Звычайная прышчэпка ад аперазальнага лішаю можа не толькі змяншаць рызыку дэменцыі, але і запавольваць яе развіццё ва ўжо хворых. Да такіх высноў прыйшла міжнародная каманда даследчыкаў, якая апублікавала вынікі сваёй працы ў часопісе Cell.
Аналіз сітуацыі ва Уэльсе, дзе ў 2013 годзе вакцына была даступная толькі 79-гадовым, дазволіў вучоным фактычна правесці «натуральны» рандамізаваны эксперымент.
Навукоўцы вывучылі даныя 14 350 пацыентаў з дэменцыяй і выявілі: сярод прышчэпленых смяротнасць ад захворвання ў наступныя дзевяць гадоў была амаль на 30 працэнтаў ніжэй. Акрамя таго, вакцынацыя памяншала верагоднасць развіцця лёгкіх кагнітыўных парушэнняў — станы, якія часта папярэднічаюць дэменцыі. Раней гэта ж каманда паказала, што прышчэпка здольна знізіць рызыку з’яўлення дэменцыі наогул.
Даследчыкі лічаць, што эфект можа быць звязаны з прыгнечаннем вірусаў, якія паражаюць нервовую сістэму, такіх як вірус варыцэла-зостэр, які выклікае аперазальны лішай. Гэтыя вірусы нярэдка ўдзельнічаюць у фарміраванні запалення і таксічных бялковых назапашванняў, звязаных з хваробай Альцгеймера.
Па словах аўтараў даследавання, вакцына бяспечная і ўжо шырока выкарыстоўваецца, таму яе патэнцыяльнае ўздзеянне на дэменцыю можа мець сур’ёзныя наступствы для аховы здароўя. Але для пацвярджэння прычынна-выніковай сувязі неабходны далейшыя даследаванні — уключаючы вывучэнне механізму дзеяння і праверку больш сучасных варыянтаў вакцыны.
Вучоныя таксама высветлілі, што ўсяго 20 хвілін фізічнай актыўнасці два разы на тыдзень дапамагаюць пажылым людзям з лёгкімі кагнітыўнымі парушэннямі прыкметна запаволіць развіццё дэменцыі.
Як паказала працяглае назіранне даследчыкаў Тэхаскага ўніверсітэта за амаль 10 тысячамі амерыканцаў старэйшых за 50 гадоў, усяго 20 хвілін фізічнай актыўнасці два разы на тыдзень даюць значны ахоўны эфект. Даследаванне апублікавана ў Journal of Physical Activity and Health.
Аўтары аналізавалі даныя васьмігадовага праекта Health and Retirement Study, ацэньваючы памяць, увагу і хуткасць апрацоўкі інфармацыі ва ўдзельнікаў, а таксама фіксуючы ўзровень іх фізічнай актыўнасці — ад хадзьбы да заняткаў спортам.
Высветлілася, што ўмераная рэгулярная нагрузка істотна зніжала рызыку развіцця дэменцыі, тады як рэдкія ці мінімальныя нагрузкі амаль не давалі выніку.
