Свету ўласцівая глабалізацыя. Іншае пытанне, што гэты працэс працякае хвалямі: з усплёскамі і праваламі. Але інтэграцыя ў карпаратыўным сектары прысутнічае заўсёды, толькі мяняюцца формы, падыходы, архітэктуры. Таму казаць аб знікненні глабалізацыі, па вялікім рахунку, не варта. Яна працягваецца. Толькі не па тых лякалах развіцця міжнароднага бізнесу і гандлю, які быў раней. У сваім артыкуле, апублікаваным у «Эканамічным бюлетэні» навукова-даследчага эканамічнага інстытута Міністэрства эканомікі, аспірант кафедры міжнароднага бізнесу Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта Іван Супрановіч аналізуе новыя формы пабудовы карпаратыўнага транснацыянальнага супрацоўніцтва. Рэгіяналізацыя, фрагментацыя сусветнай эканомікі, акцэнт многіх краін на бяспеку ў самым шырокім разуменні гэтага слова не забілі працэсы глабалізацыі, але трансфармавалі іх да непазнавальнасці.
У нашым дзесяцігоддзі стала цалкам відавочна: нават пры агульных мэтах — дабрабыт грамадзян, арыентацыя на экалагічную вытворчасць, сацыяльная роўнасць — і іншых добрых намерах спосабы дасягнення могуць кардынальна адрознівацца. Універсальныя правілы, на якія абапіралася ідэалагічна глабалізацыя мінулага стагоддзя, апынуліся ўтопіяй.
На думку аўтара, у XX стагоддзі дамінавала мадэль вертыкальнай інтэграцыі: кампанія імкнулася кантраляваць увесь ланцужок стварэння кошту — ад сыравіны да канчатковага спажыўца. Сёння пераможцамі становяцца тыя, хто ўмее будаваць гнуткія, адаптыўныя, тэхналагічна насычаныя кааліцыі, здольныя імгненна рэагаваць на выклікі знешняга асяроддзя: санкцыі, тэхналагічныя разрывы, ESG-патрабаванні або геапалітычныя зрухі. Карпаратыўная архітэктура перастала арыентавацца выключна на фінансавую эфектыўнасць і ператварылася ў пытанне стратэгічнай устойлівасці і выжывальнасці ў існуючых умовах. Па перакананні аўтара, сучасныя карпаратыўныя аб’яднанні неабходна разглядаць не як юрыдычную структуру, а як дынамічныя экасістэмы, дзе поспех вызначаецца не памерам, а здольнасцю да каардынацыі, адаптацыі і сумесным стварэннем каштоўнасці ва ўмовах нявызначанасці. У перспектыве ключавым фактарам поспеху стане не памер або вертыкальны ахоп, а здольнасць кампаніі эфектыўна кіраваць складанымі, шматмернымі інтэграцыйнымі структурамі, якія спалучаюць элементы кантролю, кааперацыі і ўзаемадзеяння. У доўгатэрміновай перспектыве галоўным выклікам для ўсіх карпаратыўных інтэграцыйных мадэляў стане кіраванне шматпалярнасцю. Свет больш не будзе круціцца вакол аднаго тэхналагічнага або фінансавага цэнтра — няхай гэта будзе крамянёвая Даліна, Шанхай або Цюрых. Замест гэтага паўстане сістэма, дзе некалькі рэгіянальных карпаратыўных блокаў суіснуюць, канкурыруюць і часам супрацоўнічаюць, кожны са сваімі правіламі, стандартамі і каштоўнасцямі. Надыходзіць эпоха «інтэграцыі па выбары», а не пад прымусам, а галоўным капіталам будзе не рэсурс або капітал, а давер і здольнасць да сумеснага дзеяння ва ўмовах нявызначанасці.
- Трансфармацыя карпаратыўнага менталітэту сусветных лідараў дае Беларусі пэўны шанц. Стварэнне больш гнуткіх архітэктур, адаптаваных пад фрагментацыю глабальнай эканомікі, павышае попыт на шматпалярныя юрысдыкцыі, якія могуць служыць сувязным звяном паміж двума рэгіёнамі. Яскравы таму прыклад Ганконг. З аднаго боку, хоць і на асаблівых правах, але гэта вобласць з’яўляецца часткай Кітая. З іншага боку, дзелавое асяроддзе, як і заканадаўства, там у значнай ступені адрозніваюцца ад асноўнай тэрыторыі КНР. І Ганконг служыць выдатным шлюзам кітайскім кампаніям для выхаду ў сектар заходняй мадэлі гаспадарання, для еўрапейскіх і амерыканскіх карпарацый — як пункт уваходу на кітайскі рынак, перш за ўсё, фінансавы, інвестыцыйны, карпаратыўны.
Беларусь у сілу і геаграфічнага становішча, і знешняй палітыкі з’яўляецца такой «пераходнай» краінай. У нас добрыя дзелавыя сувязі з Еўропай. І трэба адзначыць, нашы прадпрымальнікі валодаюць выдатным іміджам у свеце. Так, сёння ёсць абумоўленыя палітыкай санкцыі. Яны псуюць жыццё, але камерцыйныя кантакты, напрацаваныя дзесяцігоддзямі, не зніклі: проста пастаўленыя на паўзу.
Беларусь — паўнапраўны член ЕАЭС і можа з’яўляцца трамплінам для выхаду на саюзны рынак. Плюс у краіны склаліся выдатныя адносіны з рэгіёнамі «далёкай дугі». Патэнцыйна можа сфарміраваць нейкі міжнародны рэгіянальны хаб, злучальнае звяно паміж рознымі куткамі свету, ЕАЭС, ЕС. Патэнцыял ёсць.
Ён стрэліць не заўтра, але гэта — стратэгічная магчымасць. Тым больш што сучасная карпаратыўная архітэктура прадугледжвае гнуткія мадэлі, для якіх Беларусь можа прадстаўляць цікавасць.
Уладзімір ВАЛЧКОЎ
