Унутраны рынак — не проста адзін з каналаў збыту для айчынных вытворцаў. У сучаснай сістэме каардынат пранікненне роднай прадукцыі ў рознічны продаж трансфармуецца ў інстытуцыянальнае асяроддзе, якое ўплывае на ўсю эканоміку. Так, яна ў нас адкрытая. Так, без імпарту, як і без экспарту мы не зможам абысціся. Але трэба разумець глыбокую эканамічную сутнасць унутранага рынку. Не толькі вытворцам, прадаўцам, але і спажыўцам. У канчатковым выніку яны фарміруюць плацежаздольны попыт, аддаюць свае грошы за той ці іншы тавар. Фактычна інвестуюць у вытворцу і яго тавараправодную сетку. І вельмі важна, каб нашы кроўна заробленыя грошы максімальна накіроўваліся родным прадпрыемствам. 

Не будзем чохам расхвальваць або лаяць нашы тавары. Іх матрыца занадта разнастайная, каб безумоўна выводзіць інтэграваны паказчык. Ёсць вельмі годная прадукцыя. Часам нават даводзіцца стрымліваць экспарт, каб хапіла для ўнутранага рынку. Ёсць пазіцыі слабаватыя з пункту гледжання канкурэнтаздольнасці. Для чаго маюцца і аб’ектыўныя прычыны. Але нярэдка не меншым значэннем валодае суб’ектыўны фактар: не ўсе беларускія менеджары аднолькава эфектыўныя. Але нам, спажыўцам, не перашкаджала б на шопінг паглядзець з пункту гледжання інвестынгу. І калі, скажам, наш цукар (такую гісторыю мы праходзілі) на некалькі капеек даражэй за імпартны, то ці варта схіляцца ў замежны бок? Ці так ужо шмат мы сэканомім? Мабыць, не. А для нашага вытворцы гэта можа стаць істотнай падтрымкай. 

У спажывецкага патрыятызму прысутнічае ірацыянальная кампанента. Але фарміруецца яна не на пустым месцы, а на інстытуце даверу паміж спажыўцамі і вытворцамі. І апошнія, разам з рытэйлам, павінны гэты давер фарміраваць. У тым ліку і праз пабудову камунікацыі з пакупнікамі. Тое, што называецца прафесійным тэрмінам «піяр». Прама скажам, на сувязі з грамадскасцю канцэнтруюць намаганні далёка не ўсе нашы прадпрыемствы. Працаваць на рынку без інфармацыйнай стратэгіі — рызыкоўная справа ў сучаснай парадыгме. Эмоцыі заўсёды з’яўляліся важным фактарам у продажах, а з кожным годам яшчэ і набіраюць вагу. А на месца агрэсіўнага маркетынгу, які працуе на адносна кароткіх дыстанцыях, прыходзіць сістэма выбудоўвання доўгачасовых даверных адносін са спажыўцом, на базе сумленнасці і адкрытасці. Тады і людзі пацягнуцца. Калі пра іх спадзяванні, патрэбы і наогул пра іх існаванне ўспамінаць не толькі ў моманты падзення продажаў, але і ў перыяды поспеху. І дзяліцца гэтым поспехам. І няхай попыт на нейкую прадукцыю зашкальвае на знешнім контуры: мы паставім свайго пакупніка на першае месца. Ды яшчэ і зніжку дадзім, калі ёсць магчымасць — за кошт высокай маржынальнасці экспартных продажаў. Глядзіш, пакупнік не забудзе нашых заслуг у будучыні, калі кан’юнктура рынку будзе афарбаваная не ў такія прыгожыя колеры. Спажывецкі патрыятызм — дарога двухбаковая. Мы, пакупнікі, павінны маральна быць гатовыя інвеставаць у свае кампаніі. Нават калі ў нейкі момант чужыя выглядаюць больш прывабна. Але імпарт прыходзіць і сыходзіць. А наша прамысловасць з намі застаецца пастаянна. Аднак і вытворцам неабходна так сябе падаваць, каб хацелася ў іх інвеставаць. 

Уладзімір ВАЛЧКОЎ