларусі, старшыня трацейскага суда «Лізінгавая арбітражная палата» Сяргей ШЫМАНОВІЧ.

Ён назваў тры катэгорыі тавараў. 

Першая — транспартныя сродкі.

— На іх прыпадае 73 % ад усёй пераданай маёмасці. Летась было перададзена больш за 30 тысяч транспартных сродкаў фізічным асобам, з іх 98 % — легкавыя аўтамабілі, — паведаміў ён. — Далей ідуць іншыя тавары народнага спажывання: тэлевізары, халадзільнікі — усё, што неабходна ў паўсядзённым жыцці і ў побыце. Кошт перададзеных тавараў гэтай катэгорыі склаў 363 мільёны рублёў (21 % ад усяго аб’ёму). Трэці сегмент — сацыяльна накіраваны — пакуль не атрымаў вялікага развіцця — гэта лізінг жылой нерухомасці. Было перададзена 186 аб’ектаў жылой нерухомасці на 62 мільёны рублёў (каля 3,5 %). Гэта асноўныя катэгорыі.

Эксперт асабліва адзначыў, што аўтамабілі карыстаюцца папулярнасцю пры набыцці ў лізінг.

— Лізінгавыя арганізацыі могуць прапанаваць некаторыя выключныя праграмы, якія практычна не маюць на ўвазе падаражэння. Такіх праграм шмат. Выкарыстоўваючы пагадненні з партнёрамі, лізінгавыя арганізацыі прапануюць насельніцтву такія прадукты, — падкрэсліў Сяргей Шымановіч.

Госці праграмы таксама падзяліліся рэкамендацыямі для жадаючых аформіць лізінгавую здзелку.

— Закон дакладна прапісвае, якія ўмовы павінны быць у дамове. Асноўная рэкамендацыя — перш чым падпісаць дамову, трэба добра азнаёміцца з яе ўмовамі. Уважліва чытайце дамову, — параіў дырэктар Асацыяцыі лізінгадаўцаў Беларусі.

Раман Бродаў рэкамендаваў перш за ўсё ўважліва пралічыць свае патэнцыяльныя даходы і выдаткі:

— Прычым пралічыць іх лепш з пэўнай доляй песімізму, не перабольшваючы рэальныя даходы, нават калі вельмі хочацца нешта набыць у лізінг. Пры гэтым да выдаткаў варта падысці кансерватыўна. Гэта значыць, пралічыце выдаткі па лізінгу не толькі па той стаўцы, якая ёсць, але і на выпадак, калі яна зменіцца. Не думайце, што лізінгавыя плацяжы па аўтамабілі — гэта адзіная фінансавая нагрузка. Аўтамабіль давядзецца абслугоўваць, гэта таксама часта недаацэньваюць. Я прапанаваў бы падыходзіць да планавання сваіх даходаў і выдаткаў з умераным кансерватызмам хоць бы на аглядную перспектыву.

Андрэй Картун дадаў:

— Трэба параўнаць, які інструмент для вас больш выгадны. Кошт аўтамабіля з гадамі зніжаецца. Калі праз пяць гадоў, напрыклад, нешта адбудзецца і вы дамовіцеся аб тым, што можна прадаць машыну, вы не атрымаеце тых сродкаў, на якія разлічвалі першапачаткова. Гэта таксама трэба пралічваць, патрэбна ўсё ўзважыць. Часам і крэдыт можа быць больш прыдатным варыянтам. Усё індывідуальна.

Хто і за што плаціць

Эксперты развеялі галоўныя міфы аб лізінгу і адказалі на папулярныя пытанні. Напрыклад, адзін з міфаў: на аўто, узятым у лізінг, нельга выехаць за мяжу.

— Юрыдычных абмежаванняў на выкарыстанне аўтамабіля для выезду за мяжу няма. Галоўнае, каб гэта не быў выезд на пастаяннае месца жыхарства. Абмежаванні датычацца толькі змены ўласніка. У тэхнічным пашпарце вызначаны ўладальнік, а не лізінгавая кампанія. Таму чалавек не можа вывезці аўтамабіль у іншую краіну і прадаць яго, а вось з’ездзіць у іншую краіну, напрыклад на адпачынак, можна, — растлумачыў Раман Бродаў.

Ён таксама адказаў на пытанне, на каго лягуць страты ў выпадку ДТЗ з аўтамабілем, узятым у лізінг:

— Трэба вывучаць дамову, але па агульным правіле выдаткі нясе вінаваты. Часцей за ўсё лізінгавая кампанія не перадае аўтамабілі фізічным асобам без адпаведнага страхавання. Так, праграма КАСКО каштуе даражэй, але дазваляе пазбегнуць спрэчак аб тым, хто павінен плаціць. Сама лізінгавая кампанія разглядам шкоды не займаецца, гэта з’яўляецца абавязкам страхавой кампаніі.

З гэтым звязана наступнае хвалюючае многіх пытанне: ці праўда, што страхаваць лізінгавую маёмасць абавязкова?

— Страхаванне неабавязкова, але пажадана. Гэта зніжае рызыкі лізінгаатрымальніка. Ці прапусцяць здзелку без страхоўкі, залежыць ад палітыкі лізінгавай арганізацыі. Такое здараецца, хоць і нячаста, — адзначыў Сяргей Шымановіч.

Ён таксама растлумачыў, ці сапраўды аформіць лізінг прасцей, чым атрымаць банкаўскі крэдыт:

— Так, гэта праўда. Цяпер лізінг, асабліва на недарагія тавары, можна аформіць за дзень з моманту звароту.

Андрэй Картун дадаў, што ўмовы залежаць ад канкрэтнай сітуацыі. Ён адказаў на пытанне, чаму некаторыя кампаніі прапануюць лізінг з нулявым падаражэннем, без першапачатковага ўнёску.

— Гэта вынік дамоўленасцяў, партнёрская праграма паміж вытворцам і лізінгавай кампаніяй. Калі лізінгавая кампанія атрымлівае ў вытворцы дадатковую зніжку, то яна можа прапанаваць ільготныя ўмовы. Лізінг у гэтым плане больш гнуткі, чым крэдыт, — рэзюмаваў Андрэй Картун.