Пенсія за «шкоднасць»

На прыём да Старшыні Савета Рэспублікі прыехалі людзі з самых розных куткоў нашай краіны. Сярод іх — жыхар Гродна Павел Генадзевіч. Мужчыну хвалюе пытанне пенсіённага забеспячэння. Паводле слоў заяўніка, ён амаль усё жыццё працаваў на адным з гродзенскіх прадпрыемстваў. Пачынаў звычайным рабочым на вытворчасці, якая лічылася «шкоднай». Пазней мужчыну павысілі на пасадзе, і ён стаў начальнікам участка. Таму паўстала пытанне з выхадам на пенсію «па шкоднасці» раней за належны тэрмін.

Заяўнік прызнаўся, што з 2022 года афіцыйна не працуе, пенсію не атрымлівае. Намеснік міністра працы і сацыяльнай абароны Ігар Старавойтаў растлумачыў, што пасада звычайнага рабочага ў цэху ў адпаведнасці з заканадаўствам лічылася прыдатнай для прадастаўлення датэрміновай пенсіі за «шкоднасць»: «Аднак пасада начальніка ўчастка, якую ён атрымаў у 1994 годзе, не лічыцца „шкоднай“, яе ніколі не было ў спісах такіх пасад. Таму, калі заяўнік звярнуўся да свайго наймальніка, той абгрунтавана не падаў даведку — да пенсіі мужчыне неабходна было дапрацаваць яшчэ пяць гадоў».

«Вы лічыце, калі чалавек нароўні са звычайнымі рабочымі працуе ў цэху, дзе проста дэманічная вытворчасць, правамерна не ўключаць яго пасаду ў гэты спіс? — задала пытанне прадстаўніку ведамства Наталля Качанава. — Ён жа не сядзіць у кабінеце цэлы дзень. Трэба праводзіць атэстацыю працоўных месцаў для таго, каб разумець: ёсць там шкоднасць ці не». Спікер даручыла Міністэрству працы і сацыяльнай абароны і кіраўніцтву прадпрыемства разабрацца ў сітуацыі.

І работу знайсці, і за сынам дагледзець

Жыхарка Барысава Наталля Анатольеўна нарадзілася ў Туркменістане. З 2002 года яна жыве ў нашай краіне, выхоўвае дзіця з сіндромам дэфіцыту ўвагі і гіперактыўнасці (СДУГ). Заяўніца афіцыйна не працаўладкаваная, таму не можа атрымаць грамадзянства. Яна звярнулася да Старшыні Савета Рэспублікі з просьбай аб працаўладкаванні, каб можна было адначасова і працаваць, і даглядаць дзіця.

«Мой сын вучыцца ў школе, але на дамашнім навучанні. Цяпер у мяне пачаліся сур’ёзныя праблемы са здароўем. Раней я працавала нармальна і нават жыўчыкам бегала! А цяпер разумею, што не магу. З-за таго, што не працую, ніяк не магу атрымаць беларускае грамадзянства, хоць вельмі хачу. Маючы на руках непаўналетняе дзіцяці, неабходны пастаянны даход», — расказала аб сваёй праблеме жанчына.

Паводле слоў заяўніцы, упраўленне па працы, занятасці і сацыяльнай абароны Барысаўскага райвыканкама прадаставіла некаторыя варыянты для яе працаўладкавання, але прапанаваны 12-гадзінны працоўны дзень жанчыне не падыходзіць. Яна папрасіла спікера аказаць садзейнічанне ў працаўладкаванні: «Дапамажыце, калі ласка, падабраць работу, каб я магла хаця б за інтэрнат плаціць... Я не магу па 12 гадзін з такім дзіцем працаваць. Раней я працавала ў школе, была сакратаром, старшынёй прафкама, сапраўднай актывісткай. Тады сын яшчэ ў дзіцячы сад хадзіў, а я магла рухацца, бегаць, пакінуць яго там у свой паўнавартасны працоўны дзень».

Наталля Качанава ўважліва выслухала заяўніцу. «Неабходна вас абследаваць і ў адпаведнасці са станам здароўя падабраць работу. Я вам шчыра кажу, Наталля Анатольеўна, калі вы хочаце застацца ў Беларусі, атрымаць грамадзянства, вам трэба працаўладкавацца», — падкрэсліла спікер.

У размове з журналістамі жыхарка Барысава адзначыла, што цяпер, пасля прыёму ў Старшыні Савета Рэспублікі, упэўненая, што лёд кранецца: «Я вельмі ўдзячная Наталлі Іванаўне за тое, што яна прапанавала мне прайсці поўнае абследаванне і выявіць усе праблемы са здароўем. Дзякуй ёй за тое, што яна так уважліва паставілася да маёй праблемы, выслухала і прапанавала варыянты яе вырашэння».

Заяўніца таксама прызналася, што ёй вельмі падабаецца жыць у нашай краіне: «Я ніколі і ні за што на свеце яе не прамяняю. Мая мама дагэтуль жыве ў Туркменістане, кліча мяне пераехаць, але я ніколі на гэта не пагаджуся — так мне падабаецца ў Беларусі. А трапіла я сюды проста: мой першы муж адсюль, былы ваеннаслужачы. Вось і прыехала ў Беларусь, з тых часоў яна мяне не адпускае». 

