Галоўнай тэмай у дакладзе Дзмітрыя Крутога была падрыхтоўка вялікай нарады па забеспячэнні ўстойлівага развіцця Віцебскай вобласці, якая адбудзецца напрыканцы бягучага тыдня. Прэзідэнту быў даложаны план будучай работы, галоўныя пункты якога — прадметныя справаздачы абласнога кіраўніцтва па асноўных кірунках.

Абмеркаваны таксама пытанні, якія патрабуюць пастаяннай увагі і кантролю. Размова аб сур’ёзных рашэннях, якія прымаліся па Віцебскай вобласці раней. Гэта работа інтэграцыйных структур і аграпрамысловага комплексу рэгіёна ў цэлым, работа прамысловага сектара і сітуацыя на праблемных прадпрыемствах, а галоўнае — праграма развіцця вобласці. Усе гэтыя кірункі знаходзяцца на асаблівым кантролі, і ў пятніцу на нарадзе па кожным з іх чакаецца асобная размова. Гэта падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка, заслухоўваючы даклад кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта.

Другой тэмай даклада Дзмітрыя Крутога стала інфармацыйная работа. Яе рэгуляванне ўваходзіць у сферу адказнасці Адміністрацыі Прэзідэнта. Размова ў дакладзе ішла аб рабоце членаў урада і вышэйшых службовых асоб у СМІ. Гэта ўключае інфармаванне і тлумачальную работу па ключавых аспектах, якія ўваходзяць у кампетэнцыю міністэрстваў і ведамстваў, а таксама рэагаванне на хвалюючыя насельніцтва пытанні. Ключавое даручэнне кіраўніка дзяржавы — выбудоўванне інфармацыйнага балансу.

Акрамя таго, было даложана аб удасканаленні механізму камандзіравання службовых асоб за мяжу і арганізацыі рабочага працэсу з улікам патрабаванняў Дырэктывы нумар 11 — правядзенне нарад, калегій і іншых мерапрыемстваў у пазапрацоўны час, без адцягнення службовых асоб ад выканання іх прамых прафесійных абавязкаў.

Нарада па Віцебскай вобласці будзе мець комплексны характар

Аб некаторых падрабязнасцях даклада Дзмітрый Крутой расказаў журналістам 

Кіраўнік дзяржавы ўдзяляе асаблівую ўвагу сітуацыі ў рэгіёне, і на гэта ёсць шэраг прычын. Яшчэ ў час наведвання Полацка ў 2024 годзе, дзе праходзілі абласныя «Дажынкі», Прэзідэнт запатрабаваў ад кіраўніцтва Віцебскай вобласці дэталёва разабрацца з сітуацыяй у кожным з 21 раёна і выпрацаваць зразумелую, простую, даступную праграму развіцця кожнага раёна — своеасаблівую праграму адраджэння Віцебшчыны. 

«З усім трэба вызначацца: якое поле, якая кармавая база для фермы ці комплексу. Але ўмовы павінны быць для людзей на гэтым комплексе або на ферме добрымі», — адзначыў тады кіраўнік дзяржавы. Ён пры гэтым падкрэсліў, што жыхары Віцебскай вобласці павінны бачыць перспектывы менавіта ў сваім рэгіёне: «Людзі павінны тут жыць і працаваць. Яны тут павінны знайсці сваё месца і сваю заработную плату».

Вясной гэтага года старшыня Віцебскага аблвыканкама Аляксандр Субоцін прадставіў дакумент кіраўніку дзяржавы. Але, як аказалася, большасць мерапрыемстваў былі абсалютна не прапрацаваны. «Як Прэзідэнт ёмка адзначыў, гэта было фактычна пражэктарства. І ён адправіў гэтыя дакументы на дапрацоўку», — праінфармаваў Дзмітрый Крутой.

Практычна праз паўгода праект дапрацаванай праграмы будзе прадстаўлены зноў.

Акрамя таго, сярод асноўных тэм нарады — сітуацыя ў аграпрамысловым сектары Віцебскай вобласці, дзе некаторы час ствараліся інтэграцыйныя структуры. Эфектыўнасць работы ў такім фармаце, а таксама перспектывы стануць прадметам дэталёвага абмеркавання.

