У фестывалі, як заўсёды, прымаюць удзел восем раёнаў Гомельскай (Жыткавіцкі, Ельскі, Калінкавіцкі, Лельчыцкі, Мазырскі, Нараўлянскі, Петрыкаўскі, Хойніцкі) і чатыры раёны Брэсцкай (Іванаўскі, Лунінецкі, Пінскі, Столінскі) абласцей, а таксама горад Пінск. У свяце этнакультурных традыцый бяруць удзел і творчыя калектывы з Расіі. Тэма фестывалю 2026 года — «Жаночы голас Палесся: спадчына, якая жыве». 

«Адсюль нашы вытокі»

Вітаючы ўдзельнікаў яркага і ўнікальнага Міжнароднага фестывалю этнакультурных традыцый «Кліч Палесся», кіраўнік дзяржавы адзначыў, што, па сцвярджэнні гісторыкаў, Палессе з’яўляецца прарадзімай славян. 

«Адсюль нашы вытокі, — падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка. — Тут, на гэтых крутых берагах паўнаводнай Прыпяці, сярод бязмежных дубраў і воднай прыроднай прыгажосці, нашы карані — прыгожага, разумнага і гордага народа».

Па словах Прэзідэнта, прымаючы рашэнне аб правядзенні фестывалю ў 2010 годзе, палічылі, што ён стане яшчэ адной нагодай сабрацца разам тром брацкім народам — ​​беларусам, рускім і ўкраінцам. «І, вядома, мы рады бачыць тут, на агульнай гістарычнай радзіме, усіх славян, — канстатаваў беларускі лідар. — Усіх без выключэння. І не толькі іх. Мы рады, што да нас прыязджае шмат гасцей». 

Звяртаючыся да палешукоў, Аляксандр Лукашэнка заўважыў, што за гады прэзідэнцтва скалясіў увесь свет і яго цяжка чымсьці здзівіць. «Але, прыязджаючы сюды, я кожны свой прыезд захапляюся Прыпяцкім Палессем і людзьмі, якія жывуць на гэтай зямлі, з іх асаблівай душой, светаразуменнем і жыццёвым укладам», — прызнаўся Прэзідэнт.

«Ад вас толькі адно патрэбна — дысцыпліна, парадак і праца»

Кіраўнік дзяржавы звярнуў увагу на тое, што ў тым ліку дзякуючы фестывалю «Кліч Палесся» беларусы захоўваюць і прымнажаюць сваю найбагацейшую гісторыка-культурную спадчыну. «Робім усё, каб кожны мог прыехаць сюды і паглядзець, як жылі нашы продкі, як беражліва мы ставімся да гісторыі, культуры, роднай зямлі», — акцэнтаваў увагу Аляксандр Лукашэнка.

Палессе асаблівае для кіраўніка дзяржавы яшчэ і тым, што тут ён рабіў свае першыя крокі на пасадзе Прэзідэнта.

«Памятаеце, і тая касьба (з палешукамі. — „Зв.“) у 1990-я гады з сапраўднай мужчынскай размовай — шчырай, сумленнай, шмат у чым абумовіла маё прэзідэнцкае крэда: адкрыта, прама, вочы ў вочы размаўляць з народам і рабіць усё для яго дабра, — адзначыў беларускі лідар. — Нехта з вас памятае мае першыя сустрэчы вось тут, на дарозе (і дарогі не было). Я памятаю, па калена ў пыле летам, сустракаючыся з людзьмі з Ляскавічаў, навакольных вёсак, я пачуў галоўнае. Адна бабулька падышла і ад імя ўсіх (сказала. — „Зв.“): „Дзетачка, дапамажыце з хлебам“. Хлеба не было». 

Тады Аляксандр Лукашэнка патрабаваў ад ваенных перакінуць сюды ваенныя хлебапякарні — і палешукі займелі гарачы хлеб. «Сёння, праз гады, цяжка ў гэта паверыць, але з гэтага пачыналася», — заўважыў ён. 

Па словах кіраўніка дзяржавы, многія памятаюць той час. «Край меў патрэбу ў падтрымцы, — канстатаваў ён. — Таму паўтара дзесяцігоддзя таму мы прынялі праграму адраджэння Палесся. Былі пастаўлены простыя і зразумелыя задачы — стварыць новыя працоўныя месцы, мадэрнізаваць вытворчасць. А самае галоўнае — павысіць якасць жыцця палешукоў».