Каб не выселілі з дзецьмі з інтэрната…

Мінчанін Аляксандр Мікалаевіч прыйшоў на прыём да Старшыні Савета Рэспублікі з жыллёвым пытаннем. Разам з жонкай, бацькамі і двума малалетнімі дзецьмі (2 і 4 гады) пражываюць у інтэрнаце. Пры гэтым маладая сям’я ўжо паўтара года спрабуе перазаключыць дагавор найму жылога памяшкання, але беспаспяхова. Раз за разам ім адмаўляюць па прычыне таго, што муж і жонка працуюць у арганізацыях сталіцы, а не Мінскай вобласці або раёна. «Я нарадзіўся і пражыў усё жыццё ў гэтым інтэрнаце. Цяпер на руках маленькія дзеці — куды з імі ісці? Трэба яшчэ пастарацца, каб знайсці такую здымную кватэру, каб узялі з маленькімі дзецьмі, з хатнім гадаванцам — не кожны пагодзіцца», — расказаў заяўнік.

«Маладым людзям у любым выпадку неабходна падоўжыць дагавор найму жылога памяшкання, — заявіла Наталля Качанава. — Гэта маладая сям’я, у іх двое дзяцей, плюс жанчына цяпер у дэкрэце, хай жывуць. Маладыя людзі малайцы, нараджаюць нам дзяцей, таму ў гэтай сітуацыі і нам трэба пайсці насустрач». Спікер распарадзілася адправіць хадайніцтва аб падаўжэнні дагавора аб пражыванні сям’і ў інтэрнаце старшыні Мінскага аблвыканкама Аляксею Кушнарэнку, а таксама ліст старшыні Мінскага гарвыканкама Уладзіміру Кухараву з просьбай пасадзейнічаць у вырашэнні гэтай праблемы. 

Наталля Качанава параіла маладой сям’і пачаць займацца будаўніцтвам свайго жылля: «Пашукайце ўсё ж такі магчымасці будаўніцтва. Я разумею, што гэта складана, патрэбныя сур’ёзныя грошы. Але трэба пачынаць, вы ўсё роўна будзеце плаціць, а вам, маладой сям’і з дзеткамі, неабходна сваё жыллё».

«Каб людзі атрымлівалі максімальна дапамогу»

Падводзячы прамежкавыя вынікі прыёму грамадзян, у размове з журналістамі Старшыня Савета Рэспублікі адзначыла: «Па рэгламенце мы павінны раз у месяц праводзіць прыёмы па асабістых пытаннях і працаваць з людзьмі. Гэта адзін з нашых асноўных напрамкаў дзейнасці. Гэта, перш за ўсё, вельмі важна, працуючы над законапраектамі, разглядаць пытанні грамадзян, таму што дапаўненні і змяненні, якія ўносяцца ў законы, павінны быць актуальныя і жыццёва важнымі для нашых грамадзян і для нашай краіны. Мы працуем і каардынуем работу дэпутацкага корпуса ўсіх узроўняў, пачынаючы ад сельскіх Саветаў. А асноўная функцыя дэпутатаў любога ўзроўню — гэта работа з людзьмі. І таму, вядома, мы бачым, дзе яна выбудаваная лепш і людзі кажуць пра гэта, а дзе ёсць пытанні да мясцовых органаў улады, і, у прыватнасці, да нашых органаў самакіравання, такіх, як сельскія Саветы ці, напрыклад, раённыя або гарадскія Саветы дэпутатаў». 

Паводле слоў спікера, члены Савета Рэспублікі робяць усё для таго, каб такія прыёмы праходзілі найбольш эфектыўна, каб людзі атрымлівалі максімальна дапамогу, звярнуўшыся да сенатараў: «Мы іх альбо кансультуем, альбо накіроўваем пытанні для разгляду тым органам, якія ў сілу сваёй кампетэнцыі абавязаны займацца гэтымі зваротамі. Мы стараемся ўсе гэтыя пытанні трымаць на кантролі для таго, каб не выпусціць ніводнага звароту, з якім прыйшлі да нас людзі». 

Наталля Качанава падкрэсліла, што Прэзідэнт Беларусі даручыў трымаць на кантролі ўсе звароты, якія паступілі падчас выбарчай кампаніі: «Мы правялі шмат сустрэч у розных арганізацыях і ўважліва адсочваем гэтую сітуацыю, бо звароты, прапановы і просьбы паступалі не проста ад фізічных асоб, а, у большай ступені, — гэта звароты, якія хвалявалі працоўныя калектывы. Таму мы трымаем гэтае пытанне на кантролі. Я ўжо дакладвала Прэзідэнту, якія пытанні вырашаныя і якія знаходзяцца на кантролі».

Сёння, паводле слоў спікера Савета Рэспублікі, на кантролі застаецца 551 зварот, з іх па 194-м былі дадзены тлумачэнні. «Прэзідэнт нашай краіны паставіў задачу перад кіраўнікамі ўсіх органаў улады, што ўсе абяцанні, якія дадзены людзям у ходзе выбарчай кампаніі, павінны быць выкананы», — падагульніла спікер.

Дарэчы, за студзень-сакавік 2025 года членамі Савета Рэспублікі праведзена 233 асабістыя прыёмы, 90 прамых тэлефонных лініі, 694 сустрэчы з працоўнымі калектывамі і насельніцтвам па месцы жыхарства. У Савет Рэспублікі паступіла 2 190 зваротаў, да членаў Прэзідыума — 1 389.

Фота Віктара ІВАНЧЫКАВА