Нагадаем храналогію. 21 кастрычніка 2025 года Савет Міжнароднай федэрацыі лыжнага спорту і снаўборда (FIS) прыняў рашэнне не дапускаць беларускіх і расійскіх спартсменаў да міжнародных стартаў нават у нейтральным статусе. Беларускі лыжны саюз з такім станам спраў мірыцца не стаў і падаў апеляцыю ў Спартыўны арбітражны суд (CAS). І ўжо 2 снежня CAS адмяніў рашэнне Савета FIS. Беларускія спартсмены-лыжнікі атрымалі магчымасць удзельнічаць у кваліфікацыйных спаборніцтвах, у сумленнай спартыўнай барацьбе адбірацца на Алімпійскія гульні. У выніку — пяць ліцэнзій. Старшыня Беларускага лыжнага саюза Аляксандр Грэбнеў у інтэрв’ю БелТА расказаў падрабязнасці гэтага няпростага шляху да мэты.

— Аляксандр Сяргеевіч, тры ліцэнзіі ў фрыстайле, па адной у лыжных гонках і гарналыжным спорце — гэта максімум, на які можна было разлічваць у цяперашніх умовах?

— Як чалавек, які любіць спорт, я вельмі задаволены вынікам адбору на Алімпійскія гульні. Як кіраўнік не магу яго прыняць, таму што мне хацелася больш ліцэнзій. Але я разважна ацэньваю сітуацыю і разумею, што ёсць нацыянальная квота. І калі яна адна, значыць адна. У час адбору было вельмі шмат складанасцей. Напрыклад, Ганна Мачахіна ляцела на этап Кубка свету ў Давос з Цюмені — правяла суткі ў дарозе, змяніла некалькі самалётаў. На наступны дзень пасля прыезду выйшла на старт і заваявала ліцэнзію. У гэтым алімпійскім цыкле ў лыжных гонках міжнароднымі федэрацыямі ўведзена забарона на выкарыстанне фтору ў падрыхтоўцы лыж. Давялося аператыўна адаптавацца да новых правіл. Нюансаў і праблем было вельмі шмат. Але важны вынік — нашы спартсменкі будуць выступаць на Алімпійскіх гульнях. Ужо той факт, што мы да іх дапушчаны, сведчыць аб тым, што лёд крануўся. Далей мы будзем працаваць над тым, каб нашы спартсмены выступалі з дзяржаўнымі сімваламі, якія павінны быць па праву. Зрухі ёсць. Напрыклад, юніёраў ужо дапусцілі на міжнародныя старты са зняццем усіх абмежаванняў. Вядома, Кірсці Ковентры (прэзідэнт Міжнароднага алімпійскага камітэта. — Заўвага БЕЛТА) і яе камандзе не ўдасца вырашыць усе праблемы адразу, усё прыйдзе паступова. Мы ж у сваю чаргу не закрываем дзверы, падтрымліваем стасункі і заўсёды гатовы канструктыўна за сталом перагавораў з апорай на прававыя аспекты знаходзіць варыянты вырашэння праблем.

— Перамога Беларускага лыжнага саюза ў барацьбе за права адабрацца на Алімпійскія гульні пацвярджае, што права і справядлівасць на баку беларускага спорту...