Аляксандр Лукашэнка дадаў, што цяпер беларусы павінны толькі ў кіно бачыць «людзей на балоце» і людзей у лапцях. «Так, мы ўжо і бачым іх толькі ў кіно, — канстатаваў ён. — Многае зроблена. І тое, што калісьці я вам абяцаў, мы зрабілі. І сёння рэалізуем разам з вамі ўжо другую праграму адраджэння Палесся».

Прэзідэнт хоча, каб яго разумелі: ён не проста настойвае на тым, каб у адраджэнне Палесся ўкладалі вялізныя грашовыя сродкі. «Без гэтага, вядома, развіцця быць не можа, — заўважыў кіраўнік дзяржавы. — Гэта вялікія грошы. Але вывучыўшы ваша меркаванне, улічваючы інтарэсы нашай дзяржавы, мы будзем будаваць галоўнае для вас — дарогі і масты».

На Палессі, па яго словах, без дарог і мастоў нічога не можа быць. «Мы жывём, гавораць, на балоце, — заўважыў Аляксандр Лукашэнка. — Ды не на балоце. На наша шчасце, тут вялізная колькасць вады, без чаго пакутуе ўвесь свет. А ў нас гэтага дабра хапае. Толькі трэба гэтым нармальна распарадзіцца».

Таму Дзяржаўная праграма развіцця раёнаў Прыпяцкага Палесся на 2025 — 2030 гады, па словах кіраўніка дзяржавы, будзе нацэлена на тое, каб людзі маглі мець годныя ўмовы жыцця, годную работу, нармальны заробак. У бліжэйшы час, як удакладніў беларускі лідар, на гэты конт будуць прыняты вельмі сур’ёзныя рашэнні. «Ад вас толькі адно патрэбна — дысцыпліна, парадак і праца», — акцэнтаваў увагу Прэзідэнт. 

«Мы будуем наш палескі рэгіён па розуме, не парушаючы прыроднай гармоніі»

Кіраўнік дзяржавы звярнуў увагу на тое, што за апошні час палескі рэгіён змяніўся. «Стаў цэнтрам развітой прамысловасці, агародніцтва, культурным цэнтрам з невычэрпным турыстычным патэнцыялам, — канкрэтызаваў ён. — Турыстаў больш, чым да вас, ні ў адзін пункт Беларусі не прыязджае, калі выключыць Мінск. Вы бачыце, як змяніліся разам з Ляскавічамі і Туравам дзясяткі іншых населеных пунктаў Брэстчыны і Гомельшчыны».

Дзяржаўная праграма развіцця раёнаў Прыпяцкага Палесся на 2025 — 2030 гады, як адзначыў беларускі лідар, створыць самыя ўнікальныя ўмовы для працы і жыцця палешукоў. Аляксандр Лукашэнка нагадаў палешукам, што курыруе гэту праграму іх зямляк, старшыня Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па заканадаўстве і дзяржаўным будаўніцтве Міхаіл Русы, які душой і сэрцам разумее, што трэба для Палесся. 

«Але галоўнае — мы будуем наш палескі рэгіён па розуме, не парушаючы прыроднай гармоніі, захоўваючы сакральную, першародную прыгажосць гэтых месцаў», — падкрэсліў кіраўнік дзяржавы. 

«Пойма — наша будучыня» 

Прэзідэнт расказаў, што напярэдадні, падчас наведвання сялянскай гаспадаркі Міхаіла Шруба, вельмі шмат гаварылі аб тым, што рабіць з поймамі рэк, у прыватнасці, Прыпяці, якія працякаюць праз гэты край. «Гэта амаль 10 кіламетраў абводненых земляў, — канстатаваў ён. — Недазваляльныя марнатраўствы для нас, калі ў свеце мільёны людзей галадаюць. І я цудоўна разумею, як зямны чалавек, гэта пойма — наша будучыня. І не толькі беларусаў. Можа быць, усёй Еўропы. Клімат становіцца ўсё больш сухім і гарачым, а ў нас такое багацце».

Таму, па словах кіраўніка дзяржавы, прынята рашэнне касіць поймы рэк. Прэзідэнтам пастаўлена задача — стварыць для гэтых мэт сродкі малой механізацыі. Ужо касіць косамі, як гэта ў свой час рабілі на Прыпяці і паўсюль, па яго словах, ніхто не будзе. 

