«Не распыляючы ўвагу выбаршчыкаў»

Віцэ-спікер Палаты прадстаўнікоў Вадзім Іпатаў выказаў упэўненасць, што ўвядзенне адзінага дня галасавання стала вынікам карпатлівай работы з практыкай прымянення Выбарчага кодэкса Беларусі, а таксама вывучэння замежнага вопыту:

— Выбарчае заканадаўства нашай краіны, як і любой краіны, не з’яўляецца чымсьці застылым, нейкай субстанцыяй, якая не паддаецца карэкціроўцы. І на ўсім працягу арганізацыі электаральных кампаній, вядома ж, вывучаецца як нацыянальны вопыт укаранення нормаў выбарчага права, так і міжнароднае заканадаўства. І ўвядзенне адзінага дня галасавання — вынік карпатлівай працы з практыкай прымянення Выбарчага кодэкса, а таксама вывучэння практык прымянення ў Садружнасці Незалежных Дзяржаў і ў іншых краінах.

Гаворачы аб адзіным дні галасавання, парламентарый адзначыў некалькі пазіцый:

— Першае. Гэта рашэнне дазволіла захаваць фінансавыя сродкі, не распыляць іх. За адзін раз фінансавыя сродкі выдзяляюцца на фарміраванне ўсёй вертыкалі прадстаўнічай улады.

Па-другое. Арганізацыя людзей, якія рэалізоўваюць сваё выбарчае права. 

Мы з вамі бачылі папярэднія выбарчыя кампаніі, гэта значыць, праводзяцца, напрыклад, выбары Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, потым праводзяцца выбары дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў. І так уся вертыкаль дэпутацкага корпуса. Адпаведна, увага людзей да гэтага працэсу зніжаецца. Калі гэта праводзіцца ў адзіны дзень галасавання, людзі настроены, яны атрымліваюць усю паўнату інфармацыі аб усіх элементах прадстаўнічай улады: ад самага нізу да самага верху. Таму адсутнасць распылення ўвагі выбаршчыкаў — вельмі важна, паколькі людзі атрымліваюць усю інфармацыю, звязаную як з заканадаўствам, так і з пазіцыямі будучых дэпутатаў, калі яны прыйдуць у адпаведныя структуры прадстаўнічай улады.

І трэці момант, які я адзначыў бы, — арганізацыя работы Цэнтральнай выбарчай камісіі. Арганізуючы тыя ці іншыя выбары, гэта зноў распыленне сіл і сродкаў. Калі Цэнтральная выбарчая камісія працуе ў рамках адзінага дня галасавання, адпаведна, ёсць магчымасць у міжвыбарны перыяд займацца прававой асветай, арганізоўваць навучанне тых людзей, якія ўдзельнічаюць ва ўчастковых выбарчых камісіях.

«У нас ніколі не было ў мясцовыя Саветы, у парламенцкія выбары такой яўкі. Нюансаў хапае. У тым ліку і „збеглыя“ нам тут са сваімі нязграбнымі рухамі цела дапамаглі. Самае галоўнае — людзі зразумелі цяперашні момант, правільна ўспрымаюць, характарызуюць яго. І, зыходзячы з ужо майго досведу, спрабуем прааналізаваць ход гэтай кампаніі і бачым, што цяперашнюю ўладу падтрымліваюць больш за 87 % насельніцтва. Адназначна падтрымліваюць».

Аляксандр Лукашэнка 26 лютага 2024 года падчас сустрэчы з Генеральным сакратаром СНД Сяргеем Лебедзевым

Маштабная выбарчая кампанія ў гісторыі краіны

Член Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па міжнародных справах і нацыянальнай бяспецы, старшыня Гомельскай абласной арганізацыі рэспубліканскага грамадскага аб’яднання «Беларускае таварыства Чырвонага Крыжа» Ала Смаляк адзначыла:

— Першы ў нашай краіне адзіны дзень галасавання прайшоў год таму. І ён стаў маштабнай выбарчай кампаніяй у гісторыі незалежнай суверэннай Беларусі. Трэба адзначыць, што новы фармат электаральнай кампаніі атрымаў станоўчы водгук у нашых грамадзян. Доказ таму — у тым ліку высокая актыўнасць выбаршчыкаў як на датэрміновым этапе, так і ў асноўны дзень.