Яшчэ адна вялікая тэма — падзеж жывёлы і меры, неабходныя для паляпшэння сітуацыі ў гэтай сферы не толькі ў маштабах Віцебскай вобласці, але і краіны ў цэлым.

Кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта анансаваў, што нарада па Віцебскай вобласці будзе мець комплексны характар. «Тры такія вялікія блокі стануць прадметам абмеркавання на гэтай нарадзе. Мы запрасілі больш за 300 службовых асоб. Гэта фактычна ўвесь актыў Віцебскай вобласці. Кіраўнікі ключавых прадпрыемстваў, усё кіраўніцтва райвыканкамаў, ключавых падраздзяленняў Віцебскага аблвыканкама. Улічваючы, што гэтыя пытанні маюць значэнне ў маштабах усёй рэспублікі, будуць прадстаўлены дэлегацыі і з іншых абласцей нашай краіны», — заявіў Дзмітрый Крутой.

Першае пытанне — праграма развіцця Віцебшчыны да 2030 года

«Як сёння адзначыў наш лідар, рэгіён хранічна не выконвае ўсе асноўныя параметры сацыяльна-эканамічнага развіцця, валавы рэгіянальны прадукт фактычна за пяцігодку Віцебшчына ні разу не выканала», — сказаў Дзмітрый Крутой. Узровень запасаў гатовай прадукцыі на складах застаецца адным з самых высокіх у краіне.

Ёсць праблемы і на асобных прадпрыемствах: «Белвест», «Віцебскдрэў», Полацкі малочны камбінат. Работнікі некаторых з іх нават накіроўвалі калектыўны зварот да Прэзідэнта з просьбай разабрацца, што там адбываецца. Выклікае непакой і сітуацыя на Аршанскім ільнокамбінаце, да якога далучылася Баранавіцкае ВБА ў рамках асобнага холдынгу.

«Пытанняў насамрэч па праграме развіцця Віцебшчыны вельмі-вельмі многа», — расказаў Дзмітрый Крутой.

Сама праграма ўключае ў сябе некалькі блокаў, па кожным ёсць шэраг нюансаў і пытанняў для абмеркавання.

Сярод іх — якарныя праекты ў прамысловасці. У сельскай гаспадарцы — севазварот, паколькі ў Віцебскай вобласці складаная кліматычная сітуацыя і няпростая сітуацыя з урадлівасцю глеб. У ліку гэтых пытанняў — перспектывы ў раслінаводстве і жывёлагадоўлі — тут важна вызначыцца, куды рухацца з улікам наяўных фінансавых рэсурсаў, працоўных рэсурсаў.

Яшчэ адзін блок праграмы — турызм. «Самі кіраўнікі вобласці анансавалі павелічэнне долі турыстычных паслуг у сваёй эканоміцы да 10 %. Гэта ў два разы фактычна вышэй за тую планку, якую Прэзідэнт давёў ураду ў рамках прыняцця рашэння па стварэнні асобнага агенцтва па развіцці турызму пры ўрадзе. На чым заснаваныя такія амбіцыйныя планы?» — абазначыў пытанне Дзмітрый Крутой.

Наступны блок — лагістыка, паколькі ў Віцебскай вобласці ёсць добры патэнцыял у выглядзе асаблівай эканамічнай зоны «Брэміна-Орша». Ёсць планы па развіцці аэрапорта Віцебска, рэканструкцыі, будаўніцтве некалькіх найважнейшых магістраляў, таму што Віцебшчына імкнецца стаць буйным чыгуначным кантэйнерным хабам.

«Гэта значыць, па кожным сегменце Віцебскай эканомікі ёсць пэўныя напрацоўкі, ёсць перспектывы. Але наколькі яны рэальныя і ўвязаныя з рэальным жыццём?» — задаецца пытаннем кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта.