«У нас ужо столькі людзей няма і не будзе — патрэбна тэхніка, — акцэнтаваў увагу беларускі лідар і даручыў прадугледзець сродкі на гэтыя мэты ў Дзяржаўнай праграме развіцця раёнаў Прыпяцкага Палесся на 2025 — 2030 гады. — Трэба стварыць гэту тэхніку, бо мы пабудуем тут добрыя пасёлкі, малочнатаварныя комплексы. Трэба жыццё людзей зрабіць годным». 

Беларускі лідар указаў на важнасць канцэнтрацыі людзей у аграгарадках, буйных вёсках, што асабліва актуальна для Палесся. «Людзі не хочуць ужо жыць на балоце і на хутарах, — патлумачыў ён. — Яны думаюць пра дзяцей. Дзецям трэба даць адукацыю. Дзеці павінны быць усім забяспечаны. А гэта магчыма толькі ў буйных — такіх, як Ляскавічы — аграгарадках, дзе павінна быць усё, як у горадзе. І тады людзі не будуць імкнуцца збегчы адсюль. Пакуль Бог тут, з вамі, людзі адсюль не бягуць ні ў Мінск, ні ў іншыя буйныя гарады. Але думаць трэба пра будучыню. І другая праграма адраджэння Палесся павінна закласці хаця б асновы будучага развіцця ў такім кірунку гэтага рэгіёна, як і ўсёй Беларусі».

«Мы адкрыты і заўсёды рады гасцям»

Аляксандр Лукашэнка адзначыў, што за бягучымі справамі часам цяжка ацаніць пройдзены шлях, маштабы і значнасць зробленага. «Наш фестываль вельмі важны і з гэтага пункту гледжання, каб мы маглі азірнуцца, паглядзець па баках і падумаць, што мы зрабілі і што нам трэба будзе яшчэ здзейсніць», — лічыць кіраўнік дзяржавы. 

Па яго словах, фестываль стаў візітнай карткай Прыпяцкага Палесся, святам сяброў, аднадумцаў, часткай вялікага стваральнага руху.

«Скажу для ўсіх, хто нас глядзіць і пачуе: мы адкрыты і заўсёды рады гасцям, мы памятаем вытокі і верныя традыцыям, мы ўпэўнена глядзім у будучыню і робім усё, каб яна была мірнай і бяспечнай», — акцэнтаваў увагу Прэзідэнт. 

Ён падкрэсліў, што мір і бяспека — найважнейшыя пытанні для палешукоў. «І не толькі таму, што светапогляд наш, беларусаў, такі — мір, мір і яшчэ раз мір, — патлумачыў Аляксандр Лукашэнка. — Вайна — вось, яна зусім побач. Нават не за плотам, як я гавару часта. Яна — каля вашага парога. І вы, як ніхто іншы з беларусаў, разумееце, што такое мірнае жыццё».

Прэзідэнт пажадаў удзельнікам і гасцям фестывалю моцнага здароўя, дабра і росквіту палескаму краю. Міжнародны фестываль этнакультурных традыцый «Кліч Палесся» кіраўнік дзяржавы аб’явіў адкрытым. 

«Гэта наша, мы адсюль і нікуды не пойдзем, і нікому мы гэта не аддадзім»

Кіраўнік дзяржавы ўзнагародзіў уладальнікаў урачыстага звання «Ганаровы паляшук». Званне прысвойваецца за ўклад у развіццё рэгіёна і ўсёй краіны. Цікавы факт — першым «Ганаровым палешуком» у 2014 годзе стаў Аляксандр Лукашэнка. 

Сёлета звання «Ганаровы паляшук» удастоены дырэктар ЗАА «Сатурн-1 г. Жыткавічы» Міхаіл Саскевіч; загадчык філіяла «Тонежскі сельскі дом культуры» дзяржаўнай установы «Лельчыцкі раённы цэнтр культуры і народнай творчасці» Тамара Прыбалавец; генеральны дырэктар ААА «Савушкін прадукт» Аляксандр Саўчыц і кіраўнік заслужанага аматарскага калектыву Рэспублікі Беларусь народнага ансамбля песні і танца «Палескія зоры» імя М.В. Цурканава ДУС «Пінскі гарадскі дом культуры» Сяргей Паддубны.

У падарунак кіраўніку дзяржавы палешукі паднеслі вулей з пчоламі, мёд і яблыкі. Падарунак перадаў уладальнік звання «Ганаровы паляшук» Сяргей Паддубны. Па яго словах, мёд лічыцца сімвалам здароўя і даўгалецця. 

