Па просьбе горада — дадатковы паказ

Канцэрт-рэквіем «Кожны трэці» атрымаў настолькі шырокі водгук, што па просьбах мінчан быў арганізаваны дадатковы, восьмы паказ. Пра гэта перад пачаткам мерапрыемства расказала генеральны прадзюсар праекта Ганна Лукашэнка: «Дзякуючы грамадскаму рэзанансу, які ўзнік у першыя дні праекта, пачало паступаць шмат просьбаў аб працягу паказу, гледачы прасілі яшчэ. Найбольш актыўным аказаўся горад Мінск: для двухмільённага насельніцтва аднаго паказу на 2,5 тысячы гледачоў сапраўды аказалася недастаткова. Па просьбе горада сёння праходзіць дадатковы паказ, арыентаваны пераважна на маладзёжную аўдыторыю: вучняў старэйшых класаў і студэнтаў». 

Яна адзначыла, што канцэрт-рэквіем «Кожны трэці» ўбачылі ўжо каля 20 тысяч чалавек: «Наша задача — расказаць як мага большай колькасці людзей гэтую страшную праўду. Я думаю, што кожны глядач па прыездзе дадому распавёў аб праекце сваім блізкім, а тыя — камусьці яшчэ». 

Эмацыйны водгук гледачоў, паводле слоў генеральнага прадзюсара, апынуўся глыбокім, але цалкам чаканым: «Гэты канцэрт выклікае такія ж пачуцці і ў нас, у арганізатараў, у артыстаў. Яшчэ на этапе рэпетыцый, нават без экранаў, ва ўсіх былі слёзы на вачах. Мы пражываем кожны канцэрт. І глядач пражывае яго разам з намі. Тыя кадры, гістарычныя дакументы — яны не могуць не закрануць асабістае». 

Ганна Лукашэнка таксама падкрэсліла, што цяпер ідзе падрыхтоўка да новага паказу канцэрта-рэквіема «Кожны трэці» ў Маскве: «У нас ёсць дамоўленасць з Вялікай залай Крамлёўскага палаца ў Маскве. Канцэрт пройдзе там у верасні 2025 года пры падтрымцы Саюзнай дзяржавы, Міністэрстваў культуры Беларусі і Расіі, а таксама Міністэрства абароны, якое аказала нам вялікую дапамогу — як дакументальнымі кадрамі, так і дэкарацыямі».

«Мы з вамі шчаслівыя людзі, таму што жывём у такой краіне»

14 красавіка 2025 года... Мірная, спакойная, прыгожая, утульная Беларусь — гэта краіна, дзе сёння створаны ўсе ўмовы для шчаслівага і ўпэўненага жыцця, краіна, якая з кожным днём развіваецца, набірае эканамічную моц, развівае свой сацыяльны патэнцыял. Пра гэта, звяртаючыся да гледачоў, заявіў намеснік старшыні Мінскага гарвыканкама Андрэй Стрыгельскі: «Мы з вамі шчаслівыя людзі, таму што жывём у такой краіне. Краіне, дзе моладзь атрымлівае якасную адукацыю і медыцынскую дапамогу, у краіне, дзе мы спакойна гадуем дзяцей, гуляем па ўтульных камфортных вуліцах, адчуваем сябе ў абсалютнай бяспецы. Але так было не заўсёды. У гісторыі нашай краіны ёсць самы страшны перыяд — Вялікая Айчынная вайна». 

84 гады таму на нашу зямлю вераломна ўварваліся фашысты. «Тысячы азвярэлых нацыстаў, сотні танкаў і самалётаў. Усё гэта для таго, каб знішчыць наш народ, каб заняволіць, спыніць у развіцці, захапіць. Але наш гераічны беларускі народ выстаяў. 80 гадоў таму нашы дзяды і прадзеды падарылі нам Вялікую Перамогу. І 80 мірных гадоў мы з вамі жывём у незалежнай краіне, развіваем сваю дзяржаўнасць, адчуваем сябе ўпэўнена і камфортна», — адзначыў Андрэй Стрыгельскі. 

Ён падкрэсліў, што за сваю перамогу наш народ заплаціў велізарны кошт: «Кожны трэці... І сёння мы ўспамінаем герояў, якія загінулі на палях бітваў, успамінаем закатаваных у засценках канцлагераў, успамінаем тыя дні ліхалецця, якія напаткалі тады нашу зямлю. І, вядома, мы дакранёмся да той вялікай гістарычнай памяці, якая дагэтуль жывая ў нашых душах і сэрцах». 

Намеснік старшыні Мінгарвыканкама акцэнтаваў, што на паказе ў глядзельнай зале гэтым разам шмат моладзі: «І менавіта маладому пакаленню перадаваць гэтую памяць наступным пакаленням. Мы павінны памятаць кожнага загінулага, кожнага закатаванага. Мы павінны аберагаць кожны кавалак нашай шматпакутнай зямлі для таго, каб такая трагедыя больш ніколі не паўтарылася. Я прашу вас, заклікаю пранесці гэтую памяць скрозь гады». 