Важны блок — аграпрамысловы комплекс

Недахопу ва ўвазе Віцебская вобласць ніколі не адчувала. Рэгіёну аказвалася ўсялякая падтрымка, рэалізоўваліся разнастайныя праекты. Яскравы прыклад — стварэнне інтэграцыйных структур у аграпрамысловым комплексе, што змяніла сітуацыю ў сельскай гаспадарцы рэгіёна. І з самага пачатку гэта пытанне — пад кантролем Прэзідэнта.

Яшчэ ў 2016 годзе па просьбе кіраўніцтва Віцебскай вобласці (на той момант яе ўзначальваў Мікалай Шарснёў) у рэгіёне былі створаны аграпрамысловыя інтэграцыйныя структуры. Быў падпісаны адпаведны ўказ кіраўніка дзяржавы. Гэта пытанне некалькі разоў абмяркоўвалася на ўзроўні Прэзідэнта, і ён выказваў вельмі сур’ёзныя асцярогі і сумненні, як, напрыклад, на вялікай нарадзе ў 2019 годзе.

«Я азнаёміўся з праектам указа, які вы нібыта калектыўна выпрацавалі і хочаце, каб я яго падтрымаў. Асноўныя прапановы прадугледжваюць (з пункту гледжання спецыялістаў) радыкальную перабудову ўсёй сістэмы кіравання агракомплексам вобласці, — адзначаў тады Аляксандр Лукашэнка. І ставіў шэраг пытанняў: «Пралічаныя фінансавыя патокі? Як будзе выбудавана сістэма кіравання? Размежаваны паўнамоцтвы і сферы адказнасці?

Ці дазваляюць прапанаваныя меры канчаткова вырашыць праблемы ў Віцебскай вобласці ці гэта проста замаскіраваная чарговы раз дзяржаўная падтрымка, каб заплюшчыць вочы на парушэнне тэхналагічнай дысцыпліны і безгаспадарчасць?» Тады Прэзідэнт папярэджваў: адсядзецца нікому не атрымаецца, кожны будзе несці персанальную адказнасць за прынятыя рашэнні.

Такія рашэнні не могуць быць «глытком паветра», каб перачакаць, папярэджваў Прэзідэнт. «Калі вы дзеля гэтага робіце, то праз год гэтага паветра не будзе. Мяне ўсё ж такі турбуе, што будзе там, ці захаваецца сяло ў Віцебскай вобласці. Мяне як Прэзідэнта гэта цікавіць. І людзі. Гэта галоўнае. Гэта аснова», — канстатаваў Прэзідэнт на нарадзе ў 2019 годзе. 

За шэсць гадоў пазіцыя кіраўніка дзяржавы не змянілася. Як не змяніўся высокі градус яго ўвагі да аграпрамысловага комплексу Віцебшчыны.

Спачатку інтэграцыйных аб’яднанняў было чатыры, у 2020 годзе ў рамках вялікай карэкціроўкі гэтага ўказа іх стала сем. Сёння працуе шэсць. «Ёсць поўная раскладка эканамічных вынікаў, якіх яны дасягнулі. Нешта атрымалася, але ў цэлым у кіраўніка дзяржавы ёсць вялікая незадаволенасць ад вынікаў іх бягучай работы», — адзначыў Дзмітрый Крутой. Ён падкрэсліў, што ў 2020 годзе ў рамках рэарганізацыі, нягледзячы на складаныя абставіны таго перыяду, была аказана істотная падтрымка і выдзелена ўсё, што на той момант прасіла Віцебская вобласць. Як сустрэчныя абавязацельствы была распрацавана Праграма развіцця сельскай гаспадаркі Віцебскай вобласці да 2035 года, дзе былі распісаны аб’ёмы вытворчасці і перапрацоўкі прадукцыі па гадах. Выручка ад гэтага павінна была стаць асновай для пагашэння ўсіх даўгавых абавязацельстваў, адтэрмінаваных і растэрмінаваных ў вельмі доўгім часавым цыкле. Аднак сёння прыкладна 30 % сельскагаспадарчых арганізацый, якія ўваходзяць у шэсць інтэграцыйных структур, працуюць са стратамі. Закрэдытаванасць ёсць і ў сферы перапрацоўкі, якая была вымушана авансаваць гэтыя сельгаспрадпрыемствы пад правядзенне сельскагаспадарчых работ.