Кіраўнік дзяржавы выказаў удзячнасць за падарункі. Гаворачы аб вулеі, ён з усмешкай выказаў некаторыя апасенні наконт яго размяшчэння ў Палацы Незалежнасці, куды традыцыйна накіроўваюцца прадметы і вырабы, перададзеныя ў падарунак Прэзідэнту. «Думаю, будуць баяцца прыязджаць да мяне ў госці. Падумаем, што зрабіць», — з гумарам заўважыў Аляксандр Лукашэнка.

Прэзідэнт заўважыў, што палескі мёд — асаблівы, бо пчолы, якія яго збіралі, лёталі не толькі над палеткамі, а і над унікальнымі лугамі гэтага краю. 

Аляксандр Лукашэнка расказаў, што напярэдадні зрабіў прапанову мясцоваму фермеру — высадзіць яблыневыя сады пад Мінскам, каб сталіцу Беларусі акружалі квітнеючыя сады. Па яго словах, будзе добра, калі палешукі не толькі культурна, а і са сваімі традыцыямі — мядовымі, яблычнымі — будуць рухацца на поўнач Беларусі, як калісьці рабілі іх продкі. 

Па словах Прэзідэнта, менавіта ў паўднёвых рэгіёнах, на Палессі — вытокі славянскіх народаў. «Адкуль нашы беларусы (іх продкі. — „Зв.“) ішлі? Не толькі з Ізраіля, — з жартам сказаў Аляксандр Лукашэнка. — Яны ішлі з Турава (адтуль нашы карані, вытокі) і туды, да полацкіх зямель. Таму гэтага саромецца не трэба, так было. І ніякая палітыка не можа павярнуць гэту гісторыю назад, развярнуць і сказаць, што мы з поўначы з’явіліся. Менавіта адсюль».

Аляксандр Лукашэнка часта бывае на Палессі і прыйшоў да высновы, што тут, у гэтых краях, нараджаліся асноўныя рысы беларускага характару. «Палешукі — людзі хітрыя, разумныя, вельмі працавітыя і таленавітыя, — канкрэтызаваў ён. — Гэта маё цвёрдае перакананне».

Аляксандр Лукашэнка дадаў, што беларусы — гэта сапраўдная нацыя, якая ўвасобіла, увабрала ў сябе звычкі, навыкі, традыцыі людзей з Ізраіля, з Усходу, з Еўропы і адсюль — ад Кіеўскай Русі і вышэй. «Таму гэтага саромецца не трэба. Трэба гаварыць так, як яно было», — заклікаў кіраўнік дзяржавы. 

Прэзідэнт паставіў задачу гэта цвёрда падкрэсліць у Нацыянальным музеі, які цяпер будуецца ў цэнтры Мінска. «І вызначыць назаўсёды: і для нашых дзяцей, і для нашых унукаў — гэта наша, мы адсюль і нікуды не пойдзем, і нікому мы гэта не аддадзім, — акцэнтаваў увагу беларускі лідар. — Нам шмат не трэба. Няхай нам не перашкаджаюць. Мы будзем яблыкі, мёд апрацоўваць на гэтай зямлі і будзем нармальна жыць. Мірна!» 

Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў, што ў краіне будуць рабіць усё для таго, каб на нашай зямлі быў мір. «Паглядзіце, што робіцца вакол з пункту гледжання рэлігійнай і нацыянальнай варожасці, — страшна падумаць, — заўважыў ён. — Мы спакойна (не я, вы) усё зрабілі для таго, каб на гэтым кавалачку зямлі, дзе вакол усё палыхае, у нас спакойна жылі людзі. І мы будзем жыць спакойна, калі мы не будзем адбіраць чужое і раскладаць сабе па кішэнях, калі мы будзем працаваць і мацаваць нашу краіну. Галоўнае — эканоміка. Таму я заўсёды вам гавару: вы дайце толькі адно — эканоміку, усё астатняе — за мной». 

Аляксандр Лукашэнка заклікаў мясцовых людзей быць сапраўднымі палешукамі, мацаваць сваё сяброўства.

