Сёлета Сусветны эканамічны форум у Давосе прайшоў на фоне рэдкага спалучэння нявызначанасці і стомленасці ад ранейшых рэцэптаў: сусветная эканоміка не можа пахваліцца абнадзейвальным ростам, а канфлікты сталі штодзённасцю і абавязковым складнікам міждзяржаўных адносін.
Амерыканскае выданне Polіtіco прыйшло да высновы, што лейтматывам цяперашняга Сусветнага эканамічнага форуму ў Давосе сталі «ўзрушэнні і хаос».
На давоскім форуме сёлета было зроблена нямала гучных заяў, вымаўлена шмат правільных слоў. Зрэшты, як і заўсёды. Яны ў многім адлюстроўваюць перакананні, прыярытэты, а часам і страхі палітычных эліт.
Многім у Давосе, перш за ўсё дзякуючы свайму брутальнаму вобразу, запомніўся прэзідэнт Францыі. У цёмных акулярах-авіятарах ён, нібы Тэрмінатар або Рэмба, выглядаў і сапраўды даволі крута, гучна заяўляючы аб магутных інструментах, якія Еўропа можа выкарыстоўваць у супрацьстаянні з ЗША.
«ЗША спрабуюць аслабіць Еўропу і патрабуюць усё большых саступак... У Еўропы цяпер ёсць вельмі магутныя інструменты, і мы павінны выкарыстоўваць іх, калі нас не паважаюць», — сказаў Эмануэль Макрон, выступаючы ў Давосе.
А яшчэ напярэдадні стала вядома, што Францыя мае намер адхіліць запрашэнне ЗША далучыцца да Савета міру па Газе, на што кіраўнік Белага дома з’едліва заўважыў: Эмануэль Макрон і так нікому не патрэбен, таму што хутка ўсё роўна пакіне сваю пасаду.
Канцлер Германіі Фрыдрых Мерц быў больш стрыманы ў сваіх выказваннях. Ён дыпламатычна адрэагаваў на сітуацыю вакол Грэнландыі, на ўсялякі выпадак паабяцаўшы абараніць яе ад расійскай пагрозы.
Асцярожныя заявы Фрыдрыха Мерца эксперты тлумачаць моцнай залежнасцю Германіі ад ЗША. Злучаныя Штаты — галоўны знешнегандлёвы партнёр ФРГ. У 2025 годзе Германія экспартавала ў ЗША тавараў больш як на 135 млрд еўра. Паводле ацэнак інстытута Prognos, ад гандлю з Амерыкай залежыць каля
1,2 млн працоўных месцаў у ФРГ, гэта значыць, прыкладна кожнае дзясятае. Іншымі словамі, Германія — самая магутная эканоміка ў Еўропе і адначасова самая ўразлівая з васьмі еўрапейскіх краін, якім Дональд Трамп прыгразіў пошлінамі. Таму Берлін і рэагуе на магчымыя пагрозы асцярожна.
Вызначыўся ў Давосе і Уладзімір Зяленскі. Наогул, першапачаткова ляцець туды ён не збіраўся. Але ўсё ж паляцеў. За трыбунай форуму ён заявіў, што Украіна гатова абараніць Грэнландыю, затым адчытаў Еўропу і НАТА, а ў канцы і ўвогуле заклікаў даць «кухталя Віктару».
«Кожны Віктар, які жыве за кошт грошай Еўропы і ў той жа час спрабуе прадаваць еўрапейскія інтарэсы, заслугоўвае кухталя. І калі яму камфортна ў Маскве, гэта не азначае, што мы павінны дазволіць еўрапейскім сталіцам ператварыцца ў маленькія Масквы», — недвухсэнсоўна выказаўся Зяленскі.
На яго словы адрэагаваў прэм’ер-міністр Венгрыі Віктар Орбан: ён заявіў, што ў Давосе Уладзімір Зяленскі перайшоў рысу. Прэм’ер-міністр адзначыў, што з’яўляецца «свабодным чалавекам, які служыць венгерскаму народу», Зяленскага ж ён назваў «чалавекам у адчайным становішчы», які «ўжо чацвёрты год не можа ці не хоча» пакласці канец ваеннаму канфлікту, нягледзячы на ўсялякую дапамогу.
Пазней, размаўляючы з журналістамі, ён сказаў, што Венгрыя супраць уступлення Украіны ў ЕС. Таму Кіеў спрабуе ўмешвацца ва ўнутраныя справы Будапешта напярэдадні выбараў, разлічваючы, што да ўлады прыйдзе апазіцыя. «Думаю, у найбліжэйшыя 100 гадоў у Венгрыі не будзе парламента, які б прагаласаваў за ўступленне ўкраінцаў у Еўрапейскі саюз», — падкрэсліў венгерскі палітык.
У кулуарах Давоса і з высокіх трыбун удзельнікі форуму ўсе як адзін заяўлялі аб важнасці дыялогу для вырашэння канфліктаў і пошуку кансэнсусу. Ды і дэвіз цяперашняга СЭФ «Дух дыялогу» казаў сам за сябе. Хаця, варта прызнаць, гэты дэвіз нікога ні да чаго не абавязвае, нікога ні ў чым не абвінавачвае. Ён дазваляе ўсім выглядаць прыхільнікамі зносін і не мяняць пры гэтым сваіх падыходаў.
Хаця само паняцце дыялогу мяркуе не проста магчымасць выказацца і пачуць апанента, але і скарэкціраваць пазіцыю пад уплывам іншага боку. Гэтым разам на СЭФ такога амаль не назіралася: пазіцыі агучваліся, фіксаваліся і... заставаліся пры сваіх уладальніках. Пунктаў судакранання было мала.
Аб тым, што адсутнасць дыялогу стала нормай, а не выключэннем, гаворыць і чарговае незапрашэнне расійскай дэлегацыі на Сусветны эканамічны форум. Паводле неафіцыйных звестак, пытанне ўдзелу Расіі нават не разглядалася як прадмет дыскусіі.
Такім чынам, форум з дэвізам «Дух дыялогу» прайшоў без адной з ключавых краін, напрамую ўцягнутых у найсур’ёзнейшы міжнародны канфлікт. Атрымліваецца, заходняй, а дакладней еўрапейскай, элітай дыялог сёння разумеецца як размова толькі паміж сваімі. Але так справы не робяцца. Таму ўсё і вяртаецца на кругі свая — у эпоху шматпалярнага свету.
Паводле БелТА
