Міністэрства прыроды сцвярджае: у Беларусі разведаныя каля 50 розных відаў карысных выкапняў. З іх здабываецца каля 20. Усе мы ведаем пра нашы радовішчы нафты, калійныя і каменныя солі, друз, будаўнічыя пяскі... Але таксама ў нас маюцца залежы гіпсу, абліцовачнага каменя, залежы бурых вуглёў, содавай і алюмініевай сыравіны, рэдкіх металаў. У нас ёсць багатыя радовішчы расолаў, багатых на солі шырокага спектру металаў. Здабываць гэтыя расолы адносна нескладана, хоць залягаюць яны на досыць вялікай глыбіні. Асноўная праблема — выкрышталізаваць карысныя рэчывы — бром, літый, ёд і іншыя, на якія багатыя нашы расолы. Пакуль у Беларусі такіх тэхналогій няма. Дакладней, ёсць, але яны не забяспечваюць эканамічную выгаду здабычы і перапрацоўкі расолаў. Аднак калі няма сёння, гэта не значыць, што яны не з’явяцца заўтра. Гэта ўжо задача для нашай паважанай навукі. 

Гэта калі мы гаворым пра падземную частку нашых багаццяў. Паводле ацэнкі Белстата, яны ў грашовым эквіваленце складаюць 538 мільярдаў рублёў. Сур’ёзны актыў, які можна і трэба асвойваць. І не проста распрацоўваць, але выбудоўваць ланцужкі дабаўленай вартасці. А кажучы прасцей — выбудаваць вытворчасці на айчыннай сыравіннай базе, якія забяспечаць маржынальнасць перапрацоўкі айчыннай сыравіны. 

Зрэшты, сама па сабе зямля валодае вялікай каштоўнасцю. Цяжка сказаць, наколькі перанаселеная наша планета, але прыдатных месцаў для камфортнага жыцця, па вялікім рахунку, не так ужо і шмат. Яскравы прыклад таму — Аўстралія. Велізарны кантынент — 7,6 мільёна квадратных кіламетраў. Але 27 мільёнаў насельніцтва сканцэнтраваныя на 0,2 % тэрыторыі. На астатняй прасторы жыць альбо вельмі складана, альбо немагчыма наогул. Таму калі з паверхні планеты адняць зусім гіблыя месцы: пустыні, ледавікі, горы, тундру, то застанецца не так ужо і шмат. Таму нашы 207 тысяч квадратных кіламетраў тэрыторыі ў цэнтры Еўразіі вельмі сур’ёзнае багацце. Пры гэтым, па вялікім рахунку, уся Беларусь прыдатная для зручнага жыцця. Мабыць, за выключэннем адносна невялікіх участкаў балот. У астатнім наш клімат вельмі нават сімпатычны і здаровы. Магчыма, ён менш жыццярадасны, чым у міжземнаморскіх дзяржавах. Там круглы год цёпла, але ў апошнія дзесяцігоддзі летам становіцца занадта ўжо горача. Часам і месцамі тэмпература падымаецца да планкі фізіялагічнага існавання чалавечага арганізма. І з вадой нават вельмі вялікія праблемы. Таму наша зямля ўяўляе з кожным годам усё большую каштоўнасць. Іншае пытанне, што мы яе не заўсёды заўважаем. Белстат жа зямельныя рэсурсы ацаніў у 615 мільярдаў рублёў. 

І гэта пакуль не ацэнены водныя рэсурсы. А гэта велізарныя грошы. У свой час навукоўцы інстытута эксперыментальнай батанікі Нацыянальнай акадэміі навук ацанілі эканамічны патэнцыял балота Ельня. Аказалася, што толькі кошт вады, якая змяшчаецца ў ім, складае каля 250 мільёнаў долараў. І гэта толькі адзін, няхай і ўнікальны, водны аб’ект. А ў нас іх дзясяткі тысяч. Плюс — багатыя залежы падземных вод. 

Таму наша зямля не бедная. З улікам вырабленых актываў (будынкі, машыны і абсталяванне, інтэлектуальная ўласнасць і гэтак далей) нацыянальнае багацце перавышае 1,6 трыльёна рублёў. Цалкам годная сума. Беларусы не надта заможныя, але далёка не бедныя. Прынамсі, па магчымасцях, якія дае родная зямля. Акрамя таго, хочацца адзначыць немалаважны момант: гэтыя актывы з’яўляюцца ў той ці іншай ступені гарантыяй плацежаздольнасці нашай нацыянальнай валюты. Так ці інакш, але яна забяспечана гэтымі актывамі. Тым больш, што большасць прыродных рэсурсаў знаходзіцца ў дзяржаўнай уласнасці. Таму яны могуць выступаць апасродкавана ў якасці забеспячэння роднага рубля. У краінах, у якіх уся зямля знаходзіцца ў прыватных руках, пра гэта казаць складаней. Дарэчы, міжнародныя фінансавыя арганізацыі заўсёды вельмі ўважліва вывучалі пытанне ацэнкі, кошту і ўласнасці нерухомай маёмасці. І ў частцы аб’ектаў, і ў частцы зямельных участкаў. Гэтыя багацці, у залежнасці ад розных фактараў, заўсёды аказваюць значны ўплыў на ўстойлівасць фінансавай сістэмы і яе забяспечанасці. 

Аляксей КЛІМАЎ.