«Галоўнае, каб цяпер бераглі краіну»

Пасля заканчэння ўрачыстай цырымоніі адкрыцця фестывалю кіраўнік дзяржавы наведаў шэраг падворкаў, дзе азнаёміўся з рамеснымі традыцыямі Палесся, работамі народных майстроў. Сярод падворкаў, дзе пабываў кіраўнік дзяржавы, — хата паляўнічага і рыбака, хата нацыянальнай кухні, хата рамёстваў і хата з экспазіцыяй «Хлеб майго Палесся». 

Будучы ў хаце паляўнічага і рыбака, дзе прадстаўлены традыцыйныя паляўнічыя і рыбалоўныя прылады, чучалы дзікіх жывёл, Аляксандр Лукашэнка звярнуў на якасць драўлянай пабудовы. Па яго словах, калі б палешукі жылі ў такой хаце, то ім і ехаць нікуды не трэба было б. «Ідэальная хата», — падкрэсліў ён.

Кіраўніку дзяржавы прадэманстравалі працэс вырабу чоўна. Гэта традыцыя ў Жыткавіцкім раёне мае статус афіцыйнай гісторыка-культурнай каштоўнасці і аб’екта нематэрыяльнай спадчыны Беларусі з 2022 года. Цэнтр захавання рамяства — вёска Перароў, дзе майстры вырабляюць традыцыйныя лодкі з суцэльнага дуба і перадаюць гэты ўнікальны вопыт маладым рамеснікам.

«Малайцы, што вы захоўваеце гэтыя традыцыі, гэта вельмі важна, — акцэнтаваў увагу Аляксандр Лукашэнка. — Для палешукоў вельмі шмат зроблена. Галоўнае, каб цяпер бераглі краіну. Вы цяпер тут апора, без вас мы нічога не зробім».

Прэзідэнт нагадаў, што ў свой час менавіта палешукі сталі ініцыятарамі фестывалю «Кліч Палесся», звярнуўшыся з адпаведнай просьбай. Прапанова была падтрымана, і ў Беларусі з’явіўся яшчэ адзін адметны фестываль. 

«Ну, як можна было загубіць народную ініцыятыву? — заўважыў кіраўнік дзяржавы. — Думаю: няхай будзе. І сёння не шкадую — яшчэ адзін пункт, дзе збіраюцца людзі».

У хаце нацыянальнай кухні Прэзідэнт азнаёміўся з багатай кулінарнай спадчынай Палесся. Беларускаму лідару расказалі пра традыцыйныя палескія стравы і напоі, спосабы іх прыгатавання і іх значэнне ў народнай культуры. Аляксандр Лукашэнка пакаштаваў мясцовыя пачастункі, даўшы ім высокую ацэнку.

У хаце рамёстваў з Прэзідэнтам падзяліліся сакрэтамі бондараў, якія здаўна вырабляюць драўляныя бочкі, кадушкі, іншыя рэчы, неабходныя ў паўсядзённым жыцці палешукоў. У экспазіцыі таксама прадстаўлены вырабы кавальскага і традыцыйных рамёстваў: саломапляцення, ткацтва габеленаў і пляцення лапцяў.

Паколькі фестываль аб’яднаў Брэсцкую і Гомельскую вобласці, адразу ад двух рэгіёнаў Прэзідэнту падарылі каравай — як сімвал дабрабыту і дабрыні на нашай зямлі. Акрамя таго, губернатар Гомельскай вобласці Іван Крупко перадаў у Палац Незалежнасці каравай ад вобласці, які сімвалізуе мільён тон збожжа, — менавіта гэтай планкі напярэдадні дасягнулі аграрыі Гомельшчыны. 

Вераніка КАНЮТА

Фота БелТА

Петрыкаўскі раён

Даслоўна

«Палессе — гэта скарб народнай творчасці»

Сярод уладальнікаў звання «Ганаровы паляшук» 2026 года — кіраўнік заслужанага аматарскага калектыву Рэспублікі Беларусь народнага ансамбля песні і танца «Палескія зоры» імя М. В. Цурканава Пінскага гарадскога дома культуры Сяргей ПАДДУБНЫ. Ураджэнец Давыд-Гарадка Столінскага раёна скончыў інструментальнае аддзяленне Пінскага каледжа мастацтваў і 25 гадоў прысвяціў працы ў калектыве, які праславіўся далёка за межамі краіны, у тым ліку ў Кітаі і Індыі. 

