Попыт на «домік у вёсцы» ў Беларусі расце не толькі з-за сімвалічнага кошту, звярнула ўвагу Вікторыя Верына. Пакупнікоў прыцягвае спалучэнне нізкага ўваходнага парога, імкнення да цішыні і прыроды, магчымасці ўладкаваць сямейную дачу або радавое гняздо, а таксама надзеі на доўгатэрміновае захаванне кошту зямлі і аб’екта. Пры гэтым кошт у 1 БВ — гэта не кошт гатовага жылля, а спосаб уцягнуць пустуючы дом у гаспадарчы абарот. Асноўныя выдаткі звычайна звязаны з рамонтам, камунікацыямі, пад’ездам, афармленнем участка і наступным утрыманнем.

Чаму попыт на такое жыллё працягвае расці

«Для часткі пакупнікоў вясковы дом — магчымасць знізіць залежнасць ад гарадскога асяроддзя: шуму, шчыльнай забудовы, арэнды, пастаянных выдаткаў і дэфіцыту асабістай прасторы. Асабліва запатрабаваныя дамы, размешчаныя на прымальнай адлегласці ад Мінска і раённых цэнтраў. Такі аб’ект можна выкарыстоўваць не для пастаяннага пераезду, а як месца адпачынку на выхадных, летам або падчас аддаленай працы», — патлумачыла спецыяліст.

Механізм продажу пустуючых дамоў за 1 БВ зрабіў сельскую нерухомасць даступнай для людзей, якія не могуць купіць гарадскую кватэру або паўнавартасны загарадны дом. «Магчымасць набыцця прадугледжаная ўказам № 116, у асобных населеных пунктах дом можа прадавацца наўпрост альбо выстаўляцца на аўкцыён са стартавым коштам у 1 БВ. Сімвалічная цана зніжае псіхалагічны бар’ер. Пакупнік гатовы разглядаць нават складаны аб’ект, калі разумее, што не траціць адразу значную суму на набыццё самога дома», — падкрэсліла Вікторыя Верына.

Паводле яе слоў, для многіх беларусаў вясковы дом звязаны з сямейнай гісторыяй: месцам, дзе жылі бацькі ці бабулі і дзядулі. Купля становіцца спосабам захаваць памяць пра сям’ю, вярнуць у гаспадарчы абарот стары дом і перадаць яго дзецям. «Гэта асабліва прыкметна ў выпадках, калі пакупнікі набываюць дамы ў знаёмай вёсцы, побач са сваякамі або ў раёне, адкуль родам іх сям’я, — адзначыла спецыяліст. — Продаж пустуючых дамоў можа спыніць далейшае запусценне вёсак. Новы ўласнік расчышчае ўчастак, рамантуе дом, аднаўляе плот, падтрымлівае парадак і тым самым паляпшае знешні выгляд населенага пункта. Для раёна гэта важней, чым сама сума продажу: закінуты аб’ект перастае быць крыніцай пажаранебяспекі, антысанітарыі і візуальнага заняпаду».

Як можна набыць дом за адну базавую велічыню

Вікторыя Верына распавяла, што працэс куплі можа праходзіць у двух фарматах. Адзін з іх — прамы продаж без аўкцыёну. Выканкам сам устанаўлівае кошт у 1 БВ (з 1 студзеня 2026 года — 45 рублёў).

Другі — аўкцыён са стартавай цаной у 1 БВ. «Калі на таргі выходзіць некалькі ўдзельнікаў, кошт можа значна вырасці. Калі ўдзельнік толькі адзін, дом прадаецца за 1 БВ, павялічаную на 5% (гэта значыць за 47,25 рубля пры бягучай базавай). Звярнуцца можна ў мясцовы выканаўчы камітэт раёна, дзе знаходзіцца дом, які цікавіць вас. Акрамя кошту дома, пакупнік абавязаны кампенсаваць мясцовым уладам выдаткі на арганізацыю аўкцыёну і правядзенне ацэнкі нерухомасці. У большасці выпадкаў на пакупніка кладзецца і абавязак прывесці ўчастак у парадак: прыбраць кусты, смецце і скасіць траву. Калі дом прызнаны старым і падлягае зносу, новы ўладальнік павінен будзе знесці яго за свой кошт», — патлумачыла спецыяліст.

Колькі дамоў ужо прададзена ў краіне за адну базавую і дзе купляюць часцей за ўсё

За 2024 год усяго прададзена 1369 пустуючых дамоў, з іх 798 — за 1 БВ. За 2025 год прададзена — 1530 дамоў, з іх 876 за 1 БВ. За I паўгоддзе 2026 года прададзена 885 дамоў, з іх 494 рэалізавана за 1 БВ. База пастаянна абнаўляецца і змяшчае каля 50 тыс. пустуючых дамоў.

Попыт моцна вар’іруецца па рэгіёнах. Дадзеныя за I паўгоддзе 2026 года паказваюць, што лідары — вобласці з буйнымі гарадамі і развітой інфраструктурай, падкрэсліла Вікторыя Верына.

За I паўгоддзе 2026 прададзена дамоў у Гродзенскай вобласці — 226, у Мінскай — 195, у Брэсцкай — 147, у Магілёўскай — 132, у Віцебскай — 130, у Гомельскай — 55. 

Ключавы фактар — блізкасць да буйных гарадоў. «Напрыклад, у Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці дамы на аўкцыёнах сыходзілі за 11 тысяч і нават 37 тысяч рублёў», — падзялілася спецыяліст.

Дзе знайсці інфармацыю і як часта папаўняецца база

Уся інфармацыя акумулюецца ў Адзіным рэестры пустуючых дамоў. Гэта бясплатны і агульнадаступны анлайн-рэсурс. Там можна даведацца адрас, месцазнаходжанне на карце, матэрыял сцен, плошча, год пабудовы, фатаграфіі і юрыдычны статус аб’екта, а таксама кантакты для сувязі. «Купіць могуць грамадзяне Беларусі, замежныя грамадзяне, асобы без грамадзянства, а таксама індывідуальныя прадпрымальнікі і юрыдычныя асобы. Прамы продаж (без таргоў) забаронены ў Мінску і ва ўсіх абласных цэнтрах. Можна атрымаць растэрміноўку плацяжу на тэрмін да 3 гадоў роўнымі долямі без індэксацыі. Акрамя таго, заканадаўства абавязвае новага ўладальніка ўтрымліваць участак у дагледжаным стане, а ў выпадку неабходнасці — знесці стары дом», — падсумавала Вікторыя Верына.