«Гэты клубок праблем і даўгоў вельмі турбуе нашага лідара. Таму што той праект дакумента, які будзе выносіцца на нараду, па вялікім рахунку, прапануе ўжо трэці этап рэарганізацыі, калі мы замест аграпрамысловых аб’яднанняў створым два холдынгі па мясным і малочным кірунках. І зноў запытваецца дадатковы пакет дзяржаўнай падтрымкі, звязаны з чарговымі растэрміноўкамі, адтэрміноўкамі альбо са спісаннем штрафаў, рахункаў за энергетыку, за выкананыя гарантыі ўрада, і па шэрагу іншых кірункаў. Прэзідэнта, безумоўна, хвалюе пытанне, наколькі гэта абгрунтавана, і хто не выканаў папярэднія свае абавязацельствы. Вось у гэтым трэба будзе разабрацца на нарадзе», — расказаў Дзмітрый Крутой.

Наступная тэма — падзеж жывёлы

Тэма пастаянна ў полі зроку Прэзідэнта, за апошнія гады ёсць шэраг даручэнняў кіраўніка дзяржавы кардынальна пераламаць сітуацыю ў гэтай сферы. За гэтым пытаннем сочыць Генеральная пракуратура. «Разам з Камітэтам дзяржкантролю яны правялі вялікую працу для таго, каб паказаць аб’ектыўную карціну, што ўсё ж такі змянілася», — адзначыў Дзмітрый Крутой. Разам з тым назіраецца сур’ёзны ўхіл у бок пакаранняў, распачата шмат крымінальных спраў, шмат службовых асоб рознага ўзроўню прыцягнуты да адказнасці за гэты перыяд — усё гэта таксама выклікае пэўныя дысбалансы ў дадзенай сферы. І на гэта звяртаў увагу Прэзідэнт.

З іншага боку, праведзена вялікая работа на ўзроўні галіновых ведамстваў, Акадэміі навук па вызначэнні навукова абгрунтаваных паказчыкаў. Прэзідэнтам быў праведзены вялікі семінар, прысвечаны вырашэнню праблемы ўтрымання жывёлы. Важна праверыць, наколькі вынікі таго семінара ўвасоблены ў жыццё і выкарыстоўваюцца на практыцы на канкрэтных жывёлагадоўчых аб’ектах. «Падрыхтаваны таксама вялікі матэрыял, будзе шэраг дакладаў. І, я думаю, Прэзідэнт хоча прыняць комплексныя рашэнні, каб нарэшце разабрацца з гэтай праблемай», — удакладніў Дзмітрый Крутой.

Акрамя падрыхтоўкі вялікай нарады па развіцці Віцебскай вобласці, у час даклада ўвага была засяроджана на такіх тэмах, як інфармацыйная работа, удасканаленне механізмаў камандзіравання за мяжу і арганізацыя рабочага працэсу з улікам патрабаванняў Дырэктывы нумар 11.

Узмацніць інфармацыйную работу

Прэзідэнт цікавіўся, у прыватнасці, захаваннем так званага інфармацыйнага балансу паміж галінамі ўлады, вышэйшымі службовымі асобамі, органамі ўлады, міністрамі. «Наколькі мы актуальна і надзённа адчуваем праблематыку і тыя пытанні, якія павінны даводзіць да насельніцтва і растлумачваць насельніцтву. Наколькі дзяржорганы актыўна займаюцца гэтай работай і кантралююць гэтыя працэсы», — растлумачыў кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта.

«Прэзідэнт сказаў, што ёсць асобныя ўдалыя прыклады», — дадаў ён. У якасці прыкладу названа сумесная работа КДК з тэлеканаламі і друкаванымі СМІ, іх рубрыка «На кантролі Прэзідэнта», калі рэзанансныя, значныя выпадкі эканамічнага, сацыяльнага парадку журналісты паслядоўна адсочваюць і даводзяць да канца, кантралююць са свайго боку.

