Як бы імкліва ні развіваліся лічбавыя тэхналогіі, аднак кніга, падручнік, дапаможнік — гэтыя крыніцы інфармацыі, як цяпер прынята казаць, на папяровым носьбіце, былі і застаюцца галоўнымі памочнікамі ў вучобе. Таму сістэма адукацыі ў цэлым і ўстановы, якія займаюцца навукова-метадычным забеспячэннем агульнай сярэдняй адукацыі, старанна сочаць за тым, каб вучэбныя праграмы былі актуальнымі і своечасова абнаўляліся. Мы вырашылі пагартаць свежанькія падручнікі і дапаможнікі разам з начальнікам метадычнага цэнтра ДУА «Акадэмія адукацыі» Людмілай РАМАНОЎСКАЙ.
Выхоўваем патрыётаў
Да новага 2026 — 2027 навучальнага года Акадэмія адукацыі сумесна з Міністэрствам адукацыі і выдавецтвам «Адукацыя і выхаванне» падрыхтавалі 28 навучальных дапаможнікаў — адзін новы і 27 перавыдадзеных, расказвае Людміла Георгіеўна:
— Але перш чым спыніцца на падрабязнасцях, хачу сказаць пра галоўнае — асноўным кірункам удасканалення падручнікаў і дапаможнікаў для нас з’яўляецца іх выхаваўчы патэнцыял. Мы фарміруем грамадзяніна і патрыёта не толькі на ўроках рускай літаратуры і гісторыі, але і на ўроках хіміі, фізікі і іншых навучальных прадметаў. І таму ў падручнік уключаецца матэрыял, які выклікае пачуццё гонару ў нашых навучэнцаў за дасягненні суверэннай Беларусі.
У гэтым годзе абнавілася вучэбная праграма для 6-9-га класаў.
— З’явілася новая тэма, якая называецца «Выкарыстанне тэхналогій штучнага інтэлекту», — дзеліцца спецыяліст акадэміі. — Мы перавыдалі вучэбны дапаможнік для 8-га класа з улікам гэтай тэмы, і ў гэтым годзе будзем вучыць школьнікаў працаваць з тэхналогіямі штучнага інтэлекту, правільна ацэньваць інфармацыю, якую яны атрымліваюць, крытычна да яе ставіцца і, адпаведна, потым правільна выкарыстоўваць у паўсядзённым жыцці.

Людміла Раманоўская асабліва адзначае, што вялікая ўвага будзе ўдзелена абароне персанальных даных навучэнцаў.
Яшчэ адна вучэбная праграма, якая абноўлена да новага навучальнага года, — па прадмеце «Дапрызыўная і медыцынская падрыхтоўка».
— У гэты модуль уключаны новы раздзел, новая тэма, якая называецца «Беспілотныя лятальныя апараты», — тлумачыць начальнік метадычнага цэнтра. — Тэму будуць асвойваць вучні 10-га класа.
Навігатар па свеце ведаў
Па словах спецыяліста Акадэміі адукацыі, працягваецца работа таксама над удасканаленнем структуры навігацыйнага апарата падручнікаў:
— У навучальныя дапаможнікі для 2-3-й ступені агульнай сярэдняй адукацыі абавязкова ўключаецца артыкул, як працаваць з імі. Прыводзяцца да аднастайнасці шрыфтавыя і каляровыя вылучэння. З новага — да гэтага навучальнага года рыхтуем да перавыдання дапаможнік па замежных мовах для 3-4-х класаў. Прадугледзелі вынас на фарзацах гэтых падручнікаў спісаў фармулёвак заданняў і практыкаванняў. Нам здаецца, гэта дапаможа дзецям і іх бацькам самастойна рабіць хатнія заданні.
Дапрацоўваецца і змест агульнага, дадатковага тэксту, візуальны шэраг.
— Да прыкладу, у падручніку па матэматыцы для 3-га класа кожны разварот забяспечаны фармулёўкай тэмы навучальнага задання, — працягвае Людміла Раманоўская. — Павялічана колькасць заданняў і практыкаванняў ва ўроках для адпрацоўкі ведаў. Дапрацаваныя фарзацы і ў навучальным дапаможніку па хіміі для 10-га класа — там размешчана Перыядычная сістэма хімічных элементаў Мендзялеева.

Ад спроб — да работы
Навінкай новага навучальнага года стане вучэбны дапаможнік па прадмеце «Асновы бяспекі жыццядзейнасці» для 4-га класа.
— У ім мы захавалі ўпадабаную ўсім рубрыку «Абмяркуем разам з бацькамі» і ўключылі ў дапаможнік практыка-арыентаваныя заданні, — кажа Людміла Георгіеўна.
Новы дапаможнік праходзіў апрабацыю летась у 14 установах агульнай сярэдняй адукацыі. Усё завяршылася паспяхова, і з 1 верасня гэтага года ён адпраўляецца на школьныя парты.
Падобная эксперыментальная практыка, па словах спецыяліста, выкарыстоўваецца пры выданні кожнага новага дапаможніка: у выданні, падрыхтаваным да тыражавання і выпуску, улічваюцца ўсе заўвагі і прапановы — і педагогаў, і навучэнцаў, якія працавалі з ім у пілотным фармаце.
— Навінка гэтага года распрацавана з улікам захавання пераемнасці з раней выдадзенымі кнігамі па АБЖ для 2-3-х класаў: іх структуры, зместу, метадычнай сістэмы і афармлення, — тлумачыць Людміла Раманоўская.
Каб выявіць тыповыя цяжкасці
Сёлета Акадэмія адукацыі сумесна з Рэспубліканскім інстытутам кантролю ведаў прааналізавалі вынікі цэнтралізаванага экзамену 2026 года. Але не для таго, каб вывесці статыстыку падрыхтоўкі і ведаў школьнікаў. Мэта была некалькі іншай — выявіць тыповыя цяжкасці вучняў пры выкананні заданняў па ўсіх вучэбных прадметах.
— Усе іх мы прааналізуем разам з аўтарамі школьных падручнікаў і распрацоўшчыкамі навучальных праграм, паспрабуем зразумець, якія змены як у навучальныя праграмы, так і ў навучальныя дапаможнікі неабходна ўнесці, каб матэрыял засвойваўся больш эфектыўна, — падкрэслівае Людміла Георгіеўна.
Падарунак першакласнікам ад Прэзідэнта

Штогод да новага навучальнага года «Акадэмія адукацыі» разам з выдавецтвам «Адукацыя і выхаванне» рыхтуюць кнігу «Беларусь — мая Радзіма» — падарунак першакласнікам ад Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Сёлета першакласнікі атрымаюць 5-е перагледжанае і дапоўненае выданне гэтага ўнікальнага падручніка з электронным дадаткам.
Алена ВІНАГРАДАВА
Фота Лізаветы ГОЛАД