Ген, які «кіруе» настроем чалавека ў залежнасці ад рэжыму сну, даўжыні светлавога дня і іншых фактараў, выявілі навукоўцы ЦМУ ў складзе міжнароднага навуковага калектыву. Вынікі прадстаўлены ў Journal of Affective Disorders.

Зімой, калі дзень становіцца карацейшым, унутраны гадзіннік чалавека збіваецца. Арганізм перастае адэкватна «ўспрымаць» бягучы час сутак, і многія людзі пачынаюць адчуваць недахоп сіл і пагаршэнне настрою. У той жа час, як толькі нашы «біялагічныя датчыкі» пачынаюць атрымліваць больш святла, псіхалагічны стан паляпшаецца, расказалі ў Цюменскім медыцынскім універсітэце.

Даследчыкі ВНУ сумесна з навукоўцамі з Петразаводска, Сыктыўкара, Новасібірска, а таксама з Германіі, ЗША і Швейцарыі выявілі ген-датчык святла (REV-ERBα), які ў залежнасці ад асвятлення рэгулюе не толькі настрой і сон, але і метабалізм цукроў, работу імунітэту і рэакцыю на запаленне.

Менавіта гэты ген можа стаць мішэнню для новых лекаў ад зімовай дэпрэсіі і для зніжэння рызыкі развіцця атлусцення і дыябету, расказаў загадчык лабараторыі хронабіялогіі ўніверсітэцкага НДІ біямедыцынскіх тэхналогій ЦМУ Дзяніс Губін.

«REV-ERBα — гэта не „галоўны вартавы“, а „шэры кардынал“ біялагічнага гадзінніка, ён не заводзіць механізм, але ўсім кіруе. Гэты ген як тайны дарадца: ён амаль неўзаметку рэгулюе сон, метабалізм, імунітэт, запаленне і нават настрой, каардынуючы актыўнасць чатырох асноўных часавых генаў (CLOCK, BMAL1, PER, CRY). Без яго біялагічны гадзіннік працуе, як гадзіннік без шасцярэнек: можа ісці, але няправільна. Менавіта таму яго называюць „шэрым кардыналам“ — ён у цені, але вырашае многія задачы часавых генаў», — растлумачыў навукоўца.

Даследаванні работы REV-ERBα ў свеце праводзяцца ў асноўным на лабараторных жывёлах, а навуковы калектыў універсітэта з калегамі правёў адно з першых даследаванняў на групе людзей, якія жывуць у экстрэмальным светлавым рэжыме — у арктычнай зоне.

«Мы мяркуем, што справа не толькі ў колькасці REV-ERBα, але таксама ў яго рытме, у далейшым трэба вывучыць дынаміку яго актыўнасці на працягу сутак. А гэта залежыць ад рэжыму святла і чаргавання фізічнай актыўнасці і сну. Для барацьбы з сезоннымі нагрузкамі на псіхіку ёсць простыя меры: ранішняе святло і цёмныя ночы ўжо цяпер могуць быць эфектыўнай і бясплатнай тэрапіяй. Мы не прапануем лячыць дэпрэсію „як сімптом“ — трэба аднаўляць біялагічны гадзіннік, які ляжыць у яе аснове», — удакладніў куратар даследчых праектаў універсітэта па хронабіялогіі, рэктар ЦМУ Іван Пятроў.