Таксама час ад часу ўсплываюць праблемы, звязаныя з тым, што цана ў чэку не супала з той, што была пададзена на цэнніку. Мы вырашылі разабрацца, ці дапамагаюць сучасныя «рэвізоры» вырашаць праблемы, звязаныя з якасцю абслугоўвання ў прадуктовых крамах.

Пакупнік заўсёды мае рацыю?

Як паведамілі ў Міністэрстве антыманапольнага рэгулявання і гандлю, «народны кантроль» сапраўды мае вялікае значэнне. Ён можа датычыцца нават пытанняў, звязаных з добраўпарадкаваннем гандлёвых аб’ектаў. Так, пасля атрыманай ад спажыўцоў інфармацыі былі накіраваны лісты ў выканкамы для правядзення кантрольных мерапрыемстваў і навядзення парадку. Як вынік — камфорт пакупнікоў: пакладзены антыслізготныя дыванкі на прыступках, парэнчы, пачышчаны пакупніцкія кошыкі ў гандлёвых залах, з’явіліся ключы ў шафах для захоўвання і г. д.

Відэаскаргі ў сацыяльных сетках, па меркаванні МАРГ, з’яўляюцца адным з інструментаў рэагавання спажыўцоў на парушэнні іх правоў. Такія звароты неаднаразова разглядаліся, інфармацыя, якая ў іх утрымлівалася, аналізавалася і правяралася. У асобных выпадках сапраўды ўстанаўліваліся парушэнні і прымаліся меры. Разам з тым у некаторых відэаскаргах у сацыяльных сетках, часта эмацыянальных і прэтэнцыёзных, паведамляецца толькі частка інфармацыі аб сітуацыі альбо не ўсё з’яўляецца дакладным, часам скажаюцца рэальныя абставіны. Напрыклад, у адным з відэаролікаў спажывец абураўся тым, што ў яго на касе забралі тавар, які ўжо быў аплачаны і не вярнулі за яго грошы. Па выніках разбіральніцтва было ўстаноўлена, што тавар сапраўды забралі (калі прадавец пачала яго праводзіць па касе, аўтаматычна аперацыя была заблакіравана, бо тавар не адпавядаў патрабаванням бяспекі і не мог прадавацца), але грошы адразу ж былі вернуты на банкаўскую картку, якой спажывец разлічваўся. Віна прадаўца ў тым, што ім рэалізоўваўся тавар, які, як было выяўлена Дзяржстандартам, не адпавядаў патрабаванням бяспекі — на касе рэалізацыя ўжо была заблакіравана, а з гандлёвай залы своечасова яго не прыбралі.

Не адыходзячы ад касы

Практычна любое спажывецкае пытанне можна вырашыць непасрэдна на месцы, дзе набываўся тавар, калі патрабаванні пакупніка абгрунтаваныя, а прадавец ці выканальнік паслугі вядзе сябе сумленна, калі абодва бакі зацікаўлены ў канструктыўным вырашэнні праблемнай сітуацыі.

Так, калі на цэнніку ўказаны адзін кошт тавару, а на касе прабілі іншую, больш высокую, спажывец можа патрабаваць, каб яго разлічылі па заяўленай цане — гэта прадугледжана заканадаўствам аб гандлі. Аргументацыя прадаўца накшталт «не паспелі памяняць цэннікі» не з’яўляецца падставай для адмовы спажыўцу.

Але злоўжываць правамі не трэба. Так, рашэнне спажыўца будзе несправядлівым, калі ён захоча вярнуць харчовы тавар належнай якасці нават праз 5 хвілін пасля пакупкі — якасныя харчовыя тавары абмену і вяртанню не падлягаюць! Няправільна спажывец паступіць і ў тым выпадку, калі запатрабуе вярнуць грошы за тавар, які сам пашкодзіў.

Калі ў месцы продажу праблемнае пытанне вырашыць не ўдаецца (напрыклад, узнікла спрэчка, спажывец не згодны з меркаваннем прадаўца пра адсутнасць недахопу ў тавары), у МАРГ рэкамедуюць спажыўцам пакінуць прэтэнзію ў кнізе скаргаў і прапаноў, каб зафіксаваць сваё патрабаванне (бо вусны зварот у далейшым цяжка будзе даказаць). На прэтэнзію павінен паступіць адказ. Калі спажывец не пагодзіцца з ім, ён можа звярнуцца па дапамогу ў абароне сваіх правоў у выканкам па месцазнаходжанні гандлёвага аб’екта ці ў грамадскае аб’яднанне спажыўцоў.

Калі харчовы тавар аказаўся няякасным, спажывец можа звярнуцца і ў орган Міністэрства аховы здароўя — цэнтр гігіены і эпідэміялогіі горада (раёна) па месцы размяшчэння гандлёвага аб’екта ці аб’екта грамадскага харчавання.

Пакуль публікавалі, прэтэнзія ўжо вырашана

Тое, што сёння вельмі многія праблемы, звязаныя з прадуктамі харчавання, вырашаюцца на месцы, заўважылі і ў Рэгіянальным таварыстве абароны спажыўцоў. Вярнуць «праблемны» тавар пакупнікі могуць, нават калі выявілі брак дома. Прычым вырашыць сітуацыю на сваю карысць нават тады, калі не захавалі чэкі. Факт пакупкі можна даказаць, напрыклад, дзякуючы выпісцы з банкаўскага рахунку (пры аплаце карткай) ці праверцы стужкі касавага апарата. Часам для вырашэння праблемы патрэбна экспертыза. Але тавар, які знаходзіцца на руках у спажыўца, пад яе не падпадае (даказаць, у якіх умовах у пакупніка захоўваўся такі прадукт, нерэальна) — правярацца будуць партыі тавараў, якія на дадзены момант знаходзяцца на прылаўках. І не факт, што на той час сярод іх будуць праблемныя прадукты. Складана даказаць і, напрыклад, тое, што агародніна ці садавіна ў краме прадаваліся падмарожаныя — невядома, як пакупнік іх у такія маразы нёс дадому, хіба што падчас праверкі будзе ўстаноўлены факт няправільнага захоўвання прадуктаў.

Знайсці інфармацыю, звязаную з абаронай правоў спажыўцоў, — не праблема для сучаснага карыстальніка. Ды і прадуктовыя магазіны заўсёды ідуць насустрач пакупніку, бо клапоцяцца пра сваю рэпутацыю. Як заўважыла юрысконсульт юрыдычнага аддзела Рэгіянальнага аб’яднання спажыўцоў Эльнара 

Бабраўніцкая, нягледзячы на тое, што ў грамадскую арганізацыю сёння звяртаюцца людзі з сапраўды абгрунтаванымі прэтэнзія-мі, «прадуктовыя» скаргі вырашаюцца вельмі хутка, часам пакупніку дастаткова аднаго званка-кансультацыі ў арганізацыю. І толькі адзінкі, як правіла тыя, хто ўжылі няякасныя прадукты і атрымалі шкоду для здароўя, гатовы даводзіць справу да суда.

А калі большасць скаргаў могуць хутка вырашацца ў рэжыме рэальнага часу, можа, не варта спяшацца здымаць «шумныя» ролікі для ТікТок, тым больш што часам «відэаскарга», якая ўтрымлівае неправераную, недакладную інфармацыю або прыносіць шкоду рэпутацыі крамы ці прадаўцам, якія трапілі ў кадр, можа перарасці ўжо ў справу супраць блогера.

Алена ДЗЯДЗЮЛЯ