Лётчык Уладзімір Карват 23 мая 1996 года адвёў самалёт ад населеных пунктаў Баранавіцкага раёна, які церпіць крушэнне. Коштам уласнага жыцця ён не дапусціў шматлікіх ахвяр на зямлі. Здзейсніўшы подзвіг, ён стаў першым Героем Беларусі (пасмяротна). Аб падзеях тых дзён большасць людзей ведае з падручнікаў гісторыі і СМІ. У жыхароў аграгарадка Арабаўшчына авіякатастрофа адбылася на вачах. Яны памятаюць усё ў дэталях нават праз 30 гадоў. Вяскоўцы расказалі аб перажытым страху і вечнай падзяцы лётчыку, а таксама аб тым, якое здарэнне выклікала хвалю балючых успамінаў, паведамляе БелТА.
«Мала што і забылася. Гэта ж была не нейкая працяглая падзея, а вельмі хуткая, спантанная. У нас раней у гэты час заўсёды праходзілі навучальныя палёты. У Баранавічах знаходзіцца авіябаза. За Арабаўшчынай, туды на Гацішчы з Баранавічаў круг, па якім часта лёталі самалёты. Часам доўга. Да самалётаў мы былі якія звыкнуліся», — распавяла Галіна Ломская.
У той час яна працавала дырэктарам школы ў Арабаўшчыне. Паводле яе слоў, быў звычайны будны вечар. Ужо сцямнела. У клубе паказвалі кіно, многія людзі адпачывалі дома, нехта дарабляў справы на вуліцы. «Самалёт праляцеў, але гук быў незвычайны, гул моцны. Прамільгнуў, а потым раздаўся гучны выбух. Ніхто не ведаў, што здарылася. Я ля дома была. Міма адзін за адным паехалі хлопцы на матацыклах. Нехта выклікаў пажарных. Ужо раніцай мы даведаліся, хто загінуў», — падзялілася ўспамінамі вяскоўка.
Уладзімір Карват выконваў вучэбна-трэніровачны палёт на самалёце Су-27. Ён павінен быў адпрацаваць тактычныя прыёмы паветранага бою ў аблоках на малой вышыні ў складаных метэаўмовах у начны час. У паветра ён падняўся бліжэй да 23 гадзін. Неўзабаве пілот паведаміў аб няспраўнасці гідрасістэмы, яму паступіў загад вярнуцца на базу. Амаль адразу сталі з’яўляцца іншыя непаладкі, узніклі збоі ў сістэме кіравання. Уладзіміру Карвату скамандавалі катапультавацца, аднак унізе свяціліся вокны жылых дамоў. Лётчык да апошняга спрабаваў адвесці самалёт убок. Яго Су-27 разбіўся ў полі — за кіламетр ад Арабаўшчыны. Калі б запраўленая палівам махіна ўпала ноччу на вёску, ахвяр было б не пазбегнуць.
«Самалёт ляцеў вельмі нізка, прама над домам на супрацьлеглым баку вуліцы, ледзь антэну не зачапіў (мая мама бачыла), а потым знік. Мы пачулі моцны грукат і вялікае зарыва. Я дома была, здалося, што нешта ўзарвалася. Муж сястры скокнуў у машыну — і паехаў, першы там быў. Нос самалёта быў адарваны. Распавядаў, што лётчык сядзеў як жывы, але ён тады ўжо памёр ад удару. Пазней усе пачалі з’язджацца туды, людзям доступ закрылі спецыялісты», — адзначыла жыхарка Арабаўшчыны Ганна Уладзіміраўна.
Жанчына нават не ўяўляе, якія думкі раіліся ў галаве ва Уладзіміра Карвата, калі ён за лічаныя секунды прымаў рашэнне, якое каштавала яму жыцця. «Сваіх дзяцей пакінуў без бацькі. Ён жа ўсведамляў, што трагедыя будзе. Нашу і суседнюю вёскі выратаваў. Сапраўдны герой, наш, беларус! Нават думаць не хачу, што было б, калі б, крый божа, самалёт тут упаў... Няхай бы Уладзімір Мікалаевіч, вядома, жыў, але так атрымалася. У яго гонар назвалі нашу вуліцу, раней яна была Маладзёжнай. Гэта была просьба жыхароў», — распавяла Ганна Ўладзіміраўна.
