Беларуская сталіца другі раз стала цэнтрам еўразійскай прамысловай інтэграцыі.
У перыяд з 30 верасня да 2 кастрычніка 2026 года на пляцоўцы Мінскага міжнароднага выставачнага цэнтра BELEXPO працуе Міжнародная прамысловая выстаўка «ІНАПРАМ. Беларусь». Чым здзіўляюць наведвальнікаў шырокая экспазіцыя і дзелавая праграма мерапрыемства? Даведаліся нашы карэспандэнты.
Акцэнт — на кааперацыі
У 2025-м Мінск упершыню прыняў выстаўку «ІНАПРАМ. Беларусь». Тады ўдзельнікамі і гасцямі мерапрыемства, галоўныя мэты якога — умацаванне кааперацыйных сувязяў і абмен перадавымі тэхналогіямі, сталі каля 14 тысяч чалавек з 24 дзяржаў. Было заключана каля 40 камерцыйных дагавораў на суму звыш 265 млн долараў.
Сёлета, як чакаецца, форум збярэ прадстаўнікоў не менш як 40 краін, адзначыў Антон АТРАШКІН, праграмны дырэктар «ІНАПРАМ. Беларусь». «Кампаніі з Расіі, Беларусі, Казахстана, Кыргызстана, Ірана, Камбоджы, Азербайджана і многія іншыя прывезлі сёння ў Мінск самыя апошнія навінкі прамысловай тэхнікі», — расказаў ён. Паводле слоў Антона Атрашкіна, кожны, каму цікава, чым жыве і дыхае прамысловая індустрыя сёння, за тры дні выстаўкі зможа ўбачыць усё на свае вочы: «Спадзяёмся, што, як і летась, „ІНАПРАМ“ у Мінску стане вялікім поспехам».
На выстаўцы дэманструюцца дасягненні, мабыць, усіх галін прамысловасці: машынабудавання, транспарту, вытворчасці аўтакампанентаў, мікраэлектронікі, нафтахіміі і многіх іншых. Паводле інфармацыі арганізатараў, агульная плошча экспазіцыі Беларусі ў павільёне складае каля 6 тысяч кв. м. Шмат цікавага чакае гасцей і на вулічнай экспазіцыі плошчай каля 3 тысяч кв. м. Усяго беларускія прадпрыемствы — БЕЛАЗ, МАЗ, МТЗ, «Інтэграл», «Гарызонт», «Энергакамплект», «Магілёўліфтмаш», «Белкамунмаш» і іншыя — падрыхтавалі звыш 160 стэндаў.
Не адстае і расійская экспазіцыя: свае праекты прадставілі больш за 200 кампаній, сярод якіх «Растэх», «Расатам», КАМАЗ, «Аскон», ММК, Callіsto Vіsіon і не толькі. Асобны акцэнт зроблены на кааперацыі з нашай краінай: у прыватнасці, адбылася прэзентацыя першага беларуска-расійскага 3D-прынтара.
Дарэчы, у гэтым заключаецца і асаблівасць сёлетняй выстаўкі «ІНАПРАМ. Беларусь», падкрэсліў Антон Атрашкін: «Сёлета мы ў шосты раз правялі „ІНАПРАМ“ у Ташкенце, упершыню запусцілі ў Індыі і Саудаўскай Аравіі, але для нас, арганізатараў, „ІНАПРАМ“ у Мінску — асаблівы. Таму што менавіта тут прадстаўлена вялізная колькасць кааперацыйных праектаў. Той прамысловай тэхнікі, калі нават складана вызначыць, у якой менавіта краіне яна зроблена — так шмат розумаў інжынераў розных краін папрацавалі над яе стварэннем».
Антон Атрашкін таксама адзначыў, што выставачная індустрыя перажывае сёння пад’ём. Калі да пандэміі здавалася, што ўсе дзелавыя кантакты адыдуць у лічбавую плоскасць, то цяпер прадпрыемствы выдзяляюць грошы на экспазіцыі, адпраўляюць на дзелавыя мерапрыемствы прадстаўнічыя дэлегацыі.
І ў Беларусі ёсць усе фактары, каб стаць адным з цэнтраў дзелавой актыўнасці: геаграфічнае становішча, адносна даступная лагістыка, аблегчаны візавы рэжым для большасці краін, высокі ўзровень бяспекі, наяўнасць развітой інфраструктуры. «Паверце мне, я бачыў шмат аб’ектаў: выставачны цэнтр у Мінску зроблены на найвышэйшым сусветным узроўні», — адзначыў Антон Атрашкін.
Напярэдадні адкрыцця «ІНАПРАМ. Беларусь» старшыня Беларускай гандлёва-прамысловай палаты Міхаіл Мятлікаў канстатаваў: для супрацоўніцтва вельмі важны асабісты кантакт. Тым больш у сучаснай сітуацыі, калі ва ўсім свеце з-за міжнародных крызісаў назіраецца крызіс даверу. А гэта — вельмі важны інстытут, які валодае велізарным эканамічным складнікам. Дзелавыя мерапрыемствы ўзроўню «ІНАПРАМ» дазваляюць наладзіць жывы дыялог з контрагентамі, выбудаваць асабістыя кантакты, якія ў бізнесе набываюць усё большую значнасць. Таксама Міхаіл Мятлікаў адзначыў, што ва ўмовах санкцый і геапалітычнай бязладзіцы дзелавыя колы, эксперты, навуковая супольнасць працягваюць камунікаваць. І там, дзе складана ці нават немагчыма наладзіць дыялог на афіцыйным дзяржаўным узроўні, выкарыстоўваецца дзелавая дыпламатыя, кантакты праз грамадскія арганізацыі, у тым ліку — гандлёва-прамысловыя палаты. Ён запэўніў, што на «ІНАПРАМ» прыедуць госці і з Еўропы. Там праяўляюць цікавасць і да нашых магчымасцяў, і да патэнцыялу, ёсць пэўны інтарэс для аднаўлення супрацоўніцтва. Падрабязнасці кіраўнік БелГПП па зразумелых прычынах раскрываць не стаў: бізнес заўсёды любіў цішыню, а тым больш яна каштоўная, калі рэчаіснасць мае шмат рэстрыкцый і абмежаванняў.