«Тая трагедыя закранула кожную беларускую сям’ю»

«Кожны трэці» паказвае, што беларусам важна захаванне гістарычнай памяці. Пра гэта расказала журналістам генеральны дырэктар інфармацыйнага агенцтва БелТА Ірына Акуловіч. Яна зачытала ліст ваенных гадоў ад 18-гадовага хлопца з Татарстана да сваіх блізкіх: «Праз 5 дзён пасля таго, як ён адправіў яго сваёй маме, хлопец загінуў тут, у нас у Беларусі. 17 падобных гісторый перапіскі байцоў са сваімі роднымі было прадэманстравана на выставе БелТА „Лёсы, складзеныя ў трохкутнік“, якая дзейнічала перад кожным канцэртам». 

Ірына Акуловіч прызналася, якіх эмоцый ад наведвальнікаў дамагаліся аўтары выставы: «Мы хацелі, каб тыя, хто прыйшоў на канцэрт-рэквіем, адчулі ўсё гэта яшчэ глыбей, акунуліся ў гісторыю тых жудасных падзей. Таму далі магчымасць наведвальнікам напісаць падобныя трыкутнікі, але ўжо для сваіх блізкіх. Вядома, мы іх не чытаем, але ўпэўненыя, што ў іх памяць і боль. Таму што тая трагедыя закранула кожную беларускую сям’ю». 

Паводле слоў гендырэктара, выстава выклікала цікавасць гледачоў канцэрта, папулярнасць якога яна назвала доказам таго, што для беларусаў вельмі важна захаванне гістарычнай памяці: «У Музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны захоўваецца каля 2 300 такіх лістоў. Прыкладна столькі ж адправілі наведвальнікі нашай выставы за ўсе дні, што паказвалі канцэрт. І яго папулярнасць, а таксама колькасць адпраўленых лістоў паказваюць, што для нашай нацыі вельмі важна захаванне гістарычнай памяці». 

«Адразу ўспомніла, як дзядуля распавядаў мне, што перажыў у дзяцінстве...»

Зала поўная — у асноўным падлеткамі, якія прыйшлі не проста паглядзець канцэрт, а па-сапраўднаму пражыць яго. Дзевяцікласніца школы № 62 Мінска Лізавета Лазоўская адзначае: да такога нельга быць гатовым. Таму што гэта не проста сцэна і святло, гэта гісторыя, якая ўваходзіць у сэрца: «Мне рэальна кранула. Было настолькі шчыра і глыбока, што часам хацелася плакаць. Фармат зусім асаблівы: калі гучыць не проста музыка, а за ёй стаяць сапраўдныя кадры, лёсы. Гэта пераварочвае ўнутры. Мы чуем не толькі голас выканаўцы, але і голас часу». 

Аднакласніца дзяўчыны Вікторыя Казачонак асабліва запомніла другі нумар: «Я сядзела і плакала.... Адразу ўспомніла, як дзядуля распавядаў мне, што перажыў у дзяцінстве. Ён быў вязнем канцлагера. Памятаю, казаў, што хлеба давалі маленькі кавалачак на тыдзень... А сёння я ўбачыла гэта не як аповяд, а як быццам сама там пабывала. Гэта не проста сцэна, гэта гісторыя». 

Для яшчэ адной школьніцы Дыяны Сезонавай такія канцэрты — не проста эмацыйная падзея, а частка ўсвядомленага шляху: «У нас у школе часта праводзяць сустрэчы з ветэранамі, ваеннымі вязнямі. Калі ты слухаеш іх, ловіш кожную дэталь, якая нідзе больш не паўторыцца. Гэта не параграф з падручніка, гэта чалавечая праўда. І калі потым бачыш такую ж праўду на сцэне — збіраецца поўная карціна. І ты ўжо не проста слухач. Ты ўдзельнік». 

Усе тры дзяўчыны ўпэўненыя: расказваць пра вайну трэба не павучальна, а жыва і шчыра. Каб не забывалася. Каб было, за што трымацца. Каб боль мінулага не стала абыякавасцю ў сучаснасці.

Нягледзячы на тое што дадатковы паказ быў прызначаны пераважна для моладзі, былі ў глядзельнай зале і прадстаўнікі старэйшага пакалення. «Мы бачылі ўрыўкі па тэлевізары і марылі апынуцца тут, — прызналася пенсіянерка Валянціна. — І вось трапілі — гэта ўзрушаючае відовішча. Нам трэба берагчы наш мір любой цаной, абараняць дарагога Прэзідэнта, маліцца за яго. Хай ён захоўвае краіну, а мы абавязаны яму ў гэтым дапамагаць. Мы ж з пакалення, якое выхоўвалі тыя, хто прайшоў вайну. Мая першая настаўніца была партызанкай, яе муж — дырэктар школы — таксама ваяваў у атрадзе. Яны нават вадзілі нас, чацвёртакласнікаў, на месца былога партызанскага лагера. Для нас гэта было важна, захапляльна. І цяпер я хачу, каб нашы дзеці і ўнукі ведалі гэтую гісторыю, памяталі яе. Забываць такое нельга». 

Фота Віктара ІВАНЧЫКАВА