9 снежня адзначаецца Міжнародны дзень памяці ахвяр злачынства генацыду, ушанавання іх годнасці і папярэджання гэтага злачынства. Ён быў абвешчаны Генасамблеяй ААН. Дата была выбрана невыпадкова: 9 снежня 1948 года была прынята Канвенцыя аб папярэджанні злачынства генацыду і пакарання за яго.
Дакумент стаў першай дамовай па правах чалавека, прынятай Генасамблеяй. Усе 193 дзяржавы-члены, якія прынялі канвенцыю, аднагалосна пацвердзілі, што кожная краіна паасобку адказвае за абарону свайго насельніцтва ад генацыду, а таксама папярэджвае такое злачынства, у тым ліку і падбухторванні да яго.
Мэта гэтага дня — павышаць вядомасць канвенцыі і ўшаноўванне памяці людзей, якія сталі ахвярай генацыду.
Вось ужо некалькі гадоў Генеральная пракуратура Беларусі карпатліва расследуе справу аб генацыдзе беларускага народа. Кожная раскопка выкрывае страшныя кадры зверстваў фашысцкіх карнікаў і раскрывае белыя плямы гісторыі пра без вестак зніклых людзей і спаленыя вёскі.
Дзмітрый Брылёў, начальнік упраўлення Генеральнай пракуратуры Беларусі:
— Па выніках расследавання на сённяшні дзень з упэўненасцю можам сцвярджаць, што загінуў кожны трэці грамадзянін БССР. Не кожны чацвёрты, як лічылася раней — гэта значыць не менш за 3 млн грамадзян. Разбурана больш за 200 буйных гарадоў і вёсак. Колькасць населеных пунктаў, якія былі спалены поўнасцю або часткова, таксама ўзрасла на 520 — да 12 868. Хоць яшчэ ў пачатку года мы думалі, што ўжо будзе святло ў канцы тунэля. Не, плюс 520 населеных пунктаў, пра якія мы раней не ведалі. Колькасць сясцёр Хатыні таксама павялічылася. Цяпер іх не менш за 290. Пры гэтым памятаем, што да завядзення крымінальнай справы ў красавіку 2021 года ўсе сцвярджалі, што лёс Хатыні падзялілі 186 населеных пунктаў. Не — не менш за 290.
Жыхар Магілёва ўзяты пад варту
І напярэдадні пракуратура Магілёўскай вобласці санкцыянавала ўзяцце пад варту 18-гадовага хлопца. Юны адміністратар тэлеграм-каналаў у публічным чаце адмаўляў факты генацыду.
Дзмітрый Прошка, пракурор аддзела пракуратуры Магілёўскай вобласці:
— Па матэрыялах крымінальнай справы абвінавачаны ў верасні 2024 года ў месенджары Telegram у агульнадаступным чаце ад асобы адміністратара размясціў каментарый, у якім адмаўляў агульнавядомыя гістарычныя факты, у прыватнасці, планамернае знішчэнне нямецка-фашысцкімі захопнікамі і іх памагатымі насельніцтва БССР у гады Вялікай Айчыннай вайны і само існаванне генеральнага плана «Ост» нацысцкай Германіі. Дзеянні маладога чалавека кваліфікаваны па частцы першай артыкула 130-2 Крымінальнага кодэкса, санкцыя якой прадугледжвае пакаранне ў выглядзе арышту або абмежавання волі на тэрмін да 5 гадоў, або пазбаўлення волі на той жа тэрмін.
У 2026 годзе Генеральная пракуратура працягне маштабнае расследаванне крымінальнай справы аб генацыдзе беларускага народа.