Дзмітрый Крутой лічыць таксама пазітыўным прыклад асвятлення на тэлеканалах і ў іншых СМІ праблем арганізацыі гандлю ў сельскай мясцовасці. «Журналісты, многія працэсы суправаджаючы, падганяюць нашых чыноўнікаў, і ёсць добры водгук ад грамадзян», — сказаў ён.

Паводле даных Адміністрацыі Прэзідэнта, працяглы час топ-3 тэм, з якімі звяртаюцца грамадзяне, практычна не мяняецца. Гэта ЖКГ, цэны, медыцынскія паслугі. «Прэзідэнт сказаў сёння, што вось гэтых міністраў фактычна не бачна на экранах, яны ніякім чынам не выступаюць, няма добрых тэматычных сюжэтаў, прысвечаных гэтым праблемам. А з’яўляцца толькі ў рамках выніковых або прамежкавых калегій — гэта не інфармацыйная работа з боку нашых галіновых ведамстваў», — праінфармаваў Дзмітрый Крутой.

Ён нагадаў, што ў службовых асоб, парламентарыяў, кіраўнікоў на месцах ёсць свае сферы адказнасці ў частцы вядзення інфармацыйнай работы. Напрыклад, за эканоміку адказвае прэм’ер-міністр, за кантрольную дзейнасць — генеральны пракурор і КДК, палаты парламента — за работу з мясцовымі органамі ўлады і гэтак далей. «Прэзідэнт сказаў гэту інфармацыйную работу па блоках значна ўзмацніць. Ну а мы ў Адміністрацыі Прэзідэнта пастараемся з дапамогай СМІ каардынаваць усе гэтыя працэсы», — падкрэсліў Дзмітрый Крутой. Ён звярнуў увагу, што многія аспекты ідэалагічнай, інфармацыйнай работы ўсёй вертыкалі адлюстраваны ў нядаўна прынятай Дырэктыве нумар 12.

Не турыстычныя паездкі, а рэальны эфект

Важнай тэмай даклада Прэзідэнту стаў нядаўна падпісаны ўказ па ўдасканаленні камандзіравання службовых асоб за мяжу.

Дзмітрый Крутой нагадаў пасыл Прэзідэнта аб тым, што гэта не павінны быць турыстычныя паездкі, а любая камандзіроўка павінна суправаджацца эканамічным і інвестыцыйным эфектам. На ўзроўні МЗС і ўрада сёння падрыхтаваны памяткі фактычна па кожнай краіне. І цяпер кожная службовая асоба атрымлівае заданні на камандзіроўку па эканамічнай, гандлёвай і інвестыцыйнай павестцы. «Прэзідэнт цікавіўся, ці ёсць нейкі эфект. З улікам таго, што ён сам падпісаў камандзіраванне шэрагу асоб, у прыватнасці ў краіны Афрыкі і ў Азію, ён абавязкова папрасіў узмацніць гэтую работу і трымаць яе на кантролі», — адзначыў Дзмітрый Крутой.

Наступная тэма даклада, паводле яго слоў, гэта «правядзенне шматлікіх нарад, якія ў адпаведнасці з Дырэктывай нумар 11 павінны перанесці з працоўнага часу на выхадныя дні або пасля работы». Па словах Дзмітрыя Крутога, гэты працэс у апошні час стаў актыўна трансфармавацца. «Абсалютна ўсе службовыя асобы папярэджаны аб персанальнай адказнасці за адцягненне міністраў па няпрофільных мерапрыемствах. І перанос усіх нарад, калегій, выканкамаў павінен адбыцца менавіта на выхадныя дні, для таго, каб у рабочы час не адцягвацца ад сваіх прамых прафесійных абавязкаў», — дадаў кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта.