Уся электаральная кампанія, нягледзячы на новаўвядзенні, праходзіла спакойна, у атмасферы адзінства і традыцыйна са святочным настроем.

Гаворачы аб перавагах фармату адзінага дня галасавання, трэба адзначыць і зручнасць як для саміх грамадзян, так і для выбарчых камісій, у тым ліку і з пункту гледжання эканоміі часу, і важкае скарачэнне расходаў бюджэту на падрыхтоўку і правядзенне выбараў.

Адзіны дзень галасавання — найважнейшы крок, значная вяха паступальнага ўдасканалення палітычнай сістэмы нашай краіны, пачатак якой быў пакладзены прыняццем новай рэдакцыі Канстытуцыі ў лютым 2022 года.

Узважанае і правільнае рашэнне

Алена Патапава, намеснік старшыні Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенце, выказала ўпэўненасць у наступным:

— Правядзенне выбараў у фармаце адзінага дня галасавання — гэта было вельмі ўзважанае рашэнне, да якога мы ішлі на працягу многіх гадоў. Як паказвае практыка, рашэнне гэта было абсалютна правільным і своечасовым. Па-першае, мы сэканомілі сродкі нашага бюджэту. Гэта вельмі важна.

Акрамя таго, мы не сталі адцягваць лішні раз нашых грамадзян дзеля правядзення выбараў розных этапаў асобна, зладзіўшы іх у адзін дзень.
З пункту гледжання арганізацыйных пытанняў, гэта правільна. Але важна разумець і іншы момант: у адзіным цыкле былі выбраны дэпутаты ўсіх узроўняў, якія сёння працуюць разам. Гэтыя людзі выбіраліся адначасова і ўжо на этапе выбарчай кампаніі пазнаёміліся, дзесьці звялі свае праграмы разам і ўжо наладзілі кантакт з выбаршчыкамі.

Гаворачы аб эфектыўнасці ўзаемадзеяння дэпутатаў усіх узроўняў, Алена Патапава адзначыла:

— Асабліва на месцах, у рэгіёнах, вельмі важна, калі дэпутаты мясцовых саветаў (гарадскіх, раённых) разам з дэпутатамі Палаты прадстаўнікоў прапрацоўваюць тыя пытанні, якія ідуць, што называецца, ад зямлі і якія потым знаходзіць сваё адлюстраванне ў змене, ва ўдасканаленні заканадаўства.

Быць парламентарыем — адказна

Каментуючы падзеі мінулага года, член Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па заканадаўстве і дзяржаўным будаўніцтве, генеральны дырэктар Гомельскага гандлёва-вытворчага рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Фармацыя» Людміла 

Сапега акрамя відавочных фінансавых і арганізацыйных выгод адзначае, што правядзенне адзінага дня галасавання стала чарговым пацвярджэннем сталасці беларускай дзяржавы і грамадства.

— Мы перасталі карыстацца той дэмакратычнай калькай, якая была навязана нам з Захаду, і правялі выбары паводле ўласных правілаў, — кажа сенатар. — Што асабліва важна, прапанова аб правядзенні адзінага дня галасавання не была навязана зверху, а была прапанавана людзьмі падчас масавага абмеркавання змяненняў і дапаўненняў у Канстытуцыю і ў далейшым прынятая на праведзеным усенародным рэферэндуме. Таму нікога з разважных людзей, за выключэннем нашых ідэалагічных праціўнікаў, не здзівіла масавая яўка беларусаў на выбарчыя ўчасткі ў дзень галасавання — больш за 80 %. Людзі галасавалі за сваю прапанову і выбралі менавіта тую ўладу, якая прыслухоўваецца да меркавання народа і дзейнічае выключна ў яго інтарэсах.