Па суседстве з ёй жыве Таццяна Аляксандраўна. Яна дадала, што вяскоўцы з вялікай павагай ставяцца да подзвігу лётчыка-героя. «Шкадуем, вядома. Шануем памяць, кожны год праходзіць мітынг ля помніка. Ён устаноўлены па просьбе жыхароў. Больш за ўсё наша вёска была падвергнута небяспецы: самалёт пралятаў над жылым масівам. Другая вёска заставалася крыху ўбаку. Пакуль жывем, будзем памятаць. Праходзячы па нашай вуліцы, заўсёды Ўладзіміра Мікалаевіча ўспамінаем. У нашай памяці 23 траўня 1996 гады застанецца назаўжды. Хто пазней нарадзіўся, ведае пра здарэнне са слоў іншых, а мы ў рэальнасці ўсё бачылі. Некалькі дзён жылі ў напружанні. Гул пажарных, хуткай доўга стаяў у вушах», — падзялілася вяскоўка.
У Арабаўшчыне з асаблівым болем адрэагавалі на навіну аб гібелі ў Баранавічах лётчыкаў Андрэя Нічыпорчыка і Мікіты Куканенкі. Такія падобныя трагедыі адбыліся з розніцай 25 гадоў. «Маладыя — жыць ды жыць на гэтай зямлі, а яны, рызыкуючы сваім жыццём, выратавалі людзей, горад. Сапраўдныя героі. Клятву да канца выканалі: што абяцалі, тое і рабілі», — падкрэсліла Ганна Ўладзіміраўна.
У кожную гадавіну подзвігу Уладзіміра Карвата праводзяцца мітынгі. Дзесяткі людзей збіраюцца на месцы авіякатастрофы. Там на невялікім насыпе ўсталяваны валун з мемарыяльнай таблічкай і фрагмент самалёта. Тэрыторыю добраўпарадкавалі напярэдадні 30-й гадавіны гібелі лётчыка-героя. А ў цэнтры аграгарадка Арабаўшчына ёсць яшчэ адзін помнік — у выглядзе фрагмента самалёта, які ўрэзаўся ў зямлю. Гэты мемарыял ва ўсіх навідавоку. Бо месца падзення Су-27 знаходзіцца ўбаку, а вяскоўцам хацелася, каб кожны, хто праходзіць або праязджае міма, ведаў: зусім недалёка Уладзімір Карват здзейсніў подзвіг, ратуючы іх вёску ад авіякатастрофы.
Захавальнікам памяці аб першым Героі Беларусі стала ў тым ліку Арабаўшчынская базавая школа. «23 траўня — асаблівы дзень для нас. Штогод праходзяць мітынгі памяці Уладзіміра Карвата. Навучэнцы выступаюць з літаратурнымі кампазіцыямі. Традыцыйна праводзіцца прыём у Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі і Беларускую рэспубліканскую піянерскую арганізацыю. Мы падтрымліваем адносіны з сярэдняй школай № 8 Брэста, у якой вучыўся Герой Беларусі. На сувязі з 61-й авіябазай, дзе служыў Уладзімір Карват. Школьнікі наведваюць створаны там музей», — адзначыла настаўнік Арабаўшчынскай базавай школы Алена Бабко. Установа адукацыі мае статус «Школы свету». Яе навучэнцы праводзяць экскурсіі і расказваюць аб подзвігу Уладзіміра Карвата сваім аднагодкам з усяго Баранавіцкага раёна і гасцям з іншых рэгіёнаў. Дзеці дапамагаюць ва ўборцы мемарыяльных зон. Гэта іх спосаб сказаць «дзякуй».
