Лічбы з’яўляюцца катэгорыяй абстрактнай. Самі па сабе яны нічога не адлюстроўваюць, а набываюць пэўнае значэнне толькі ў шырокім кантэксце. Скажам, 100 тысяч тон свініны, якія Беларусь імпартавала з Расіі летась. Гэта многа ці мала? Аб’ём досыць вялікі. Але не гэтакі ўжо і значны ў рамках мяснога балансу краіны. Дадатковы імпарт свініны з суседняй дзяржавы — вынік перафарматавання айчыннай мясаперапрацоўчай галіны пад новыя рэаліі. І, трэба адзначыць, вельмі паспяховы, калі разгледзець у комплексе мясную статыстыку.

Трохі пра вытворчасць мяса ў цэлым. Узровень забяспечанасці гэтым прадуктам у Беларусі складае 135 %. Вельмі салідны паказчык, які сведчыць, што застацца без жывёльнага бялку нам зусім не пагражае. Ні пры якіх рызыках і сітуацыях. Айчынны аграпрамысловы комплекс вырабляе жывёлы і птушкі ў жывой вазе каля 1800 тысяч тон штогод. У гэтым разрэзе імпарт свініны займае ўсяго некалькі працэнтаў. Чаму ён наогул паўстаў?

Ёсць некалькі фактараў. Па-першае, дзяржавы ЕАЭС практычна цалкам па базавых прадуктах харчавання перайшлі на самазабеспячэнне. Тэма харчовай бяспекі развівалася ў рамках інтэграцыйных аб’яднанняў, мабыць, з дня іх заснавання. Але вельмі моцна актывізавалася пасля пандэміі. Па цалкам зразумелых прычынах: ковід прадэманстраваў, што калі хаця б часткова арыентавацца на імпарт, то пры форс-мажорных абставінах на знешнім контуры можна сутыкнуцца з дэфіцытам па тых ці іншых пазіцыях. Таму ў рамках ЕАЭС ужо створана сістэма, якая дазваляе цалкам забяспечыць унутраныя патрэбы. І ў рамках Саюза склалася пэўная спецыялізацыя. У прыватнасці, Беларусь у значнай ступені адказвае за малочную жывёлагадоўлю. У Расіі ж у мінулым дзесяцігоддзі ўклалі велізарныя сродкі ў будаўніцтва сучасных свінагадоўчых комплексаў. І за 10–15 гадоў гэтая краіна ператварылася ў магутнага вытворцу дадзенага віду мяса. Іншае пытанне — да пэўнага часу гэта было не прыкметна ў межах ЕАЭС. Да ковіду рынак харчавання быў больш-менш глабальны. І экспартна-імпартныя патокі ішлі досыць актыўна не толькі ўнутры Саюза, але і па знешнім контуры. Цяпер сусветны гандаль стаў вельмі своеасаблівы. Таму ключавыя ланцужкі паставак цалкам лагічна зацыкліваць у рамках надзейных партнёраў. Таму абмен таварамі, асабліва крытычнымі (да якіх і адносяцца прадукты харчавання), у гэтым дзесяцігоддзі развіваецца па рэгіянальнай архітэктуры. Так адбываецца ва ўсім свеце. Навідавоку эфект фрагментацыі эканомікі — рост тавараабароту ўнутры рэгіёнаў і іх зніжэння па знешніх контурах. Адпаведна, гэта адбіваецца на дынаміцы і аб’ёмах таварных патокаў. І рост імпарту свініны ў Беларусь — адзін з вынікаў гэтых глабальных працэсаў. Зрэшты, як і павелічэнне паставак беларускага харчавання ў Расію. Прычым як малочнай прадукцыі, так і мясной — ялавічыны і прадукцыі глыбокай перапрацоўкі. У тым ліку з утрыманнем свініны ў рэцэптуры.

