Беларуская медыцына — такі ж сусветны брэнд, як і беларускія прадукты. Менавіта таму кожны год вялікая колькасць замежнікаў прыязджаюць лячыцца да нашых дактароў. Расказваем, што ў топе ў такіх пацыентаў, колькі на экспарце медпаслуг можа зарабіць бальніца і ў чым беларусы аказаліся наперадзе ўсёй планеты.

«Вы апярэдзілі ўвесь свет»

Нурбека Асамбаева з Кыргызстана ў Беларусь прывяла надзея. Год таму яго маці перанесла інсульт, а мясцовыя ўрачы прызналіся: паставіць яе на ногі ім не ўдасца. Але Нурбек не з тых, хто здаецца.

— Я адразу пачаў вывучаць магчымасці лячэння, рэабілітацыі. Даведаўся, што ў такіх выпадках, як у мамы, урачы могуць выкарыстоўваць ствалавыя клеткі. Я кансультаваўся ў клініках Турцыі, Германіі, ЗША і іншых краін. Але там ствалавымі клеткамі лечаць па састарэлых, у многім неэфектыўных тэхналогіях — праз кропельніцу ў руку. А ў такім выпадку да мозгу іх даходзіць усяго 0,02% — амаль нічога, — тлумачыць Нурбек. — Амерыканскія ўрачы падказалі, што гэта можна зрабіць, уводзячы праз нос ствалавыя клеткі ўводзяць, і што такую працэдуру выконваюць толькі ў Беларусі — у Бальніцы хуткай медыцынскай дапамогі. Атрымліваецца, вы ў гэтым апярэдзілі ўвесь сьвет. Ведаю, што медыкі і з ЗША, і з Кыргызстана зацікаўлены ў вывучэнні вашага вопыту.

У Беларусь сям’я Асамбаевых трапіла толькі праз год. Да гэтага мама Нурбека была нетранспартабельная: у бальніцы ў яе пачалося запаленне лёгкіх — без апарата ШВЛ, а потым кіслароднага канцэнтратара дыхаць не магла. Але з такой тэхнікай на борт самалёта не пускаюць.

— Як толькі ёй стала лепш, усёй сям’ёй прыляцелі сюды, каб па чарзе дзяжурыць у палаце. Цяпер чакаем першую ін’екцыю ствалавых клетак. Усяго іх павінна быць тры, — удакладняе Нурбек.

Ад унікальнага метаду лячэння ён чакае цуда. За прыкладам хадзіць далёка не трэба: у побач, уадной з палат, ляжыць 40-гадовая Таццяна. І яе выпадак здзівіў нават урачоў.

— З Танюшай здарылася трагедыя. Яна перажыла клінічную смерць, была ў коме. Паражэнне мозгу — вельмі цяжкае. Яна не тое што гаварыць і хадзіць, яна нават глынаць сама не магла. Вы не ўяўляеце, як цяжка гэта было бачыць, — са слязамі на вачах успамінае яе маці Святлана з Малдовы.

Галоўны ўрач гарадской клінічнай бальніцы хуткай медыцынскай дапамогі доктар медыцынскіх навук Вольга Святліцкая прызнаецца: з Таніным дыягназам шанцаў на аднаўленне практычна не было. Але дактары пашкадавалі яшчэ маладую жанчыну і вырашылі правесці курс ін’екцый ствалавымі клеткамі. Прызнаюцца: такога выніку не чакалі.

— Таня прыйшла ў прытомнасць, стала размаўляць, садзіцца. Пасля другога курса ін’екцый пачала думаць больш крытычна, сама хадзіць, у цэлым парушэнні ў каардынацыі рухаў зменшыліся. Зараз рыхтуецца да трэцяга курса ін’екцый, паралельна працягвае працаваць з рэабілітолагам, — расказвае галоўны ўрач.

Мама ўспамінае, што ў мінскай БХМД дачцы многаму прыйшлося вучыцца нанова:

— Калі Танюша была маленькай, я вучыла яе хадзіць, трымаць у ручцы лыжку, есці. І нават уявіць не магла, што ў 40 гадоў маё месца зоймуць медыкі. Паверце, я памятаю імя кожнага, хто нам дапамагаў.

Яна просіць нас абавязкова напісаць: Танюша і яе сям’я вельмі ўдзячныя ўсім — і супрацоўнікам бальніцы, і вучоным, якія распрацавалі ўнікальны метад лячэння, і ў цэлым краіне і беларусам.

— За дабрыню, спагадлівасць і тое, як далёка ступіла ваша медыцына. Вы робіце вялікую справу! — пераканана Святлана.