У прыярытэце – рэгіянальная палітыка 

Асноўнай тэмай даклада Старшыні Савета Рэспублікі Наталлі Качанавай кіраўніку дзяржавы стаў маніторынг сферы гандлю на месцах і працэсаў цэнаўтварэння. Па даручэнні Прэзідэнта такі маніторынг ажыццяўляюць Савет Рэспублікі і Палата прадстаўнікоў. Кіраўнікі палат парламента рэгулярна дакладваюць кіраўніку дзяржавы актуальны зрэз інфармацыі па гэтых тэмах. У прыватнасці, раз на месяц справаздачу аб выніках маніторынгу Прэзідэнту накіроўвае Палата прадстаўнікоў. На гэтых жа пытаннях была сканцэнтравана ўвага і падчас даклада Старшыні Савета Рэспублікі: справядлівасць у пытаннях цэнаўтварэння, арганізацыя гандлю ў рэгіёнах і сельскай мясцовасці, настроі ў грамадстве ў цэлым і праблемныя пытанні, якія хвалююць насельніцтва.

Акрамя таго, Наталля Качанава далажыла кіраўніку дзяржавы блок кадравых пытанняў, якія ўваходзяць у кампетэнцыю Савета Рэспублікі.

Як адзначыла ў размове з журналістамі спікер, Аляксандр Лукашэнка заўсёды трапятліва адносіцца да пытанняў рэгіянальнага развіцця нашай краіны. «Гэта задача была пастаўлена і яшчэ раз сфармулявана і Усебеларускім народным сходам, і цяпер, калі мы працуем над Праграмай сацыяльна-эканамічнага развіцця на 2026 — 2030 гады, — удакладніла Наталля Качанава. — Мы дакладна разумеем, што раўнамернае развіццё рэгіёнаў, рэгіянальная палітыка — гэта перш за ўсё».

У гэтай рабоце, па словах спікера, асаблівая ўвага ўдзяляецца кадравай палітыцы. «Законы аднолькавыя, умовы эканамічныя аднолькавыя — сітуацыя складваецца па-рознаму, — канстатавала яна. — Прэзідэнт падрабязна распытаў аб тым, як сёння працуюць кадры на месцах, якія сенатары бачаць пытанні ў кадравай палітыцы, наколькі эфектыўна вырашаюцца звароты, якія паступаюць да членаў Савета Рэспублікі. Гэта характарызуе эфектыўную работу кадраў на месцах».

Наталля Качанава падрабязна далажыла Прэзідэнту аб тым, як вырашаюцца гэтыя пытанні. «Як ажыццяўляецца падбор кадраў, як замацоўваюцца маладыя спецыялісты, якія прыязджаюць працаваць у рэгіёны, як сёння працуюць тыя кіраўнікі, якія займаюць адказныя пасады: такія, як старшыня гарвыканкама, старшыня раённага выканкама, нашы калегі-дэпутаты», — канкрэтызавала спікер. 

Члены Савета Рэспублікі працягваюць ажыццяўляць маніторынг функцыянавання гандлёвых аб’ектаў ва ўсіх рэгіёнах краіны. Аб гэтым таксама ішла размова падчас дакладу Прэзідэнту. «Маніторынгам ахоплена каля 700 гандлёвых аб’ектаў, 116 з іх — у сельскай мясцовасці, — праінфармавала Наталля Качанава. — Перш за ўсё мы робім акцэнт на наяўнасці гандлёвых аб’ектаў. Калі такіх няма, то гэта павінны быць аўталаўкі і людзі павінны мець магчымасць набыць якасны тавар у любым рэгіёне нашай краіны». 

Другое, не менш важнае пытанне, на якое падчас маніторынгу звяртаюць увагу сенатары, — цэнаўтварэнне. «Задача, пастаўленая кіраўніком дзяржавы, — справядлівая цана: людзі павінны набываць тавар не па завышаных цэнах, — удакладніла спікер. — І асартыментны пералік, што немалаважна. Вядома, мы звяртаем увагу на наяўнасць беларускіх тавараў у нашых крамах. Недапушчальна, калі, маючы столькі прадпрыемстваў, якія выпускаюць свае добрыя, якасныя прадукты харчавання, тавары народнага спажывання, часам мы не бачым іх у нашых крамах. Таму адбыўся падрабязны даклад па пытаннях гандлёвага забеспячэння ва ўсіх рэгіёнах нашай краіны».

Валерыя Сцяцко, Вераніка КАНЮТА