Каля 40 % беларускага мяса і яго вытворных (каўбасы, вэнджаніна і гэтак далей) адпраўляюцца на экспарт. Пры гэтым сістэмна рэалізоўваецца стратэгія павелічэння долі глыбокай перапрацоўкі. Летась выпуск каўбас, вэнджаніны і іншай складанай прадукцыі вырас у краіне на 6 %. У тым ліку і за кошт нарошчвання экспартных паставак. Пашыраецца прысутнасць на нашых традыцыйных рынках, а таксама геаграфія паставак. Тым больш што летась сусветныя цэны на мяса выраслі. У тым ліку і за кошт зніжэння вытворчасці ў Еўрапейскім саюзе: падчас энергетычнага крызісу фермеры скарачалі пагалоўе жывёлы, і цяпер гэта адбіваецца на кан’юнктуры рынку.

Што ж тычыцца айчыннай свінагадоўлі, аб’ёмы вытворчасці ў апошнія гады стабільныя, дэманструюць пэўны рост. Так, пагалоўе крыху знізілася. Затое сярэднясутачныя прывагі за апошнія 10 гадоў выраслі на 30 %. Пэўныя праблемы, несумненна, ёсць. Менавіта таму гэтай галіне летась прысвячаліся нарады на ўзроўні і Прэзідэнта, і ўрада. Заканчваецца будаўніцтва новых комплексаў. Таму аб’ёмы павінны вырасці. Дарэчы, у нашым рознічным гандлі доля продажаў айчыннай свініны складае 100 %. Імпарт паступае ў перапрацоўку. Многія рэцэптуры тых жа каўбас з ялавічыны і птушкі (іх вытворчасць у нас стабільна расце) прадугледжваюць даданне шпіку.

Аляксей Клімаў

У тэму

Беларусь больш чым у тры разы павялічыла біржавы экспарт мяса і мясапрадуктаў у 2025 годзе

Аб гэтым паведамілі БелТА ў прэс-службе Беларускай універсальнай таварнай біржы.

Паводле звестак БУТБ, у 2025 годзе мясаперапрацоўчыя прадпрыемствы Беларусі рэалізавалі на экспартных біржавых таргах 53 тысячы тон мяса і мясапрадуктаў, што ў 3,2 раза больш, чым у 2024 годзе. У якасці пакупнікоў беларускай мясной прадукцыі на біржавой пляцоўцы выступалі прадстаўнікі шасці краін: Азербайджана, Казахстана, Кітая, Кыргызстана, Расіі і Узбекістана.

«У мінулым годзе пул імпарцёраў айчыннай мясной прадукцыі, якія выкарыстоўваюць біржавы механізм, істотна пашырыўся. Калі ў 2024 годзе біржавыя здзелкі заключалі 80 кампаній з трох краін, то ў 2025-м — 

123 кампаніі з шасці краін. Колькасць беларускіх прадаўцоў таксама прыкметна вырасла — з 33 у 2024 годзе да 46 у 2025-м. Найбольшыя аб'ёмы продажаў прыйшліся на Расію, Узбекістан і Кітай. Пры гэтым асаблівым попытам у пакупнікоў-нерэзідэнтаў карысталася замарожаная і астуджаная ялавічына, а менавіта вотруб'е, блокі з жылаванага мяса і абваленае мяса», — паведамілі ў прэс-службе БУТБ.

Акрамя таго, адзначаецца, што высокі ўзровень канкурэнцыі на біржавых таргах спрыяў росту экспартных цэн на беларускія мясапрадукты ў сярэднім на 5-7 %, а па самых запатрабаваных пазіцыях — да 30 %.

«За асобныя лоты ў ходзе гандлёвых сесій змагаліся да сямі замежных пакупнікоў, што прыводзіла да значнага павышэння кошту мясной прадукцыі і дазваляла беларускім экспарцёрам атрымліваць дадатковую выручку. У цэлым на працягу ўсяго мінулага года на біржавой платформе назіраўся ўстойлівы ўзыходзячы цэнавы трэнд на мяса, эндакрынна-ферментную сыравіну і мясныя паўфабрыкаты, што цалкам адпавядае агульнасусветным тэндэнцыям», — пракаментавалі ў прэс-службе біржы.