Адказваючы на пытанне, хто ж такі сапраўдны паляшук, Сяргей Паддубны адзначыў, што гэта той чалавек, які нарадзіўся на палескай зямлі, увабраў у сябе карані і традыцыі продкаў, размаўляе на палескім дыялекце, спявае нашы песні і адраджае палескую зямлю. Ён падкрэсліў, што званне «Ганаровы паляшук» — заслуга не толькі яго асабіста, але і кожнага ўдзельніка калектыву, кіраўніцтва і сям’і, якая з’яўляецца для яго надзейным тылам. Палескія традыцыі, паводле яго слоў, — гэта паўсядзённае жыццё: зносіны, праца, песні, ежа, хлеб і людзі. 

Кіраўнік заслужанага аматарскага калектыву адзначыў, што за апошнія гады рэгіён моцна змяніўся. Сяргей Паддубны выказаў удзячнасць Прэзідэнту за пастаянную ўвагу да Палесся, а таксама запэўніў, што паляшукі не падвядуць і будуць старацца рабіць усё яшчэ лепш з кожным днём.

Тамара ПРЫБАЛАВЕЦ, загадчыца філіяла «Тонежскі сельскі дом культуры» ДУ «Лельчыцкі раённы цэнтр культуры і народнай творчасці» ўжо другі раз атрымлівае ўзнагароду ад Прэзідэнта (першы раз — у 2022 годзе разам са сваім калектывам). Як расказвае сама Тамара Іванаўна, яна працуе ўжо з трэцім пакаленнем. Першы склад быў, калі яна прыехала на працу, потым другі, а цяпер трэці. Усе ўдзельніцы калектыву, які яна ўзначальвае, — жанчыны з розных вёсак, якія нясуць у масы культуру Палесся. 

Народны фальклорны ансамбль «Таняжанка», якім кіруе Тамара Прыбалавец, з 2016 года мае статус нематэрыяльнай культурнай каштоўнасці і штогод праводзіць абрад «Гуканне вясны» — «Чырачку», калі жанчыны ў народных касцюмах ідуць па вуліцы і заклікаюць усіх гукаць вясну. Гісторыя калектыву пачынаецца з 1934 года (тады гэта быў хор), а ў 1984 годзе яго рэарганізавалі ў ансамбль. Тамара Іванаўна працуе ў ім ужо 55 гадоў, аддана захоўваючы і перадаючы традыцыі роднага краю.

«Палессе — гэта скарб народнай творчасці, — лічыць яна. — Тут жывуць сапраўдныя палешукі, якія любяць свой край, цэняць яго і аддаюць яму ўсё жыццё».

Тамара Прыбалавец прызнаецца ў любові да Беларусі за тое, што наша краіна прыгожая, дагледжаная, за тое, што ў краіне ёсць Прэзідэнт, які падтрымлівае людзей. 

Яшчэ адзін узнагароджаны на фестывалі званнем «Ганаровы паляшук» — Міхаіл САСКЕВІЧ, дырэктар ЗАТ «Сатурн-1» г. Жыткавічы, якое вядзе сваю гісторыю з 1991 года спецыялізуецца на металаапрацоўцы і вырабе дэталяў для чыгуначнага транспарту, горназдабываючай прамысловасці, будаўніцтве і сельскай гаспадарцы. Як расказаў сам Міхаіл Пятровіч, на гэтай зямлі жылі яго пра-пра-прадзеды, таму ён лічыць сябе прадаўжальнікам палескіх традыцый, якія перадаюцца ў іх родзе з пакалення ў пакаленне. 

«Звычайна палешукі менш гавораць, больш робяць, — сказаў ён аб характары палешукоў. — Яны вельмі працавітыя, ураўнаважаныя. Калі працуюць, дык працуюць, калі свята — таксама добра адпачываюць».

Гаворачы пра змены ў рэгіёне за апошнія 30 гадоў, Міхаіл Саскевіч адзначыў, што праводзілася меліярацыя, асвоілі больш зямель, але галоўнае — як была Прыпяць, так і засталася, і менавіта яна, як і ўся прырода, выхавала палешукоў, якія спрадвеку займаліся рыбалоўствам, пчалярствам і земляробствам. Ён падкрэсліў, што зямля развіваецца, а яго прадпрыемства — горадаўтваральнае, працуе стабільна і паспяхова, дасягае ўсіх неабходных паказчыкаў і мае ўзнагароды, а само свята «Кліч Палесся» дае магчымасць сустрэцца з землякамі і адчуць адзінства ўсіх, хто любіць гэты край.

Надзея ЗУЕВА