«Не так даўно, 20 мая, праўленне Нацыянальнага банка прыняло рашэнне аб зніжэнні стаўкі рэфінансавання і стаўкі па крэдыце авернайт на 50 базісных пунктаў. З 1 чэрвеня 2026 года яны складаюць 9,25 працэнта і 10,75 працэнта гадавых адпаведна. Пры прыняцці рашэння ўлічвалася мноства фактараў», — сказаў Раман Галоўчанка.
Першы — з другой паловы мінулага года пачаў фарміравацца трэнд на запаволенне інфляцыйных працэсаў. Па выніках 2025-га гадавы прырост спажывецкіх цэн склаўся на ўзроўні 6,8 працэнта пасля піка 7,4 працэнта ў ліпені. У бягучым годзе інфляцыя прадаўжае ўстойліва зніжацца. У маі гадавая інфляцыя знізілася да 4,8 працэнта, што блізка да сярэднетэрміновага арыенціра. Асноўны кампанент інфляцыі — базавая інфляцыя — таксама запаволіўся. Паводле ацэнак Нацбанка, запаволенне інфляцыі — гэта вынік дзеяння знешніх і ўнутраных фактараў.
«На знешніх рынках умовы складваюцца больш спрыяльныя, чым у мінулым годзе. Па гэтай прычыне цэны на ўвозімыя ў краіну тавары растуць менш інтэнсіўна (напрыклад, інфляцыя ў Расіі запаволілася ў гадавым выражэнні да 5,3 працэнта супраць 9,9 працэнта год таму). Сітуацыя ўнутры краіны па-ранейшаму застаецца кантралюемай. З боку дзяржаўных органаў ажыццяўляецца пастаянны маніторынг эканамічнай сітуацыі па розных напамках, у тым ліку ў сферы цэнаўтварэння. Адсутнасць якіх-небудзь значных дысбалансаў у эканоміцы сведчыць аб збалансаванай макраэканамічнай палітыцы дзяржавы», — адзначыў старшыня праўлення Нацбанка.
Другі — захоўваецца стабільная сітуацыя на дэпазітным рынку. Назіраецца ўстойлівы прыток зберажэнняў насельніцтва ў банкі, перш за ўсё ў беларускіх рублях. Пры гэтым прыярытэт прадаўжае зрушвацца ў бок безадзыўных укладаў з больш доўгімі тэрмінамі захоўвання (больш за адзін год). Астаткі па такіх дэпазітах выраслі за студзень — май 2026 года на 2,6 млрд рублёў, або на 23,8 працэнта.
Дзеянні насельніцтва на дэпазітным рынку садзейнічаюць якаснаму паляпшэнню структуры грашовага прапанавання. Так, на 1 чэрвеня ў рублёвай грашовай масе 32 працэнты прыпадала на тэрміновыя безадзыўныя ўклады (на 1 студзеня 2026 года — 29,3 працэнта).
Трэці — тэмпы росту крэдытавання ацэньваюцца як умераныя і не фарміруюць умовы для залішняга націску на цэны. Паводле слоў Рамана Галоўчанкі, існуючых у банкаў рэсурсаў дастаткова для задавальнення плацежаздольнага попыту на крэдыты з боку арганізацый і насельніцтва. Пры гэтым па-ранейшаму ў фокусе ўвагі банкаў застаецца падтрымка інвестыцыйнай дзейнасці суб’ектаў гаспадарання.
Чацвёрты — паводле прагнозаў Нацбанка, да канца бягучага года сярэднямесячныя тэмпы росту базавай інфляцыі застануцца нізкімі (каля 0,3-0,4 працэнта). «Яе гадавы ўзровень будзе заставацца ў межах 5 працэнтаў. Пры гэтым інфляцыйнае ўздзеянне з боку эканомікі захаваецца паблізу нейтральнага ўзроўню. А дадатковым станоўчым фактарам стане прагназуемае запаволенне інфляцыі ў Расіі», — абазначыў старшыня праўлення Нацбанка.
У сукупнасці названыя фактары, а таксама прагназуемы баланс рызык прадвызначылі велічыню бягучага кроку па змяненні працэнтных ставак Нацыянальнага банка — 50 базісных пунктаў.
Раман Галоўчанка таксама адказаў на пытанне, ці ёсць перадумовы для далейшага зніжэння стаўкі рэфінансавання. «Калі гаварыць аб нашых планах на будучыню, то мы спачатку паглядзім, як эканоміка колькасна адрэагуе на нядаўняе наша рашэнне аб зніжэнні ставак, а таксама на развіццё сітуацыі на знешнім контуры. Рашэнне аб дынаміцы стаўкі рэфінансавання заўсёды прымаецца зыходзячы з комплекснай ацэнкі мноства фактараў: знешняга фону, геапалітычнай сітуацыі, стану міжнародных рынкаў, узроўню дзелавой актыўнасці ў краіне, фактычнага і чаканага ўзроўню інфляцыі ў бліжэйшай перспектыве, сітуацыі ў плацежным балансе і на валютным рынку, паводзін насельніцтва і іншых. Пры спрыяльным развіцці падзей не выключана, што да канца года мы яшчэ вернемся да пытання аб змяненні стаўкі рэфінансавання», — пракаменціраваў ён.
