За апошнія 50 гадоў вакцыны выратавалі больш за 150 мільёнаў жыццяў — і не выпадкова, а таму, што людзі з іх дапамогай абараняюць сябе і сваіх блізкіх. Прышчэпкі прадухіляюць больш за 30 небяспечных для жыцця захворванняў і інфекцый, што дапамагае людзям усіх узростаў жыць даўжэй і здаравей. У цяперашні час імунізацыя прадухіляе ад 3,5 да 5 мільёна смерцяў штогод ад такіх хвароб, як дыфтэрыя, слупняк, коклюш, гепатыт А і В, грып і адзёр.

Еўрапейскі тыдзень імунізацыі, як і сусветны, адзначаецца ў апошні тыдзень красавіка. У гэтым годзе мерапрыемствы ў рамках 20-га юбілейнага тыдня праходзяць з 19 па 25 красавіка пад лозунгам «Вакцыны прыносяць вынік — для кожнага пакалення».

У той час як краіны, якія развіваюцца, змагаюцца за тое, каб атрымаць вакцыны, у развітых дзяржавах узнікаюць іншыя праблемы: насельніцтва, у сувязі з нізкім узроўнем інфекцыйнага захворвання, супакоілася, і некаторыя пачынаюць адмаўляцца ад правядзення прышчэпак. 

— Ілжывая ўпэўненасць у адсутнасці карысці ад вакцынацыі і адмова ад імунізацыі могуць прывесці да ўздыму вакцынакіруемых інфекцый, у чым мы ўсе мелі магчымасць пераканацца ў апошнія гады, калі з прычыны шматлікіх адмоў ад прышчэпак назіраўся рост захворвання на адзёр. У 2024 годзе ў краінах Еўропы і Цэнтральнай Азіі зарэгістравана больш за 127 412 тысяч выпадкаў адру, у 2025-м — 33 998 выпадкаў, — прыводзіць лічбы ўрач-эпідэміёлаг Рэспубліканскага цэнтра гігіены і эпідэміялогіі ДФіТ МУС Беларусі Аксана БАЯРКІНА.

Вакцынацыя бяспечная, бо ўсе вакцыны праходзяць строгія выпрабаванні, перш чым яны будуць адобраны для выкарыстання, а таксама рэгулярна пераглядаюцца і ўвесь час кантралююцца на прадмет пабочных эфектаў.

— Вакцыны забяспечваюць лепшы імунітэт, чым натуральныя інфекцыі. Хоць імунны адказ на вакцыну аналагічны імуннаму адказу, выкліканаму натуральнай інфекцыяй, ён менш рызыкоўны, паколькі прышчэпкі не падвяргаюць людзей рызыцы патэнцыяльных ускладненняў захворвання, — тлумачыць урач.

• У Беларусі згодна з Нацыянальным календаром прафілактычных прышчэпак, фінансаванне якога ажыццяўляецца на дзяржаўным узроўні, ажыццяўляецца вакцынапрафілактыка 12 інфекцыйных захворванняў: туберкулёзу, віруснага гепатыту В, дыфтэрыі, слупняку, коклюшу, поліяміеліту, гемафільнай і пнеўмакокавай інфекцыі, адру, эпідэмічнага паратыту, краснухі, грыпу. Акрамя таго, прышчэпкі праводзяцца па эпідэмічных паказаннях супраць 21 інфекцый (асобным прафесійным групам; асобам, якія жывуць на тэрыторыі з высокім узроўнем захворвання прыродна-ачаговымі інфекцыямі; кантактным у ачагах інфекцый; пры выездзе ў краіны, неспрыяльныя па жоўтай ліхаманцы і г. д.), у тым ліку супраць віруса папіломы чалавека, клешчавага энцэфаліту, пнеўмакокавай інфекцыі, лептаспірозу, тулярэміі.

У галіне вакцын усё яшчэ назіраецца прагрэс: новая вакцына супраць ліхаманкі дэнге ў цяперашні час ліцэнзавана ў некалькіх краінах Афрыкі. Маецца інфармацыя аб атрыманні дазволу на клінічнае прымяненне ў Расіі другой персаналізаванай анкавакцыны ўласнай вытворчасці, прызначанай для лячэння коларэктальнага раку. З 2025 года ў нашай краіне дзяўчынак 11 гадоў пачалі прышчэпліваць супраць віруса папіломы чалавека.

Важна памятаць, што абарона, атрыманая ў дзяцінстве, з часам слабее. Дарослым таксама неабходна вакцынавацца, каб падтрымліваць імунітэт і прадухіляць цяжкія наступствы інфекцый.

Якія прышчэпкі робяць дарослым?

Дадатковая вакцынацыя супраць дыфтэрыі і слупняку праводзіцца кожныя 10 гадоў (з 26 і да 66 гадоў), яна неабходна для падтрымання эфектыўнага імунітэту.

Штогадовая вакцынацыя супраць грыпу асабліва важная асобам з груп рызыкі — пацыентам з хранічнымі захворваннямі і імунасупрэсіяй, асобам старэйшым за 65 гадоў, цяжарным, асобам з устаноў з кругласутачным знаходжаннем — з прычыны сваёй эфектыўнай абароны супраць ускладненняў.

Для асоб, якія знаходзяцца ў кантакце з хворым гепатытам В (напрыклад, члены сям’і), неабходна правядзенне вакцынацыі для забеспячэння абароны ад наступнага заражэння.

Як прыняць удзел?

Спецыялісты рэкамендуюць кожнаму жыхару выканаць некалькі простых крокаў:

• Праверыць прышчэпачны статус — свой і сваіх дзяцей.

• Звярнуцца да ўрача для атрымання індывідуальных рэкамендацый.

• Давяраць толькі правераным крыніцам інфармацыі, каб не стаць ахвярай дэзынфармацыі.

Алена КРАВЕЦ