У гэты дзень адбылася дэгустацыя па ацэнцы арганалептычных характарыстык рапсавага алею і круглы стол, на якім разглядаліся перспектывы развіцця алейна-тлушчавай галіны. Як паведаміў генеральны дырэктар Навукова-практычнага цэнтра Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па харчаванні Аляксей МЕЛЯШЧЭНЯ, падчас мерапрыемства разглядаліся задачы, якія стаяць перад галіной, як пры вытворчасці сыравіны, так і пры яе перапрацоўцы. 

«Вы ведаеце, што сёння вытворчасць рапсавага алею ў прыярытэце для нашай краіны, таму што ў нас традыцыйна не хапала сваіх раслінных алеяў, мы іх імпартавалі. Ужо не першы год у нас растуць тэмпы па „здабычы“ рапсу-насення і адпаведна вытворчасць алею таксама нарастае», — адзначыў гендырэктар. 

Ужо неаднаразова падкрэслівалася, што па цэлай сукупнасці паказчыкаў рапсавы алей уваходзіць у тройку найлепшых раслінных алеяў для харчавання чалавека. Таму з пастаўленых задач разам з прадпрыемствамі цэнтр актыўна працуе па выкарыстанні рапсавага алею ў розных галінах. І ў хлебапякарнай, і ў кандытарскай. 

І адзін з асноўных момантаў — гэта выкарыстанне рапсавага алею непасрэдна для харчавання чалавека, для спажывання ў хатніх умовах. Аляксей Меляшчэня заўважыў, што ўжо цэлы шэраг даследаванняў праведзена медыкамі. Яны прыйшлі да высновы, што такі алей на самай справе аказвае ў параўнанні нават з іншымі расліннымі алеямі пэўны эфект на здароўе чалавека. Гэта эфект збалансаванага харчавання.

Пра якія лічбы ідзе гаворка? Адзін мільён тон алейнага семя рапсу мы практычна дасягнулі. Другая такая глабальная задача — гэта магчымасць нарошчваць вытворчасць да 2 мільёнаў тон, яна такая стратэгічная, больш аддаленая.

«Нашы калегі аграрыі працуюць па сартах рапсу, прычым не проста з высокай ураджайнасцю, а з высокім утрыманнем неабходных рэчываў. А гэта вельмі вялікі прагрэс. Новыя сарты сёння даюць паказчыкі з сярэдняй ураджайнасці 50 цэнтнераў з гектара. Гэта цалкам дасягальна. Хоць яшчэ 20 гадоў таму 15 цэнтнераў для нас было, можна сказаць, амаль за шчасце». 

Аляксей Меляшчэня падзяліўся інфармацыяй пра новыя прадукты. На фінішную прамую выходзіць вытворчасць нерафінаванага рапсавага алею. Ён упэўнены, што гэту навінку ўпадабаюць беларусы, паколькі ўтрыманне карысных рэчываў там нашмат большае. «Ёсць пакуль невялікія нюансы па смакавых характарыстыках, але разам з заводамі, я думаю, мы гэта адпрацуем, і годнае месца на нашых паліцах зойме нерафінаваны алей, які нашмат больш карысны для салатных страў», — лічыць кіраўнік цэнтра.

Начальнік вытворчасці ААТ «Мінскі маргарынавы завод» Аляксандр ПАЛЯКОЎ заявіў, што на заводзе штосутачна перапрацоўваецца рапсавы алей у аб’ёме 120 тон. З іх на адной лініі разліву ў суткі разліваецца парадку 40 тон, а астатняе выкарыстоўваецца для вырабу іншай прадукцыі. Маянэзы ў нас робяцца на аснове алею рапсу, маянэзныя соусы, маргарыны, а таксама маргарыны для прамысловай перапрацоўкі, кулінарныя тлушчы і спрэды. 

У чым перавага гэтага алею? Па-першае, рапсавы — ён менш акісляецца. Нават на ім смажыць больш карысна, чым на сланечнікавым алеі. «Заўважу, што на аснове рапсавага алею менавіта для гэтых мэт мы робім кулінарны тлушч для макбая, для вырабу бульбы фры, так званы фрыцюрны алей. Гэта таксама пацвярджае яго ўстойлівасць да акіслення.

Таксама адзін з перспектыўных кірункаў — вытворчасць на аснове кулінарных спецыялізаваных тлушчаў для нашых кандытарскіх фабрык, якія выкарыстоўваюць для вытворчасці сваёй прадукцыі, а таксама для хлебазаводаў і фабрык. 

«За апошні год у цэху, дзе разліваецца алей у бутэльку аб’ёмам па адным літры, зрабілі мадэрнізацыю. Мы яшчэ ўстанавілі дадатковую лінію па вытворчасці бутыляванага алею аб’ёмам 5 літраў, што нам дазволіла павялічыць прадукцыйнасць у два разы, — сказаў Аляксандр Палякоў. — Акрамя таго, разліваем спецыялізаваныя кулінарны тлушч, алей фрыцюрны для макбая і спецыялізаваныя тлушчы для хлебазаводаў. Калі купляеш хлеб, ён нарэзаны. На хлебзаводах яго рэжуць нажы. І вось для змазкі гэтых нажоў выкарыстоўваецца харчовы алей. Рапсавы. На яго аснове мы робім тлушч, які таксама пастаўляем для гэтых прадпрыемстваў». 

Сяргей КУРКАЧ
Фота Лізаветы Голад