Як працуюць цуда-ін’екцыі, нам сцісла тлумачыць урач-анестэзіёлаг-рэаніматолаг Вячаслаў Ганчароў, папярэдне ўдакладніўшы: ініцыятар гэтай методыкі — член-карэспандэнт НАН, прафесар доктар медыцынскіх навук Юрый Шанько.

— Трансплантацыя ствалавых клетак праходзіць праз нос, што дазваляе ім напрамую патрапіць па валокнах адчувальных нюхальных нерваў у ачаг пашкоджанні галаўнога мозгу і пачаць працэс аднаўлення. Адзначу: ствалавыя клеткі не замяшчаюць страчаныя з прычыны пашкоджання ўчастка мозгу, а стымулююць іх да аднаўлення, — расказвае ён.

Вячаслаў Ганчароў удакладняе: цуда-метад працуе толькі разам з класічнай рэабілітацыяй. Бо ён грунтуецца на такой уласцівасці галаўнога мозгу, як нейрапластычнасць.

— Яна дазваляе дзецям развівацца і навучацца. А менавіта гэта неабходна пацыентам з пашкоджаннямі галаўнога мозгу, — расказвае ўрач-анестэзіёлаг-рэаніматолаг. — Яны праходзяць усе этапы сталення і навучання падчас рэабілітацыі, таму чым раней механізмы пашкоджання пераключаюцца з дапамогай ствалавых клетак на аднаўленне, тым лепшы вынік.

Лячэнне пацыентаў з пашкоджаннем галаўнога мозгу пры дапамозе ствалавых клетак — не адзіная ўнікальная працэдура, якую ў БХМД робяць не толькі беларусам, але і іншаземцам. З адной толькі розніцай — для нас яна цалкам бясплатная.

Не толькі кошт, але і якасць

Медыцынскі турызм ужо даўно адзін з брэндаў Беларусі, які пачаў развівацца яшчэ на пачатку 2000-х гадоў. Як удакладняюць у Міністэрстве аховы здароўя, менавіта тады кіраўнік дзяржавы паставіў задачу мадэрнізаваць і пашырыць медыцынскую інфраструктуру, у тым ліку для прыцягнення замежных пацыентаў. Вынікам стала першая хваля цікавасці да беларускіх медпаслуг. Жыхары суседніх краін звярнулі ўвагу на даступныя па кошце і выдатныя па якасці альтэрнатывы ў лячэнні. Пазней да нас пачалі прыязджаць пацыенты не толькі з СНД, але і з Еўропы, Азіі і Блізкага Усходу. Так паступова экспарт медпаслуг стаў перспектыўным напрамкам у нашай эканоміцы.

Галоўны ўрач Вольга Светліцкая зазначае: у шэрагу дзяржаў медыцына развіта на вельмі высокім узроўні, але іх жыхары ўсё роўна прыязджаюць лячыцца да нас. І вось па якіх прычынах.

— У свеце тры асноўныя тыпы сістэм аховы здароўя: дзяржаўная, прыватная і страхавая, — пачынае з асноў Вольга Іванаўна. — У нашай краіне дзейнічае першая, і яна добрая тым, што ў кожнага жыхара ёсць магчымасць атрымаць бясплатную медыцынскую дапамогу. Там, дзе дзейнічае страхавая сістэма, колькасць і якасць медпаслуг залежыць ад цаны поліса. Чым ён даражэйшы, тым больш пацыент можа сабе дазволіць. Але такія полісы ў меншасці людзей. У краінах з развітой сеткай прыватных клінік, здавалася бы, усё вырашаюць грошы кліента. Але гэта не так. Прыватныя клінікі, як правіла, прадастаўляюць пэўны набор паслуг — толькі самых запатрабаваных, гэта бо бізнэс. З чым сутыкаецца пацыент? З аднаго боку — дорага, з другога — ён не заўсёды можа знайсці ўстанову, дзе зробяць патрэбны від аперацыі. Дарэчы, аб праблемах у сферы медпаслуг добра ведаюць нашыя суайчыннікі, якія выехалі за межы Беларусі. Яны вяртаюцца сюды лячыць зубы, абследавацца, аперыравацца, таму што такое там занадта дорага.

Даступны кошт медпаслуг —не адзіны плюс Беларусі, упэўнена Вольга Святліцкая. Часта мы выйграём у замежных спецыялістаў і ў адказнасці за вынік. За мяжой пра гэта выдатна ведаюць.