— Перыяд з кастрычніка па снежань 2025 года — гэта тры месяцы, пражытыя ў баявым рэжыме. Але зрабіць інакш мы проста не маглі. У беларускай лыжнай сям’і прынята дапамагаць і падтрымліваць адзін аднаго. Для мяне як старэйшага ў гэтай сям’і і маіх калег няма нічога важней, чым нашы спартсмены, якія павінны выступаць на Алімпійскіх гульнях. Галоўнае для нас, каб спартсмены адчувалі, што яны не адзінокія, адчувалі клопат дзяржавы і сваёй лыжнай сям’і. І мы, спартыўныя функцыянеры, павінны несці за гэта адказнасць, зладжана і своечасова рэагаваць на знешнія выклікі і пагрозы. Ключавы знешні выклік здарыўся 21 кастрычніка, калі FIS прадоўжыў наша адхіленне ад міжнародных стартаў. Змірыцца з такім рашэннем, ды яшчэ і ў алімпійскі сезон, было немагчыма, і мы пачалі барацьбу. Першы бой наша каманда дала сумненням, ці падаваць апеляцыю, таму што гэта складана і дорага, а ўпэўненасці ў паспяховым выніку няма. Другі бой быў непасрэдна ў Спартыўным арбітражным судзе. Трэці бой — за нашых нейтральных атлетаў, чацвёрты бой трэба было вытрымаць, каб прарвацца на адборачныя турніры. Усё жыццё — барацьба, гэта чыстая праўда. Выхаваныя ў такой парадыгме, мы змагаемся, выносім усе складанасці, як гэта ўмеюць рабіць беларускія атлеты. І мы адчуваем падтрымку, не толькі ўнутры нашай лыжнай сям’і, але і падтрымку ад дзяржавы, ад Міністэрства спорту, ад Нацыянальнага алімпійскага камітэта. Наперадзе самы галоўны бой — алімпійскі. Я ніколькі не сумняваюся, што нашы дзяўчаты яго вытрымаюць. Я вельмі рады, што наша спартыўная дэлегацыя ў Год беларускай жанчыны складаецца з жанчын. Як мужчына я ўдзячны Прэзідэнту за тое, што алімпійскі 2026 год у нашай краіне аб’яўлены Годам беларускай жанчыны, таму што нашы дзяўчаты здольны на многае.

— Ці дазволена праводзіць міжнародныя спаборніцтвы па лыжных відах спорту на тэрыторыі Беларусі?

— Так, нам дазволена праводзіць на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь міжнародныя спаборніцтвы па лыжных відах спорту сярод спартсменаў усіх узроставых катэгорый. Аднак праблема ў тым, што гэта рашэнне Міжнароднага алімпійскага камітэта мае рэкамендацыйны характар, а яго выкананне аддадзена на водкуп міжнародным федэрацыям па відах спорту. У нас наладжана канструктыўнае супрацоўніцтва з FIS, палкі ў колы нам ніхто не ўстаўляе. Думаю, і далей рашэнні будуць прымацца на нашу карысць. Паступова ўсё вернецца на свае месцы. Я не сумняваюся, што ў хуткім часе ў Раўбічах будуць праходзіць спаборніцтвы па фрыстайле, мы зноў будзем праводзіць кантынентальныя кубкі па лыжных гонках. Упэўнены, мы прымем спаборніцтвы па іншых цікавых дысцыплінах, якія гэтыя чатыры гады развівалі. Напрыклад, гонкі на лыжаролерах. У нас створана каманда па скачках на лыжах з трампліна, на юніёрскім першынстве Расіі двое з трох нашых спартсменаў стаялі на п’едэстале. Гэта азначае, што ў нас ёсць рэзерв, з якім можна і трэба працаваць, і мы, безумоўна, будзем гэта рабіць. Работа кіпіць. Я ўпэўнены, што ў будучым у нас будзе больш лыжных відаў спорту, больш спартсменаў і наша прадстаўніцтва ад Алімпіяды да Алімпіяды будзе толькі павялічвацца.

— Гульні ў Італіі — вашы першыя Алімпійскія гульні ў статусе старшыні Беларускага лыжнага саюза. Хвалюецеся?

— Мне здаецца, я ніколі так ні за каго не хваляваўся, як за сваіх спартсменаў на Алімпійскіх гульнях. Хваляваўся і раней, з’яўляючыся генеральным сакратаром Беларускага саюза. У старшыні хвалявання яшчэ больш, таму што адказнасць вышэйшая. Я ўсёй душой веру ў сваіх спартсменаў, веру ў тое, што яны справяцца з усімі складанасцямі. Усяго прадугледзець немагчыма. Але і баяцца складанасцей мы не прывыклі. У спорце наогул трэба быць смелымі і моцнымі духам, бо, як сказаў Прэзідэнт, сёння паважаюць толькі сілу.