Георгій Хлябовіч, член Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў па працы і сацыяльных пытаннях, гаворачы аб парламенцкай дзейнасці, канстатаваў:

— Год таму, калі мы прыйшлі ў Палату прадстаўнікоў, — напэўна, гэта чымсьці падобна да школы, як першы раз у першы клас, — мы адчувалі велізарнае хваляванне, знаходзячыся на першым сходзе, калі выбіраліся кіраўнікі камісій, кіраўнік Палаты прадстаўнікоў, яго намеснік. І мы не зусім, можа, разумелі аб’ём сваёй работы. Усе людзі прыйшлі з розных прафесій, ніхто канкрэтна не рыхтаваўся на заканадаўца (хоць ёсць сярод нас юрысты, я быў урачом), і гэта правільна, таму што мы можам дазволіць кансалідавана выказаць меркаванне па цэлым шэрагу пытанняў.

У цэлым, скажу сваё меркаванне, працаваць дэпутатам — адказна. Мы не толькі законапраектамі займаемся, мы таксама сустракаемся з нашымі грамадзянамі. Падчас электаральнай кампаніі год таму нам удалося пазнаёміцца з калегамі, якія выбіраліся ў іншыя саветы (у абласны, мясцовыя Саветы). Гэта дазваляе нам і цяпер сумесна працаваць. І ў электаральнай кампаніі па выбарах кіраўніка дзяржавы адносна тых наказаў, якія намі былі дадзены людзям больш за год таму, можам смела сказаць: ужо многае выканана.

«Магчымасць быць пачутым»

Член Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па адукацыі, навуцы, культуры і сацыяльным развіцці Глеб Лапіцкі адзначыў, што гадавіна адзінага дня галасавання — значны крок у развіцці палітычнай сістэмы Беларусі:

— Упершыню ўжытая ў нашай краіне практыка адначасовага правядзення выбараў даказала высокую грамадзянскую сталасць і зацікаўленасць насельніцтва ў палітычным жыцці краіны, што пацвярджае беспрэцэдэнтная яўка.

Важна адзначыць, што ўкараненне адзінага дня галасавання было накіравана не толькі на аптымізацыю электаральнага працэсу, але і на істотную эканомію бюджэтных сродкаў. Паспяховая рэалізацыя гэтай ініцыятывы прадэманстравала высокую ступень адказнасці, адукаванасці і гатоўнасці грамадзян да фарміравання ўсіх галін заканадаўчай улады. Нягледзячы на неабходнасць азнаямлення з вялікай колькасцю кандыдатаў, людзі зрабілі свой выбар, які, несумненна, накіраваны на развіццё нашай краіны.

Ключавым аспектам адзінага дня галасавання з’яўляецца стварэнне адзінага электаральнага цыкла, які працуе ў адзіным часавым прамежку, што спрыяе большай узгодненасці і эфектыўнасці ў заканатворчай дзейнасці.

Алена Хіля, член Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў па адукацыі, культуры і навуцы, акцэнтуе ўвагу на тым, што адзінства ў адзіны дзень галасавання сёння дае вынікі:

— На працягу ўсіх гэтых пяці гадоў будзем працаваць адзін з адным у адзінай звязцы. Чаму? Таму што дэпутатаў парламента ўсяго толькі 110, і не кожны грамадзянін можа дайсці да дэпутата парламента. Але ёсць свой, той, які тут, побач з табой, працуе і, відавочна, разумее ўсе твае праблемы на пачатковым этапе. І ты можаш атрымаць алгарытм дзеянняў: куды табе пайсці, у які орган улады, альбо да каго звярнуцца для вырашэння сваёй, можа быць, і не такой важнай у дзяржаўным плане праблемы, але важнай для гэтага чалавека. І гэта адзінства ў адзіны дзень галасавання за ўсіх дэпутатаў розных узроўняў сёння дае вынік: мы працуем разам на тое, каб у кожнага грамадзяніна была магчымасць быць пачутым.