— У СССР студэнтаў-медыкаў вучылі: няма нічога больш высакароднага, чым выратаваць чалавечае жыццё або палепшыць яго якасць. У Беларусі такі падыход імкнуцца захоўваць. Таму нашы ўрачы і працуюць сумленна. Яны вераць, што робяць вялікую справу, — падкрэслівае галоўны ўрач БХМД. — На Захадзе медыцына для многіх урачоў — гэта толькі добры сродак зарабляння грошай. Таму там зараз разгортваецца трагедыя: урачы не жадаюць ісці ў непрыбытковыя сферы. Напрыклад, у TikTok завірусіўся ролік, дзе дэманструецца, колькі медперсаналу застанецца ў нямецкіх клініках без мігрантаў: пасля таго, як яны пакідаюць месца здымкі, у кадры застаецца максімум трое работнікаў.

На лячэнні зубоў, безумоўна, можна зарабіць больш, чым ратуючы жыцці ў рэанімацыі. І эстэтычная хірургія вельмі грашовы напрамак, але хто будзе займацца абдамінальнай — напрыклад, цяжкімі перытанітамі? Аднак менавіта гэта патрэбна для выратавання жыцця чалавека, пасля ўжо можна падумаць і пра прыгожы нос.

Пакуль заходніх урачоў вучаць зарабляць грошы на пацыентах, нашых матывуюць удасканальваць і ствараць методыкі, якія дапамагаюць людзям. У той жа бальніцы хуткай дапамогі практычна ў кожным аддзяленні ёсць свае інавацыі. Напрыклад, лагапеды вучаць пацыентаў, якія перажылі інсульт, глынаць па ўнікальнай методыцы пасля таго, як у іх убіраюць зонд.

— Такія распрацоўкі не толькі павышаюць прэстыж бальніцы, але і даюць магчымасць супрацоўнікам павялічыць свае заробкі. У мінулым годзе, напрыклад, амаль 700 тысяч рублёў мы накіравалі на матэрыяльнае стымуляванне, — адзначыла Вольга Святліцкая. — Арыентую урачоў на паступленне ў аспірантуру, таму што кандыдацкая дысертацыя мяркуе паглыблення ў нейкую праблематыку. Хай яе вынікам не стане вялікае адкрыццё, але новая методыка ці алгарытм, які палепшыць лячэнне, цалкам магчыма.

Што ў топе ў замежнікаў

Вольга Іванаўна ўдакладняе, што экспарт медыцынскіх паслуг зараз развіваецца амаль ва ўсіх краінах. Бо гэта магчымасць для клінік зарабляць сродкі на свае патрэбнасці, а для дзяржавы — ствараць яшчэ больш камфортныя ўмовы ў бальніцах.

— Зараз медыцына вельмі дынамічна развіваецца, удасканальваюцца метады лячэння, выпускаюцца новыя лекі, ствараецца высокатэхналагічнае абсталяванне.

З аднаго боку, гэта дае нам магчымасць дыягнаставаць і лячыць раней невылечныя захворванні, а з другога — кошт медыцынскіх паслуг расце, — тлумачыць галоўны ўрач. — Кошт ложка-месца павялічваецца, пры гэтым з дзяржаўнага бюджэту выдзяляецца пэўная сума. Так, гэта вялікія грошы — за мінулы год сферы аховы здароўя выдзелілі амаль 12 мільярдаў рублёў, але мы пачынаем выкарыстоўваць усё новыя і новыя тэхналогіі, а іх кошт усё вышэйшы і вышэйшы. Таму трэба зарабляць самім.

Экспарт паслуг дае нам магчымасць развівацца, не павялічваючы фінансаванне з боку дзяржавы. Больш за тое, мы ў бюджэт самі вяртаем грошы за тое, што падчас лячэння замежнікаў карысталіся лекамі, апаратурай, палатамі бальніцы. У мінулым годзе так мы вярнулі дзяржаве 779 тысяч рублёў, а таксама накіравалі 300 тысяч на развіццё матэрыяльна-тэхнічнай базы.

Праз рукі ўрачоў БХМД у 2024-м прайшлі 2033 пацыенты з 68 краін. Большасць з іх — расіяне. На другім месцы кітайцы, на трэцім — азербайджанцы.

— Для пацыентаў, якія плацяць за медыцынскія паслугі, у бальніцы адведзены пазабюджэтныя ложкі, — удакладняе Вольга Іванаўна. — Таму што мы цудоўна разумеем: экспарт медпаслуг не павінен уплываць на даступнасць дапамогі для саміх беларусаў.

Дарэчы

У 2024 годзе Беларусь прыняла больш за 160 тысяч замежных пацыентаў са 159 дзяржаў. Больш за 60 працэнтаў з іх прыбылі з краін СНД. Таксама па медпаслугі да нас прыязджалі жыхары Кітая, Германіі, ЗША, Ізраіля і Італіі. Прычым з кожным годам цікавасць да лячэння ў Беларусі расце: у 2024 годзе паток замежных пацыентаў павялічыўся на 20 працэнтаў у параўнанні з 2023 годам.