Па даных Сусветнай арганізацыі аховы здароўя за 2023 год, амаль кожны сёмы чалавек на планеце хварэе на псіхічныя расстройствы. З іх найбольш распаўсюджаныя трывожныя расстройствы, на другім месцы — дэпрэсіўныя. Даведаліся ў спецыялістаў, чаму людзі пакутуюць ад іх, да каго звяртацца, калі вы адчуваеце прыкметы ментальных расстройстваў, і як прадухіліць іх з’яўленне.

Псіхічныя расстройствы могуць выклікаць гаджэты

Вядучы навуковы супрацоўнік Рэспубліканскага навукова-практычнага цэнтра псіхічнага здароўя, кандыдат медыцынскіх навук Аксана ШЫЛАВА расказала пра існаванне цэлай групы фактараў, якія ўплываюць на парушэнне псіхічнага здароўя.

— Па-першае, гэта фактары макрасацыяльнага ўзроўню, звязаныя з сацыяльнай абароненасцю: забяспечанасцю працай, адукацыяй. Фактары галечы, міграцыі і іншых сацыяльных складанасцяў ва ўсім свеце зніжаюць якасць псіхічнага здароўя, — адзначыла Аксана Шылава. — Наступны ўзровень — сацыяльны або медыцынскі фактар.

Вядучы навуковы супрацоўнік паведаміла, што ёсць яшчэ трэці ўзровень — індывідуальны, псіхалагічны.

— Гэта спадчыннасць, асаблівасці сям’і, фізічны гвалт у дзяцінстве. Адносна моладзі — булінг у навучальных установах. Тыя фактары, якім цяпер удзяляецца вялікая ўвага, — удакладніла яна.

Існуе меркаванне, што на моладзь моцна ўплываюць гаджэты, сацыяльныя сеткі, якія могуць справакаваць захворванні такога кшталту.

— Вельмі важна разумець, што ў фарміраванні псіхічнага расстройства гэтыя фактары маюць вельмі індывідуальнае значэнне, — заўважыла Аксана Шылава. — Часам чалавек застаецца здаровым насуперак усяму, у іншым выпадку нязначных фактараў хопіць для развіцця псіхічнага расстройства.

Спецыяліст расказала, што дрэнна ўплывае на псіхічнае здароўе ў маладым узросце, — гэта нізкі ўзровень ахоўных фактараў.

— Да іх можна аднесці звычку ўжываць псіхаактыўныя рэчывы, нізкія навыкі або няўменне вырашаць сацыяльна-псіхалагічныя праблемы, гаварыць пра свае праблемы, страх звароту да псіхолага, — пералічыла яна. — Фарміраванне гэтых ахоўных фактараў — найбліжэйшая сфера развіцця айчыннай псіхіятрыі і прафілактычнай псіхіятрыі ў тым ліку. Мы павінны не толькі выяўляць кропкі рызыкі, але і развіваць пратэктыўныя фактары, якія дазволяць чалавеку шанаваць сваё псіхічнае здароўе і жыццё. Развіццё гэтых прадуктыўных фактараў — наша будучыня.

Што дапаможа ў барацьбе з захворваннямі

РНПЦ псіхічнага здароўя, па словах Аксаны Шылавай, — найбуйнейшы стацыянар у Еўропе не толькі ў плане аказання спецыялізаванай псіхіятрычнай дапамогі, але і буйны навуковы, арганізацыйны цэнтр. Тут праходзяць лячэнне пацыенты з цяжкімі псіхічнымі расстройствамі, пагранічнымі псіхічнымі расстройствамі, расстройствамі харчовых паводзін, расстройствамі дзіцячага ўзросту. Ёсць некалькі крызісных аддзяленняў, дзе знаходзяцца пацыенты пасля суіцыдальных спроб, звязаных як з вострымі сацыяльна-псіхалагічнымі праблемамі, так і з цяжкімі псіхічнымі расстройствамі.

Установа аховы здароўя арганізуе пераемнасць у плане вядзення гэтых пацыентаў на амбулаторным этапе, дынамічнага назірання, працягу лячэння, а таксама арганізуе сістэмны падыход: супрацоўнічае з установамі адукацыі, органамі правапарадку.

• Акрамя таго, у краіне працуе кругласутачны даступны антыкрызісны нумар 133. Ён перанакіроўвае званок на спецыялістаў па абласцях, якія якасна дапамагаюць людзям справіцца з крызіснай сітуацыяй, аказваюць псіхалагічную дапамогу.

  ---

Каардынатар праграм па грамадскай ахове здароўя Сусветнай арганізацыі аховы здароўя Валянцін Русовіч падкрэсліў, што для прафілактыкі многіх псіхічных расстройстваў, якія праходзяць у лёгкай форме, патрэбна выкананне базавых правілаў.

• Прытрымлівайцеся рэжыму дня і сну

• Павялічвайце фізічную актыўнасць і знаходжанне на свежым паветры не менш за 40 хвілін у дзень

• Харчуйцеся збалансавана

• Скараціце ўжыванне псіхаактыўных рэчываў

• Больш камунікуйце з блізкімі

Аксана Шылава ў сваю чаргу дадала, што важна не баяцца гаварыць пра свае праблемы, звяртацца па дапамогу, калі ў гэтым ёсць неабходнасць, развіваць сацыяльныя навыкі.

— Вельмі хочацца, каб уяўленне аб псіхіятрыі, псіхатэрапіі, якое калісьці было напоўнена міфамі і страхамі, замянілася на больш адэкватнае, — падкрэсліла спецыяліст.

Беражыце сябе і будзьце здаровыя!

Яна ХМЯЛЬНІЦКАЯ