Што хвалюе вытворцаў?
Дзелавая праграма «ІНАПРАМ. Беларусь» традыцыйна пабудавана вакол пытанняў, якія найбольш хвалююць сучасную прамысловасць. Сёлета адной з галоўных тэм стаў экспарт: і Беларусь, і Расія маюць прамы інтарэс у тым, каб прадукцыя, створаная сумесна, знаходзіла свайго спажыўца.
Другая важная тэма — падрыхтоўка кваліфікаваных кадраў. Справа ў тым, што прамысловасць ва ўсім свеце развіваецца хутчэй, чым сістэма адукацыі патрэбных ёй спецыялістаў. Вытворцы ўсё часцей гавораць пра недахоп маладых і таленавітых кадраў — падрыхтаваных, разумных, дасведчаных. Асабліва ў робататэхніцы — дарэчы, прамысловыя ўстаноўкі, створаныя сумесна расійскімі і беларускімі інжынерамі, таксама выклікалі жывы інтарэс гасцей выстаўкі.
Не абышлося і без тэмы штучнага інтэлекту ў вытворчасці. Сёння пры запуску новых прадуктаў — ці станкоў, ці праграмнага забеспячэння — кампаніі практычна заўсёды выкарыстоўваюць ШІ-тэхналогіі: «Наша задача, каб „ІНАПРАМ“ у Мінску стаў адной з пляцовак, дзе гэта тэма абмяркоўваецца паміж прамыслоўцамі і ўладай. Усе ўмовы для гэтага створаны», — падкрэсліў Антон Атрашкін.
У дні выстаўкі ў беларускай сталіцы адбудуцца таксама пасяджэнні Беларуска-казахстанскага і Беларуска-кыргызскага дзелавых саветаў.
А ключавыя пытанні еўразійскага прамысловага партнёрства абмяркуюць на галоўнай пленарнай сесіі пад назвай «Вытворча-тэхналагічная кааперацыя: узаемадапаўняльнае партнёрства», што адбудзецца 1 кастрычніка. У ёй возьмуць удзел кіраўнікі ўрадаў краін ЕАЭС.
Аснова стабільнасці і эфектыўнасці
Нямала ўвагі падчас дзелавой праграмы ўдзялілі абмеркаванню пытанняў кадравай падрыхтоўкі. Па даных Белстата, у другой чвэрці 2026 года ўзровень беспрацоўя ў Беларусі склаў 2,1 %, а занятасць насельніцтва ва ўзросце 15–74 гадоў дасягнула 69 %. Ты не менш існуе недахоп кваліфікаваных рабочых і спецыялістаў у вытворчасці. І каб яго пераадолець, мала проста ствараць новыя працоўныя месцы. Трэба эфектыўна выкарыстоўваць кадравы патэнцыял, які ўжо ёсць: развіваць кампетэнцыі, праводзіць прафесійную перападрыхтоўку і дапамагаць людзям асвойваць новыя прафесіі, ўпэўнена Святлана Шапарава, дырэктар сэрвісу анлайн-рэкрутынгу rabota.by.
Па яе словах, запатрабаванне ў працоўным і вытворчым персанале фарміруе значную долю вакансій на беларускім рынку. Пацвярджэнне таму — аналітыка сэрвісу: «26 % нашых наймальнікаў у Беларусі сёння часцей за ўсё шукаюць рабочы персанал. Вакансіі ў вытворчасці і сэрвісным абслугоўванні — на пятым месцы, але іх доля даволі істотная: 13,7 %», — расказала Святлана Шапарава. Дарэчы, і канкурэнцыя ў гэтай сферы, па даных rabota.by, у некалькі разоў ніжэйшая, чым, напрыклад, у сферы маркетынгу.
Дэфіцыт кадраў сфарміраваны ў першую чаргу дэмаграфічнай ямай 1990-х: часткова проста не нарадзіліся тыя людзі, якія так патрэбныя сучаснай вытворчасці. Але існуе і шэраг іншых фактараў: міграцыя насельніцтва, структурны дысбаланс работнікаў. Таму адно з рашэнняў надзённага пытання — перападрыхтоўка спецыялістаў.
«У верасні 2026 года мы правялі вялікае апытанне, у якім узялі ўдзел больш за 10 тысяч беларускіх саіскальнікаў, буйныя вытворчыя кампаніі краіны. Мы спыталі, наколькі гатовы перанавучацца спецыялісты і наколькі гатовы перанавучаць кампаніі?» — тлумачыць дырэктар rabota.by. У выніку атрымалася, што 83 % апытаных саіскальнікаў гатовы змяніць прафесію або спецыялізацыю. Людзі хочуць вучыцца — у тым ліку тыя, каму за 45 (82,9 %). Галоўнае, каб наймальнікі бачылі ў гэтым сэнс, укладваліся ў свае калектывы, бо менавіта кадры — аснова стабільнасці і эфектыўнасці прамысловасці.
Аміна НАЗАРАВА
Фота Лізаветы ГОЛАД
