Пажылыя людзі часта прачынаюцца раніцай з-за змяшчэння фазы сну, недастатковай выпрацоўкі мелатаніну і парушэнняў цыркадных рытмаў, лічыць расійскі ўрач-неўролаг, спецыяліст па лячэнні галаўных і тваравых боляў, трывожных расстройстваў Юлія Пракоф’ева.
«Ранняе прабуджэнне (тэрмінальная бессань) — самы часты від узроставай інсамніі. Да 4-5 гадзін раніцы ўзровень картызолу (гармону стрэсу і актыўнасці) у крыві натуральным чынам пачынае расці, рыхтуючы нас да дня. У маладых людзей гэтаму процідзейнічае яшчэ высокі ўзровень мелатаніну. У пажылых запасы мелатаніну ўжо істотна зменшаны, а адчувальнасць да картызолу вышэй. Баланс парушаецца, і „тармазы“ адпускаюць раней часу», — тлумачыць доктар Пракоф’ева.
Паводле слоў урача, у маладых людзей пік выпрацоўкі мелатаніну (гармону сну) прыпадае на 23:00–01:00. У пажылых гэты пік ссоўваецца на больш ранні час — напрыклад, на 21:00-22:00. Адпаведна, і канец цыкла сну таксама зрушваецца наперад.
«У выніку вы засынаеце ў 22:00, ваш арганізм адпрацоўвае належныя яму 6-7 гадзін і абуджае вас у 4:30-5:00. Для вашага мозгу гэта норма, ён лічыць, што вы выспаліся. Праблема толькі ў тым, што сацыяльныя нормы патрабуюць уставаць пазней. Акрамя таго, з узростам колькасць глыбокага сну крытычна змяншаецца. Сон становіцца павярхоўным, фрагментарным. Мозг пажылога чалавека падобны на радар з павышанай адчувальнасцю: невялікі шум, святло або дыскамфорт у целе (хворая спіна, здранцвелая рука ці нага) выклікаюць мікра-абуджэнне, з якога цяжка вярнуцца назад ў глыбокую фазу сну», — заўважыла доктар.
Каб вырашыць праблему з бяссонніцай, урач раіць выконваць жорсткае правіла «ложак — сон»: калі вы прачнуліся ў 5 раніцы і не можаце заснуць больш за 20 хвілін — уставайце. Вярніцеся ў ложак толькі калі адчуеце моцную дрымотнасць.
«Калі вы ляжыце і трывожыцеся, мозг фарміруе рэфлекс: „Ложак — гэта месца для клопаты аб нечым“. Трэба разарваць гэтую сувязь. Таксама важна перабудаваць свой унутраны гадзіннік. Адразу пасля абуджэння (нават калі яно здарылася раней патрэбнага) уключыце яркае святло або выйдзіце на балкон ці вуліцу. Яркае святло душыць рэшткавы мелатанін і дае сігнал мозгу: „Дзень пачаўся“. Гэта дапаможа замацаваць новы час абуджэння. Дасыпаць днём не варта, а за дзве гадзіны да сну пазбягайце яркага святла. Выкарыстоўвайце лямпы з цёплым жоўтым спектрам. І вельмі важна днём займацца фізічнай актыўнасцю. Мінімум 30-40 хвілін», — сказала ўрач.
